Кіріспе
АҚШ-тың теңіз жаяу әскері иракты өлтірді Хамдания оқиғасы 2006 жылы 26 сәуірде Бағдадтан батысқа қарай Абу Грейбке жақын Аль Хамданияда АҚШ-тың теңіз жаяу әскері иракты адамды ұрлап, кейін өлтіргенін білдіреді. Әскери-теңіз қылмыстық тергеу қызметінің тергеуі нәтижесінде кісі өлтіру, адам ұрлау, үйді бұзу, ұрлық, сот ісін бұза салу және оқиғаны жасырумен байланысты сөз байласу туралы айыптар тағылды. Олар айыпталушылардың көптеген айыптарын алып тастауға мәжбүр болды. Айыпталушылар - 7 әскери-теңіз және әскери-теңіз жасағы. 2007 жылдың ақпан айына қарай, айыпталушылардың бесеуі адам ұрлау мен сөз байласудың төменгі айыптарына келісті және осы сот процестерінде куәлік беруге келісті. Сол батальонның қосымша теңіз жауынгерлері күдікті көтерілісшілерді тергеу кезінде физикалық күш қолданумен байланысты аздап айыптауларға тап болды. Бұл айыптаулар алып тасталды.
The Hamdania incident refers to the alleged kidnapping and subsequent murder of an Iraqi man by United States Marines on April 26, 2006, in Al Hamdania, a small village west of Baghdad near Abu Ghraib. An investigation by the Naval Criminal Investigative Service resulted in charges of murder, kidnapping, housebreaking, larceny, Obstruction of Justice and conspiracy associated with the alleged coverup of the incident. They were forced to drop many charges on the defendants. The defendants are seven Marines and a Navy Corpsman. As of February 2007, five of the defendants have negotiated pleas to lesser charges of kidnapping and conspiracy, or less, and have agreed to testify in these trials. Additional Marines from the same battalion faced lesser charges of assault related to the use of physical force during interrogations of suspected insurgents. Those charges were dropped.
Құрбан
Хашим Ибрагим Ауад (1952 жылы туған, 2006 жылы 26 сәуірде қайтыс болған) - Ирак ардагері. Ол аяғына хирургиялық жолмен салынған металл таяқшаға байланысты "Ақсақ Хашим" деп аталды. Ол 1980-ші жылдары Иранмен болған соғыста жарақат алған. Сондай-ақ, оның көзі нашар көрді.
Заңсыз ату
Ирақтық адамның денесі әлі анықталмаған, бірақ теңіз жауынгерлерінің қорғаушы адвокаттары бұл жайтқа қарсы шығып, құрбанның шын мәнінде көтерілісші деп күдікті Хашим Говад және теңіз жауынгерлерінің мақсатты нысанасы Салех Говадтың туысы екенін айтады. Содан кейін теңіз жауынгерлеріне тағылған айып "Белгісіз ирақтық" деп аталды. Түрлі келісімдер бойынша алынған куәліктерге сәйкес, теңіз жауынгерлері ирақтық адамды ұрлап алып, жарты сағаттан кейін өлтіріп, жол бойындағы денесіне AK-47 және көрпе қойды, содан кейін оқиға туралы ресми есепті жалған деп жариялады, ол жол жиегіндегі бомбаға шұңқыр қазған кезде атып өлтірілген. ABC телеарнасына берген сұхбатында конгрессмен Джон П. Мурта "кейбір теңізшілер біреуді үйден шығарып, оларды IED-тің қасына қойып, AK 47 снарядтарын атып, оларда патрондар болуы мүмкін деп түсіндірді. Содан кейін оны жасыруға тырысты". Көршілердің айтуынша, 26 сәуір күні таңертеңгі сағат 2:00-де теңізшілер ауылдағы бір үйдің есігін қағып, іздестіруді талап еткен. Олар зардап шеккен адамның туысы деп саналатын тұрғыннан қару-жарағы бар-жоғын сұрады. Оның AK-47 мылтығы бар еді (Ирақтағы әрбір отбасына бір мылтық беріледі). Олар мылтық пен үйдің алдында тұрған көрпеді алып кетті, дейді ол. Ирактықтардың үйінде жауынгерлер үйге кіріп, оны ұйқыда жатқан кезде алып кетеді, бірақ үйін тексермейді. Содан соң теңізшілер жігіттің қолын пластмассадан байлап, оны тұзақ орнына дейін жаяу жүруіне мәжбүр етті. Олар тұзақ орнына жеткенде, теңіз жауынгерлері ер адамның аяғын байлап (экспертиза нәтиже бермеді және оны растай алмады) және оны ескі IED жарылысынан шыққан шұңқырға орналастырды. Содан соң теңізшілер өздерінің басқа да мүшелері тұрған жерге жүгіріп барып, IED тесігіндегі адамға оқ атқан. Кейбір әскерилер оған мылтықпен атқанда, басқалары ұрық болғандай етіп, ұрланған АК-47 мылтығын көкке атып жатты. Ирақтық адам өлгеннен кейін, теңізшілер AK 47 мылтығының қоласын оның денесінің жанына шашып, пластиктік белбеулерді алып тастады және AK 47 мылтығын оның денесінің жанына қойды. Келесі күні таңертең жергілікті полиция оның денесін таныстыру үшін көршілеріне алып келді, оны америкалықтар өлтірді деп айтты. Отбасы мүшелері ер адамды танып, оның денесін Ирак полициясы жергілікті ауруханаға жіберді. Жәбірленушінің бет-әлпеті танылмай қалған, аузына оқ тиді. Басқа деректер бойынша, оның бетіне төрт рет оқ атқан. Жодка, Шумат және Магинкалда үшін 32-бап бойынша тыңдаулар кезінде ресми өлтіру нәтижелері жария етілмеген.
Қылмыс пен адам ұрлау
Келесі жауынгерлер, Кило ротасының мүшелері, 3-ші батальон, 5-ші теңізшілер ("3/5"), 1-ші теңізшілер дивизиясы, мүмкін айыптауларды күтіп, Пендлтон лагерінде қамауға алынды. Баспасөзде айтылғандай, айыптаулар жасалмастан бұрын теңіз жауынгерлерін түрмеге салу әдеттегіден тыс жағдай, бұл билік өкілдерінің ер адамдардың қашу қаупі бар деп ойлағанын көрсетеді. АҚШ-тың теңіз жауынгерлері жеті теңізшіге және бір теңізші аурухана қызметкеріне қарсы кісі өлтіру туралы айып тақты: капрал Маршалл Л. Магинкальда, капрал Трент Д. Томас, капрал Роберт Б. Сондай-ақ, адам ұрлау, сөз байласу, жалған ресми мәлімдемелер жасау және ұрлық туралы айыптар да қарастырылған.
Қосымша тексерулер
Оқиғаның ашылғанына көп ұзамай, Палата мен Сенат қарулы күштер комитеттері Хамдания оқиғалары мен Хадита қырғынына қатысты тыңдаулар өткізуді жоспарлады. Алайда 2007 жылдан бастап тыңдаулар жарияланбаған. Әскери тергеу барысында Хатчинске, Шуматқа және Томасқа, сондай-ақ сол батальонның басқа үш теңізшісіне қарсы тағы да шабуыл жасалды, олар қылмысқа қатысы жоқ еді, олардың барлығы кейін жойылды. Сержант Сабио А. Лозано мен капрал Джейсон Финлиге ешқандай қылмыс жасағаны үшін айып таққан жоқ. Жетіінші әскери-теңіз офицері де шабуылға қатысты айып тағылады деп күтілуде. Әскери тергеумен таныс заңгер айыптаулар Хамдания аймағындағы күдікті көтерілісшілерден ақпарат алу үшін физикалық зорлық-зомбылық қолданумен байланысты болады деп күтеді. Кейінгі мәліметтер бойынша, бұл айыптаулар, барлығы да алынып тасталды, жарты ай бұрын 2006 жылдың 10 сәуірінде, сонымен қатар Хамданияда, АҚШ-тың теңіз әскерлерінің қызметкерлері үш азаматты қатыгездікпен ұрып-соққан оқиғаларға байланысты болды. Әскери-теңіз әскерінің офицері 2-орындық лейтенант Натан П. Фан екендігі анықталды, ол кейінірек бейбіт тұрғындарды өлтіруге жақындағанша ұрып-соққанын, екеуін өшіріп, үшінші азаматтың аузына зарядталған M9 қызмет пистолеті салғандығын мойындады. Фан жалған ресми мәлімдеме жасады деп айыпталады. Фанның адвокаты барлық айыптаулар негізсіз деп мәлімдеді.
Алғашқы тыңдаулар
2006 жылдың 30 тамызында Магинкалда мен Жодкаға қатысты әскери сот отырыстары әскери сот кодексі 32-бабына сәйкес бірнеше айыптау бойынша, соның ішінде кісі өлтіру бойынша басталды. Қайтарылған есептерде әскери соттың жалпы отырысы ұсынылды (Магинкальда үшін IO есебі әскери соттың нақты айыптаулары туралы нақты ұсыныстар емес). Хамдания оқиғасына қатысты айып тағылған топтың басқа мүшелері 32 бап бойынша 2006 жылдың қыркүйек пен қазан айларында тыңдалады деп күтілуде. 32-бап бойынша тыңдаулар сот процесін қолдауға жеткілікті дәлелдеме бар-жоғын анықтау үшін жұмыс істейтіндіктен, олар үлкен алқа тергеулеріне ұқсас. Ал сотқа қатысуға лаңкестікпен қатысқандардың қалауын Пендлтон лагерінің жоғары лауазымды офицері генерал-лейтенант Джеймс Мэттис қабылдайды. Джорджтаун университетінің заң орталығының профессоры және бұрынғы теңіз әскерінің прокуроры Гэри Д. Солистің айтуынша, прокурорлар сегіз жасақшының кем дегенде біреуін жазаны жеңілдету уәдесімен ынтымақтасуға мәжбүр ете алады, өйткені олардың кейбіреулері өлім жазасына тартылуы мүмкін. 2006 жылдың 4 қазанында Бакос өзінің адвокаты Джеремая Салливан арқылы теңізшілердің айыпталушыларына қарсы куәлік беретінін айтты. Бұл келісімнің және оның берген куәлігінің егжей-тегжейі сол кезде жарияланбаған еді. Қорғаушы адвокаттар күдіктілердің куәліктерін сенімсіз деп танып, олардың дәлелдерін күдікті деп танымақ. Қорғаудың пікірінше, олардың клиенттерінің 32-бап бойынша тыңдаулары айыптау ісі бойынша әлсіздіктерді көрсетті, бірақ 2006 жылдың 25 қыркүйегінде Мэттис Жодка, Шумат және Магинкалданы кісі өлтіру үшін әскери соттың алдына қоюды ұсынды. Мэттистің ресми мәлімдемесіне сәйкес, айыпталушыларға енді өлім жазасы тағайындалмайды.
Бакос старшинаның куәлігі
2006 жылдың 7 қазанында әскери прокурорлар 3-класстағы старшина Мелсон Джей Бакоспен келісімге келді, онда дәрігерге қарсы айыптар оның куәлігіне айырбастау үшін адам ұрлау мен сөз байласуға дейін қысқартылды. Бакостың айтуынша, теңізшілер сол түні бірнеше рет тұтқындалып, босатылған көтерілісшілерді тұтқындауға аттанды. Олар алдын ала келісіп, егер олар көтерілісшілерді ұстай алмаса, "басқа біреуді" ұстап алады. Бір үйдің есігін қағып, иесінің АК-47 мылтығын және ауласындағы бір қашанын алып кетеді. Олар басқа бір үйге барды, ол үйде бейтаныс ирақтық адам тұратын екен. Олар бұл адамды үйінен алып шығып, аяқ-қолдарын байлап, бір шұңқырға тастаған. Отряд осы адамға оқ ашты, Хатчинс командалық орталыққа шабуыл жасауға рұқсат сұрап хабарласты. Сол сәтте Бакос АК-47 мылтығынан әуеге атылып, атыс болғандай болды. Отряд бұл кісіні алыстан атып алғаннан кейін, Хатчинс оның басына үш рет атқан. Томас өлгенін тексеру үшін көкірекке тағы да 7-10 рет оқ атқан. Кейін Пеннингтон Ауадтың саусағының іздерін олар әкелген қашаға және АК-47-ге басып, оны көтерілісші деп айыптады.
Шоматедің қылмысқа қатысты айыптау және үкім
2006 жылдың қараша айында Джерри Шумат елордалық Хамдания қаласында сәуір айында қаза тапқан ирактық адамды ауыр қылмыс жасағаны үшін кінәсін мойындағаннан кейін 21 айға түрмеге жабылды. Сонымен қатар, Шумэте сотқа кедергі жасау туралы да мойындады. Оның кінәсін мойындауы үшін басқа да айыптар, соның ішінде кісі өлтіру, адам ұрлау, шабуыл және сөз байласу, алып тасталды. Калифорниядағы Пэндлтон лагерінде берген куәлігі кезінде Шуматтың айтуынша, жасақ ирактықтарды ІЖҚ орнатқан кезде іздеп жүрген, ал олар белгілі көтерілісшілерді өлтіру жоспарына келіскен. Шумэттің айтуынша, 5-ші теңізшілер полкі 3-ші батальонынан шыққан Кило ротасының 2-ші взводының төрт мүшесі оны ұрлап әкетуге кеткен. Олар тұтқынмен қайтып келгенде, ол отряд басшысы "атыс жасауға" бұйырды деп ойлап, тұтқынға 10-20 рет атып жіберді. Команда басшысы мұндай бұйрықты орындауға тапсырма берген жоқ, және ол басқа екі теңіз жауынгерлерімен бірге ауылдың екінші жағында атыс астында болды. Сегіз адам иракты адамды ұрлап, оның денесінің қасына қару мен қашау қойып, оны бомба орнатқанындай етіп жасыруға тырысқан деп айыпталды. Ол күдікті көтерілісші табылмай, үйінен ұсталған. 2005 жылы қарашада Ирактың Хадита қаласында 24 бейбіт тұрғын қаза тапқан оқиға бойынша Пэндлтон лагерінде орналасқан басқа да АҚШ теңіз жауынгерлері тергеліп жатыр. (North County Times және басқа да онлайн-хабарлар 22 қараша 2006) 2009 жылдың сәуір айынан бастап Хадита теңізшілерінің тек 3-і ғана айыптаумен бетпе-бет келеді.
Пеннингтонның келісімі мен үкімі
2007 жылдың 18 ақпанында сотталатын бесінші теңізші Лэнс Сп. Роберт Пеннингтон, сегіз жылға бас бостандығынан айырылды. Ол қылмысқа қатысқан және адам ұрлаған деп айыпталған. Қалған үш айыпталушыға қарсы куәлік бергені үшін прокурорлар кісі өлтіру, ұрлық және үйді бұзу туралы қосымша айыптауларды алып тастады. Алғашқы жаза 14 жылдан 8 жылға дейін қысқартылды.
Хатчинс кісі өлтіргені үшін кінәлі деп танылды
2007 жылдың 2 тамызында Сержант Лоренс Г. Хатчинс III әскери соттың әскери қазылар алқасы (*әдеттегідей қасақана жасалмаған) қылмысы үшін кінәлі деп танылды. Сонымен қатар, Хатчинс кісі өлтіруге, жалған ресми мәлімдеме жасауға және ұрлық жасауға қатысты да кінәлі деп танылды. Ол адам ұрлау, зорлау және үйді бұзу бойынша айыптардан ақталды. Ол осы істі соттау үшін 15 жылға әскери түрмеге қамалды; бұл осы істің кез-келген заговоршыларына берілген ең ұзақ үкім және осы істі соттау үшін сотқа барған үш теңізшілердің кез-келгеніне берілген жалғыз қосымша қамауға алу: Хатчинс, Томас және Магинкальда, Калифорнияның Солтүстік округтік Таймс газетінің 3 тамыздағы санында хабарланғандай. АҚШ-тың Орталық қолбасшылығының бас қолбасшысы генерал-лейтенант Сэмюэл Хелланд Хатчинске кешірім беру туралы өтінішті қабылдамады, бірақ жазаны 11 жылға қысқартты. Хатчинс өзінің жазасын Форт Ливенворттағы АҚШ-тың тәртіптік казармасында өтеп жатыр.
Қайта қаралу және қайта қарау
2010 жылы Хатчинстің айыбы 2010 жылдың сәуірінде сот алдында оның адвокаттарының біреуін орынсыз жұмыстан босатуына байланысты болды. 2013 жылы ол сұралған кезде заңгерлік кеңес берілмегендіктен және сұрағаннан кейін кеңессіз тергелгендіктен, АҚШ Қарулы Күштері Апелляциялық соты Хатчинстің айыбын жоққа шығарды. 2015 жылы әскери-теңіз флотының хатшысы Рэй Мэйбус мәлімдемесінен кейін генерал-лейтенант Роберт Неллер жаңа сотқа бұйрық берді. 2015 жылдың 17 маусымында Хатчинс әскери қазылар алқасы екінші рет Хашим Ибрагим Авадты өлтіргені үшін, сондай-ақ, сыбайлас жемқорлық пен ұрлық үшін кінәлі деп танылып, ресми мәлімдемені жалған деп айыпталған. Сотталғандар Хьючинс қосымша жазасын өтеп, босатылды.
"Хамдания" ауылының атауы туралы бастапқы түсініспеушілік
Кейбір деректер, соның ішінде АҚШ үкіметінің баспасөз хабарламасында, ауылдың атын дұрыс Хамданияның орнына Хамандия немесе Хамадия деп дұрыс емес түрде берген. Оның бір нұсқасы - Хамдания. Аймақтағы көптеген байланысты емес жерлер ұқсас атаумен бөліседі, соның ішінде Мосул маңындағы Әл-Хамдания муниципалитеті.