Кіріспе

2002 жылы Ли Тамахоридің "Жаңадан бір күн" атты Джеймс Бонд фильмі Джеймс Бонд франшизасының 40 жылдығын белгіледі. Фильмде бұрынғы фильмдердің барлығына сілтемелер бар. Фильмге сыншылар аралас баға берді; кейбіреулер Тамахоридің режиссерлік шеберлігін жоғары бағаласа, енді біреулері компьютерлік эффектілерге, жарнамалық өнімдерге, түпнұсқасыз сюжетке және қарсыласының бейімделуіне сын тақты. Дегенмен, ол сол кезге дейін ең көп табыс әкелген Джеймс Бонд фильмі болды.

Сюжет

МИ-6 агенты Джеймс Бонд Солтүстік Кореяның әскери базасына кіріп, онда полковник Тан Сан Мун Африкадағы қақтығысты алмастар үшін қару-жарақтармен сауда жасайды. Мунның оң қолы Зао Бондтың нақты кім екенін білгеннен кейін, Мун Бондты өлтіруге тырысады, содан кейін су үстінде жылдам қозғалатын кемемен қуу басталады, нәтижесінде Мунның кемесі сарқырамадан құлайды. Бондты Солтүстік Корея сарбаздары тұтқындап, полковник Мунның әкесі, генерал Мун тұтқындап қояды. Корея Халық Армиясының қолында он төрт ай тұтқындық пен азаптаудан кейін, Бондты Заоға айырбастау арқылы, қайта оралуға мүмкіндік жоқ көпір арқылы алмастырады. Ол есірткілік заттардың әсерімен М-мен кездеседі, ол оның 00 агенті мәртебесі Солтүстік Кореяға ақпарат берген деген күдікпен тоқтатылғанын хабарлайды. Бонд британ үкіметіндегі қос агенттің оған тұзақ қойғанына сенімді. MI6 күзетінен қашқаннан кейін ол Гонконгқа барады, онда ол қытай агенты және бұрынғы әріптесі Чаннан Заоның Кубада екенін біледі. Гаванада Бонд NSA агенты Джасинта "Джинкс" Джонсонмен кездеседі және оны гендік терапия клиникасына ертіп барады, онда пациенттер ДНК құрылымын өзгерту арқылы сыртқы келбетін өзгерте алады. Джинкс терапия жетекшісі доктор Альваресті өлтіреді, ал Бонд Заоны клиника ішінде тауып, онымен шайқасады. Зао қашып құтылады, сонымен қатар британдық миллиардер Густав Грейвске тиесілі компанияның гербін бейнелейтін қақтығысты алмастардың қорларын таба алатын медальонды қалдырады. Бонд Грейвс бір жыл бұрын ғана пайда болғанын біледі, ол Исландияда алмастардың кенішін тауып, оның қазіргі байлығы мен танымалдылығына себеп болды. Лондондағы Blades Club-та Бонд Грейвспен және оның көмекшісі Миранда Фростпен кездеседі, ол сонымен қатар MI6 агенты болып табылады. Фехтованиенің клейморелік жекпе-жекке айналуынан кейін, Грейвс Бондты ғылыми демонстрация үшін Исландияға шақырады. М Бондтың Double 0 мәртебесін қалпына келтіреді, ал Q оған белсенді камуфляжға ие Aston Martin V12 Vanquish ұсынады. Грейвс Исландиядағы мұз сарайында "Икар" атты жаңа орбиталық айнаны ашады, ол күн энергиясын шағын аумаққа шоғырландырып, ауыл шаруашылығы үшін жыл бойы күн сәулесімен қамтамасыз етеді. Фрост Бондты азғырады, ал Джинкс Грейвстің басқару орталығына кіреді, бірақ Грейвс пен Зао оны тұтқындайды. Бонд оны құтқарып, Грейвстің полковник Мун екенін біледі, ол гендік терапия технологиясын пайдаланып сыртқы келбетін өзгертті және байлығын қақтығысты алмастардан жасыру үшін жинады. Бонд Грейвске қарсы тұрады, бірақ Фрост өзін Солтүстік Кореяда оған сатқандық танытып, Бондты Грейвстің нысанынан қашуға мәжбүр етеді. Ол өзінің Vanquish-імен сарайда тұтқындалған Джинксті құтқаруға оралады. Грейвс Икарды мұз сарайын еріту үшін пайдаланғанда, Зао өзінің Jaguar XKR-ін қолдана отырып, Бондты сарайға қуып кіреді. Бонд Заоны мұз шамшырағының құлауымен өлтіреді және Джинксті суға батқаннан кейін қайта тірілтеді. Бонд пен Джинкс Грейвс пен Фростты Корея түбегіне дейін қуып жетеді және Грейвстің An 124 жүк ұшағына тығылып кіреді. Грейвс өзінің әкесіне және Икар спутнигінің нақты мақсатына ашады: Кореяның демилитаризацияланған аймағы арқылы шоғырланған күн сәулесімен жол жасау, Солтүстік Корея әскерлеріне Оңтүстік Кореяға шабуыл жасап, жарты аралды біріктіруге мүмкіндік беру. Қорқып қалған генерал Мун жоспардан бас тартады, бірақ Грейвс оны өлтіреді. Бонд Грейвсті өлтіруге тырысады, бірақ оған сарбаз кедергі келтіреді. Күрес барысында, ұшақ корпусына оқ тиеді, нәтижесінде ұшақ қысымы төмендеп, жылдам құлай бастайды. Бонд пен Грейвс қол күресіне түседі, ал Джинкс ұшақты қайта бақылауға алуға тырысады. Фрост Джинкске шабуыл жасайды, оны қорғануға мәжбүр етеді, нәтижесінде олар қылышпен жекпе-жекке түседі. Ұшақ Икар сәулесінен өтіп, одан әрі зақымданғаннан кейін, Джинкс Фростты өлтіреді. Грейвс парашютпен қашып құтылуға тырысады, бірақ Бонд парашютті ашып, Грейвсті ұшақтан шығарып, оның бір қозғалтқышына түсіреді, бұл Икар сәулесін тоқтатады. Бонд пен Джинкс жүк қоймасынан тікұшақпен құлап жатқан ұшақтан қашып, Грейвстің алмастар қоймасымен бірге құтылады. Кейін олар будда ғибадатханасында романтикалық кеш өткізеді.

Өндіріс

"Әлем жеткіліксіз" фильмінің табысынан кейін продюсерлер Барбара Броколи мен Майкл Г. Уилсон режиссер Майкл Аптедке қайтадан режиссерлік қызметке оралуын өтінді. Аптед қабылдағанмен, олар Тони Скотт пен Джон Вудан ұсыныс сұрады, бірақ екеуі де бас тартты. Скотт Квентин Тарантиноны режиссер ретінде ұсынғанын айтады, бірақ Уилсон онымен ресми келіссөздер болмағанын жоққа шығарады. Пирс Броснан Джон МакТирнан, Анг Ли және Мартин Скорсезеді ықтимал кандидаттар ретінде атады, ал Скорсеземен бірге Бонд фильмін түсіру мүмкіндігін бейресми түрде талқылады. Брет Ратнер, Стивен Хопкинс және Стюарт Бэйрд Ли Тамахори жұмысқа алынар алдында режиссерлік қызметке үміткер болды. Фильмнің түсірілімдері көбінесе Ұлыбританияда, Исландияда және Испанияның Кадис қаласында өтті. Басқа да түсірілім алаңдарына 2001 жылдың желтоқсанында Пайнвуд студиясының 007 сахнасы және Гавайидің Мауи аралы кірді. Лайрд Гамильтон, Дэйв Калама және Даррик Доернер "Jaws" деп аталатын Peahi, Maui серфингінің жанындағы серфинг сахнасын орындады, ал жағалау кадрлары Кадис пен Ньюквей, Корнуолл маңында түсірілді. Грейвстің алмаз шахтасындағы көріністер Корнуоллдағы Едем жобасында түсірілді. Кубаның Гаванасы мен ойдан шығарылған Исла-де-Лос-Органос аралдарындағы көріністер Испанияның Ла Калета қаласында түсірілді. Берридің бикинидегі сахналары (Dr. No-дағы Урсула Андресстің жүзу костюміне ұқсас) Кадисте түсірілді. Ол жерде суық және желді болды, сондықтан Берри түсірілімдер арасында суық тимеу үшін қалың сүлгіге оралды. Түсірілім кезінде түтін гранатасынан ұшқан сынықтар Берридің көзіне тиіп, жарақат алды. Сынықтарды 30 минуттық операция кезінде алып тастады. Броснан Корнуоллдағы экшн-сценаны түсіргенде тізесіне жарақат алды. Eon Productions архивінен алынған барлық бұрынғы Бонд фильмдерінен гаджеттер мен реквизиттер Q-ның Лондон метросындағы қоймасында пайда болды. Мысалы, "Тандербол" фильміндегі реактивті қанат және "Орысстан махаббатпен" фильміндегі Роза Клеббтің уланған туфлісі. Q Бондқа берген сағатының "сенің 20-шы сағатың, менің ойымша" екенін айтады, бұл "Жаңа бір күн" фильмінің Eon Productions компаниясы түсірген 20-шы Бонд фильмі екенін көрсетеді. Лондонда Reform Club кинофильмнің бірнеше жерлерін түсіру үшін пайдаланылды, соның ішінде Блэйдс клубының вестибюлі мен галереясы, MI6 штаб-пәтері, Букингем сарайы, Грин Парк және Вестминстер. Исландияның Jökulsárlón мұзды көлі мұз үстіндегі қуғын-сүргін сахнасына пайдаланылды. Төрт Aston Martin және төрт Jaguar, барлығы төрт дөңгелекті жетегіне айналдырылды, сахнаны түсіру кезінде (және зардап шекті) пайдаланылды. Лагунаның мұздай қалуына мүмкіндік беру үшін, ағынның аузына уақытша бөгет салынды, соның арқасында тұзды мұхит суы кірмейтін болды. Норвегияның Свалбард, Норвегияның Йостедалсбрен ұлттық паркі және Глостерширдің RAF Литтл Риссингтон қаласында қосымша қуғын-сүргін кадрлары түсірілді. Грейвс Бондты өлтіруге тырысқан кезде Икар жасаған толқынға Бонд серфингіш болған көрініс көк экранда түсірілді. Сахнадағы толқындар мен барлық мұздықтар компьютерлік графикамен жасалды. Оңтүстік Кореядағы АҚШ әуе базасының ангары, көптеген Chinook тікұшақтарымен толған, Ұлыбританияның Гэмпширдегі RAF Odiham-да түсірілді, сондай-ақ Switchblade сахнасы кезінде тікұшақтың ішкі түсірілімдері де осы жерде түсірілді. Бұл соңғы көріністер, әуеде көрсетілгенімен, көк экран техникасын қолдана отырып, аспан фондық суреті қосылған жерде толыққанды жерде түсірілді. Фильмде база АҚШ базасы ретінде көрсетілгенімен, сахнадағы барлық ұшақтар мен қызметкерлер шынайы өмірде британдықтар. Фильмде Бонд пен Джинкс Солтүстік Кореяға жасырын түрде кіру үшін Switchblades (әскери ұшақтарға ұқсас бір адамдық ұшқыштар) пайдаланды. Switchblade "PHASST" (Programmable High Altitude Single Soldier Transport) деп аталатын жұмыс істейтін модельге негізделген. Kinetic Aerospace Inc. бас дизайнері Джек МакКорнак режиссер Ли Тамахоридің Switchblade сахнасын жүргізуіне таң қалды және былай деді: "Ол қысқа, бірақ шынайы. Жақсы жігіттер жылдамдығы, жақсы серпілуі және радиолокациялық белгісіздігінің арқасында байқаусыз кіреді. Бұл PHASST үшін керемет жарнама". Фильмнің соңындағы спутниктік шабуыл бастапқыда Манхэттенде орын алуы үшін жоспарланған, бірақ 2001 жылғы 11 қыркүйектегі терактілерден кейін Кореяның демилитаризацияланған аймағына көшірілді. Ол өзінің музыкасында электронды ырғақ элементтерін қайта қолданды және "Әлем жеткіліксіз" үшін жасалған екі жаңа тақырыпты қосты. Біріншісі, бастапқыда Ренардтың тақырыбы ретінде қолданылған, жазбадағы "Антонов" сахнасында естіледі және фортепианоға арналған. Екінші жаңа тақырып, "Әлем жеткіліксіз" фильмінің "Түркиядағы Рождество" трегінде қолданылған, "Бірге төменге түсу" трегінде қайта пайдаланылды. "Жаңа бір күн" фильмінің тақырып әні Мирвайс Ахмадзаймен бірлесіп жазылып, Мирвайс Ахмадзаймен бірлесіп өндірілді және Мадонна орындады, ол фильмде де Верти атты қылышшеңберші ретінде камео рөлінде ойнады. Тақырыптық тізбектің идеясы Бондтың Солтүстік Кореялықтардың қолынан 14 айлық азапқа төзуге тырысып бағанын көрсету. Әннің сыншылардың пікірлері қарама-қайшы болды; ол "Үздік түпнұсқа ән" номинациясы бойынша "Алтын Глобусқа" және 2004 жылғы "Грэмми" сыйлығына ие болды, бірақ сонымен қатар 2002 жылғы "Алтын Распарри" сыйлығына "Жылдың ең нашар түпнұсқа әні" номинациясына ие болды (ал Мадонна өзінің камео рөлі үшін "Жылдың ең нашар қосымша актрисасы" сыйлығын жеңіп алды). Channel 4 телеарнасының "Джеймс Бондтың ең үлкен хитттері" бағдарламасы үшін жүргізілген MORI сауалнамасында ән 22 әннің ішінде 9-орынды иеленді, сонымен қатар 24 жасқа дейінгілер арасында "көптеген бірінші орынды" алды.

Шығару

"Die Another Day" 2002 жылғы 18 қарашада 56-шы Корольдік кино көрсетілімінде әлемдік премьерасын өткізді. Шара Лондондағы Корольдік Альберт залында өтті, және құрметті қонақтар ретінде Королева Елизавета II және Принц Филипп қатысты. Корольдік Альберт залы көрсетілімге арналған түрлендірілді, мұз сарайына айналды. Премьерадан түскен түсім, шамамен £500,000, Королеваның қамқоршысы болған Фильм және Телевизиялық қайырымдылық қорына сыйланды. "Die Another Day" Корея түбегінде дау тудырды. Солтүстік Корея үкіметі өз мемлекетінің қатыгез және соғысқор ретінде бейнеленуіне наразылық білдірді. Оңтүстік кореялықтар фильмнің 2002 жылғы 31 желтоқсанда көрсетілген 145 кинотеатрын бойкоттады, себебі олар американдық офицердің Оңтүстік Корея армиясына өз Отанын қорғауға бұйрық берген көрінісіне, сондай-ақ Будданың мүсіні жанындағы махаббат көрінісіне ренжіді. Жогье буддалық ордені фильмнің "біздің дінімізге құрметсіздік көрсетіп, біздің құндылықтарымыз бен этикамызды көрсете бермейтінін" мәлімдеді. "Вашингтон пост" газеті елде АҚШ-қа наразылықтың күшейіп бара жатқанын хабарлады. Оңтүстік Кореяның Мәдениет және туризм министрлігінің өкілі "Die Another Day" фильмін "қате уақытта дұрыс емес фильм" деп сипаттады.

Үй медиасы

Die Another Day 2003 жылдың 3 маусымында DVD және VHS форматында шықты.

Кассалық жинақ

Шығарылған күні билет сатылымы Ұлыбритания кассасында 1,2 миллион фунт стерлингке жетті. "Бір күн өл" фильмі АҚШ және Канададағы тұңғыш аптасында 47 миллион доллар жинап, кассада бірінші орынға шықты. Бұл фильм "Гарри Поттер және құпиялар палатасы" мен "Санта-Клаус 2" фильмдерімен Құрбан айт демалысында бәсекелесті. Одан ары, осы үш фильм те нәтижесі нашар болған "Қазына планетасы" анимациялық фильмін жеңіп шықты. Кейін "Гарри Поттер және құпиялар палатасы" мен "Бір күн өл" фильмдері бір уақытта кассада бірінші орынды қайта иеленді. Алты ай бойы олар екеуі де 2003 жылдың маусым айында "Немоны іздеу" қосылғанға дейін кассадағы көшбасшы орынға оралған соңғы фильмдер болды. Фильм АҚШ және Канадада 160,9 миллион доллар, ал әлем бойынша 431,9 миллион доллар тауып, 2002 жылдың ең табысты фильмдерінің алтыншысы атанды. Инфляцияны ескермегенде, "Бір күн өл" 2006 жылы "Казино Рояль" шыққанға дейін Джеймс Бонд фильмдерінің арасындағы ең табысты фильм болды.

Сыни жауап

Rotten Tomatoes сайтында фильмге 220 рецензия негізінде 56% мақұлдау көрсеткіші берілді, орташа бағасы 6,1/10. Сайттың сыншыларының консенсусы: "Кейбірлер үшін оның әрекеті шамадан тыс болуы мүмкін, бірақ «Die Another Day» жоғары деңгейде жасалған және франшизаның алдыңғы бөлімдеріндегі классикалық Бонд тақырыптарын қайта жаңғыртуға сәттілікпен қол жеткізеді". Metacritic сайтында фильмге 43 сыншының бағалары негізінде 100 балдық шкала бойынша 56 бал берілді, бұл "аралас және орташа пікірлер" екенін көрсетеді. CinemaScore сауалнамасы бойынша көрермендер фильмге А-дан F-қа дейінгі шкалада "A−" бағасын қойды. Film Threat журналының Майкл Декина фильмді Пирс Броснанның қатысқан ең жақсы фильмі деп атап, "жақындағы естеліктердегі франшизаның ең қанағаттандырарлық бөлігі" екенін айтты. Entertainment Weekly журналы да оң пікір білдіріп, Тамахоридің "шынайы режиссер" екенін және серияның поп-сенсуализмін қайта жандандырғанын мәлімдеді. А.О. Скотт The New York Times газетінде фильмді "Менің сүйікті тыңшымнан" кейінгі Джеймс Бонд сериясының ең жақсы туындысы деп сипаттады. Movie Freaks 365 сайтының Кайл Белл шолуында "Die Another Day фильмінің бірінші жартысы классикалық Бонд стилінде" екенін, бірақ "мұз сарайы пайда болғаннан кейін жағдай нашарлай бастайды" деді. Көптеген сыншылар фильмнің гаджеттер мен арнайы эффектілерге тым көп сүйенгенін, ал сюжеттің екінші орынға түсірілгенін атап өтті. ReelViews сайтынан Джеймс Берардинелли: "Бұл экшн фильмінің сәтсіздігі – фильм жасаушылардың Джеймс Бондты ақылсыз XXX форматына тығыстыруға және 40 жылдық кинематографиялық тарихты жарқын жарықтар мен қатты дауыстар үшін құрбан етуге жасаған әрекеті". Ол экшн-сахналар туралы былай деді: "Die Another Day – бұл қатты жарылыстар мен өте нашар арнайы эффектілерге толы жаттығу. Бұл фильмдегі CGI жұмысы мен бұрын көрген фильмдерден әлдеқайда нашар. Нашар өндіріс дизайнымен бірге «Die Another Day» арзан жасалғандай көрінеді". Houston Community Newspapers газетінен Гари Браун фильмнің әлсіз тұсын "Бонд кейіпкері екінші рөлге түсірілгенде, орталыққа шығатын аяусыз экшн-сахналар мен қатты жарылыстар" деп сипаттады. Бұрынғы Бонд Роджер Мур: "Мен бұл тым шамадан тыс деп ойладым, және бұл менің сөзім, ғарышқа ұшқан алғашқы Бонд! Көрінбейтін машиналар мен нашар CGI эффектілері? Маған сенбеңіздер!" Die Another Day фильміндегі өнімдердің көптеп пайдалануы заманауи сынға ұшырады, BBC, Time және Reuters фильмді "Buy Another Day" деп әжуалай атады. Продюсерлер кейіннен 2006 жылғы "Casino Royale" фильмінде өнімдерді орналастыруға қатысатын компаниялардың санын сегізге дейін шектеуге шешім қабылдады. Фильм Бондқа қатысты тізімдерде көбінесе төменгі орындарда болады. 2021 жылғы Yahoo! сауалнамасында 2200 сарапшы мен жанкүйер қатысты, нәтижесінде "Die Another Day" "Quantum of Solace" және "Spectre" фильмдерінен кейін үшінші орынды иеленді. Бірақ зерттеу авторлары "әрбір Бонд фильмі әрқашан біреудің сүйіктісі болады" екенін атап өтті.

Медиа

"Бір күн өл" романы сол кездегі ресми Джеймс Бонд жазушысы Реймонд Бенсонмен, Нейл Пурвис пен Роберт Уэйдтің сценарийі негізінде жазылды. Флемингтің алғашқы романдарындағы соңғы үлгідегі технологияны пайдалану дәстүрімен фильмнің кейбір ең керемет элементтерін көбірек сенімділікпен бейнелеуге тырысылды. Мысалы, Aston Martin-нің "жасыру" функциясына ие емес бөліктері (шыны терезелер мен резеңке дөңгелектер) көрінбейтін эффектіні қамтамасыз ету үшін қайтарылатын қаптамалармен сипатталған. Оқырмандардың пікірі орташадан жоғары болды. Басылғаннан кейін Бенсон ресми Джеймс Бонд романдарынан зейнетке шықты, ал 2005 жылы Чарли Хигсонның жасырын агенттің жасөспірім шағындағы оқиғаларын баяндайтын жаңа сериясы жарық көрді. Роман Бенсонның соңғы түпнұсқа 007 романынан кейін жарық көргендіктен, "Қызыл татуировкасы бар адамнан" кейін Бондтың Иэн Флеминг ойынша жазылған соңғы әдеби туындысы болды, және 2008 жылы Флемингтің туғанына 100 жыл толуына арналған Себастьян Фолкстің "Devil May Care" романы шыққанға дейін осылай сақталды. 2012 жылы шыққан "007 Legends" ойынында Дэниел Крейгтің Джеймс Бонды "Бір күн өл" деңгейінде бейнеленген.

Жойылған бөлініс

2003 жылы Джинкстің жеке бағытталған фильмі туралы болжамдар пайда болды, ол 2004 жылдың қараша/желтоқсан айларында шығуы жоспарланған. Бастапқыда MGM негізгі серияға «Қысқы Олимпиада» альтернативасы болатын фильмдер сериясын құруға ниеттенгені хабарланды. 1990 жылдардың соңында MGM 1997 жылғы «Ертең өлмейді» фильміндегі Мишель Йеоның Уай Лин кейіпкеріне негізделген жеке фильмді жасауды қарастырған. Джинкстің спин-оффы 2002 жылдың желтоқсан айында жарияланды. Бастапқыда Ли Тамахори режиссер болуға ниеттенген, бірақ нәтижесінде Стивен Фрирс тартылды. Берри мен Майкл Мэдсен бастапқыда Джинкс және Фалько рөлдерін қайта ойнауға келісіп, ал Джинкстің сүйіктісінің рөліне Хавьер Бардем шақырылған. Кейін Бардем 2012 жылғы «Skyfall» фильмінде Рауль Силва рөлін ойнады. Фильм Джинкстің NSA-ға қабылдануына арналған болар еді, онда ол бомбалау салдарынан жетім қалғаннан кейін Фалькомен асыралып алынғаны және RAND корпорациясынан NSA-да жұмыс істеу үшін жалданып алынғаны көрсетілер еді. Уэйд бұл фильмді «атмосфералық, еуропалық триллер, Борн стиліндегі фильм» деп сипаттады. Бірақ MGM келесі фильммен, «Казино Рояль» фильмімен Джеймс Бонд франшизасын жаңартпақшы болды, онда Дэниел Крейг бас рөлді сомдады. 2020 жылы Берри фильмнің 80 миллион долларлық бюджетіне байланысты тоқтатылғанын айтты: «Ешкім қара терілі әйел-актерге осыншама ақша салуға дайын болған жоқ». Пурвис пен Уэйд бұл шешімге әйелдердің басты рөлде ойнаған бірнеше әрекет фильмдерінің сәтсіздігінің әсер еткенін айтты, соның ішінде 2003 жылғы «Чарлидің періштелері: Толық газ» және «Лара Крофт: Tomb Raider – Өмірдің қайнар көзі».