Кіріспе

Католик шіркеуіне айналған еврей католиктері (қазіргі Израильдің Ivrím Katolím) - католиктік дінге айналған яһудилер қозғалысы және католиктік ілімнің жарығында Мұсаның дәстүрлерін ұстануды таңдаған яһуди емес католиктер. Бұл сөз тіркесін өзі яһуди дініне кірген ата Елияс Фридман (1987) шығарған. Киелі жерде олар Израильдегі еврей тілді католиктер үшін Сент-Джеймс викариатта жиналған. 2013 жылы шамамен 500 еврей католиктері болды.

Нанымдар

Израильдегі басқа діни қауымдардың сегменттерімен және Израильдегі христиан қауымдарының сегменттерімен қатар, шығыс православиелік христиан топтарының көпшілігі еврей католиктерінің топтарына дейін, бұл яһудилер Рим католик дінінің теологиялық ілімдері мен догмаларына қосылады және нәтижесінде олар Рим папасымен толықтай байланыста болады. Мәдени жағынан олардың көбі Шығыс католиктері мен грек православие мәсіхшілігімен тығыз байланысты. Еврей католиктері ретінде олардың басты ерекшелігі олар тиесілі шіркеудің догматикалық нанымдарында емес, олардың жеке литургиялық тәжірибелерінде жатыр. Мысалы, олар Ханука мерекесін тойлай алады, ал олардың литургиялық күнтізбесі латын католиктерінің литургиялық күнтізбесіне қарағанда өзгеше болуы мүмкін, өйткені ол белгілі бір яһуди мерекелерін сақтайды. Еврей католиктері дәстүрлі яһудилер ретінде Құтқарылу мейрамын, Рош Хашана, Шавуот және т.б. тойлай алады. Олар кипот, таллит, тефлин, мезузот кию сияқты рәсімдерді орындайды. Олар Торада жазылған көптеген мицвоттарды (бұйрықтарды) өздерінің мұрасының белгісі ретінде сақтайды. Бұл яһудилік мерекелер мен тәжірибелер католик іліміне қайшы келмеген кезде, олар этникалық себептермен сақталады, ирландтық американдықтар Киелі Патрик күнін негізгі мейрам күні ретінде атап өтуі мүмкін, олар тұратын епархияға қарамастан, ирландтық католиктер ретінде гибернофилия сезімінен. Айтпақшы, Елшілердің істері, Елші Пауылдың яһудилердің діни мейрамдарын атап өтуі, оның сенімін негізге ала отырып, мәсіхшілердің Мұса заңының кез келген жолмен өз сенімдеріне сәйкес мойынсұнуы жақсы деп мәлімдегенін айтады (Елшілердің істері 18:21; 20:6; 20:16; және басқа да). Иса Мәсіхтің жердегі қызметі кезінде яһудилердің діни мерекелерін сақтағаны да жазылған (Матай 26:17; Жохан 5:1; Жохан 7:2; Жохан 7:37; Жохан 10:22; Жохан 11:56; Жохан 12:12; Жохан 13:1 және Жохан 13:29).

Тарих

Қозғалыстың негізгі бірлестіктері - еврей католиктерінің қауымдастығы (AHC), Артур Клибер ата 1976 жылы құрған Remnant Of Israel (ROI) және Мириам Бат Цион. AHC және ROI ағылшын тілді ұйымдар, ал Miriam Bat Tzion француз тілді ұйым. Венесуэла мен басқа да жерлерде испан тілінде сөйлейтін еврей католиктер тобы бар. AHC-нің қазіргі президенті Дэвид Мосстың айтуынша, 2000 жылы оның шамамен 10 000 мүшесі болды. Ең көп мүшелері бар елдер - АҚШ пен Израиль, бірақ мүшелері Канадада, Францияда, Италияда, Австралияда, Испанияда, Англияда, Аргентинада, Бразилияда, Мексикада, Венесуэлада, Колумбияда, Бельгияда, Жаңа Зеландияда және Германияда кездеседі. Еврей католиктерін өзін мессиялық яһудилер деп атаған еврей тектес протестанттық мәсіхшілермен шатастыруға болмайды, олар әртүрлі конфессиялардың мүшелері, мысалы, Англияның Мәсіх шіркеуі, Иерусалим, тәуелсіз яһуди христиандары, олардың көбі сабатшы протестанттар, және кейбір еврей католиктері сияқты, олардың кейбір мүшелері де яһудилік қасиетті күндерді атап өтеді және христиандықтың ішінде яһудилік элементтерге баса назар аударады. Еврей католиктері Рим епискобымен толықтай байланыста және олар тәуелсіз қозғалыс емес, және олар либералды немесе дәстүрлі болуы мүмкін. Кейбір еврей католиктері 2009 жылға дейін корпоративтік шіркеулік және діни сәйкестіктің кейбір түрлерін көтерген болса да, Папа Бенедикт XVI-ның Апостолдық конституциясы Anglicanorum Coetibus жеке ординариаттар басқа топтар үшін де орынды болуы мүмкін деген ұсыныстарды қосты. Бұл католик шіркеуінің ішінде еврейлік болмысты сақтауға және әсіресе еврей шіркеуінің корпоративтік өмірін қалпына келтіруге мүмкіндік береді.

Кейбір халахикалық көзқарастар

Блумердің 2008 жылғы мәліметіне сәйкес, "Иудей католиктерінің кең ауқымы бар. Олар яһуди дінін мүлдем ұстанбайтындардан бастап, православие дінін ұстанғандарға дейін бар. Әр түрлі пікірлер бар, бірақ олардың барлығы бір-бірін қабылдауға тырысады, олардың сақталу деңгейі қандай болмасын". Сондай-ақ, 2008 жылы еврей ұлтынан шыққан Иерусалимдегі еврей тілін білетін католиктердің патриархалды викарі Дэвид Нойхаус былай деп мәлімдеді: "Мәсіхпен бірге өмір сүретін яһудилерге тамақтану туралы заңдар міндетті емес. Мен тек еврей еврей католиктерінің диеталық заңдарын түсінсем болды, егер олар католиктерге айналғанға дейін осы заңдарды ұдайы ұстаған болса. Әрине, бұның еш зияны жоқ. Бірақ католик ретінде заңдарды қабылдаудың (немесе католик болған зайырлы яһудилер ретінде) ешқандай мәні жоқ, өйткені біз Исада уәденің толықтығына иеміз".

Қазіргі Исраилде

Израиль мен Палестина аумақтарындағы христиандардың көпшілігі араб ұлтынан болғандықтан, христиан дінбасылары көбінесе Израиль арабтарымен немесе Палестина аумақтарының тұрғындарымен қоғамдық жұмысқа қатысады, бірақ еврей тегіне ие, бірақ өздерін христиан деп санайтын орыс иммигранттарынан басқа Израиль еврейлерімен сирек кездеседі. Израильдің христиан дінін ұстанатын арабтар Израиль заңдары бойынша танылады, бірақ яһуди дінін қабылдағандар әлі де еврей ретінде тіркеледі, өйткені мемлекет мұндай түрлендірулерді тануға қарсы, тіпті оларға қарсы заң болмаса да. Израиль қоғамы әртүрлі діни ағымдардың болуына көбірек бейімделіп бара жатқандықтан, кейбір көзқарастар өзгерді. Тағы бір сезімталдық - бұл өздерін басқа яһудилер ұстайтын яһуди дінін ұстанушылар ретінде қарастыратын яһуди тектес протестант мәсіхшілері. Израильдегі еврей-христиан және еврей-католик қарым-қатынастарының маңызды аспектісі - үкіметтік саясат. 1948 жылы Израиль мемлекетінің құрылуынан бастап, иудаизм Израиль қоғамына өзіндік ерекшелік берудің құралы ретінде үкіметтік саясат пен заңнамада қолданылды. Нәтижесінде, Исраилде барлық неке заңдары діни болып табылады, өйткені азаматтық некелер жасалмайды. Білім алу да әр түрлі діни конфессиялар арасында үлкен дәрежеде бөлінген. Еврей тектес католиктерге деген жеккөрушілік 1995 жылы кардинал Жан Мари Лустигер Израильге келгенде және бас раввин Исраил Мейр Лау оны еврей халқына сатқындық жасады деп ашық айыптады. Ватиканның еврей тектес израильдік католиктерге деген көзқарасы да өзгерді. 1955 жылдан бастап ресми емес қауымдар еврей тілінде Мессаны Ватиканның ресми қолдауымен өткізе бастады. Алайда, Ватикан араб тілінде сөйлейтін католиктер қауымына қарсылық жасамау үшін, бұл қауымға қатысты кішігірім ұстаным ұстады, бұл еврейлік сезімді католиктерге ұнатыуы мүмкін емес. 1990 жылдары араб емес католиктердің саны артып кетті, бұл негізінен бұрынғы Кеңес Одағынан келген иммиграцияға байланысты болды. Нәтижесінде Ватикан 2003 жылы өзінің саясатын өзгертті, алғаш рет Жан Батист Гурионды Израильдегі еврей католик қауымын қадағалау үшін көмекші епископ етіп тағайындады. Дегенмен, 2003 жылы Гурион қайтыс болғаннан кейін Дэвид Нойхаусты викарий қызметіне тағайындау Киелі орынның жаңадан пайда болған қауымға берген маңыздылығына сәйкес келмейді. Екінші жағынан, Ньюхаус Таяу Шығыс дінбасылары үшін Синодқа Папаның арнайы шақырушысы ретінде қатысты, ал еврей тілі алғаш рет Ватикан радиосының іс-шараны жариялаған ресми тілдердің бірі болды. 2017 жылдан 2021 жылға дейін Рафик Нахра әкесінің еврей тілінде сөйлейтін католиктер үшін патриархалды викарийі болды. 2021 жылдың тамызынан бастап Пьотр Зелазко еврей тілінде сөйлейтін католиктердің жаңа викарі болып табылады.