Кіріспе

Польша коммунистік белсенді Марсели Новотко (нағыз аты: Новотка) (; псевдонимдері: Мариан, Стари; 8 шілде 1893, Варшава 28 қараша 1942, Варшава) - Польша коммунистік белсенді және Польша жұмысшы партиясының (ППР) бірінші хатшысы.

Өмір және мансап

Новотко ауыл шаруашылығы жұмысшыларының үлкен отбасында дүниеге келген. Ол өздігінен үйренген құлыпшы болған. 1916 жылдан Польша және Литва Корольдігінің Социал-демократиясының және 1918 жылдан Польша Коммунистік партиясының мүшесі болды. Ол 1918 жылы Цьечановта кеңес коммунистік агенттігін ұйымдастырды және 1920 жылғы Польша-Совет соғысы кезінде Лапидегі кеңес барлау қызметінің мүшесі болды. Ол Польша коммунистік партиясының (КПП) соғыстар аралығында жергілікті партия ұйымдастырушысы және орталық комитеттің ауыл шаруашылығы бөлімінде қызмет еткен орта деңгейдегі функционер болды. 1923 жылдан Батыс Украина Коммунистік партиясының орталық комитетінің мүшесі болды. 1939 жылы қыркүйекте Равиц түрмесінен советтер басып алған Шығыс Польшаға қашып, саяси оңалғаннан кейін (біраз уақыт бойы НКВД оны КПП басшылығында "провокатор" деп қараған), ол Белоруссия Кеңес Социалистік Республикасының Беласток ауданындағы Кеңес жергілікті әкімшілігінде Ляпыдағы кеңес басшысы болып қызмет етті. 1941 жылы Германияның КСРО-ға басып кіруінен кейін ол 1941 жылдың желтоқсанында Польшаға жұмысшы партиясын (ППР) құру үшін парашютпен түскен "бастамалық топқа" тағайындалды. Ол Болеслав Молоец пен Павел Финдермен бірге басшылық тройкасын басқарды. Польша коммунистік қозғалысын қайта топтастыруға арналған күш-жігер аз нәтижеге қол жеткізді және 1942 жылдың күзінде ұйым Гестапоның қатаң қысымына ұшырады.

Новотконың өлімі

Новотко 1942 жылы 28 қарашада құпия жағдайда қаза тапты, бұл Польшаның коммунистік тарихында ешқашан толық түсіндірілмеген себеп. Оның денесі Варшаваның Батыс вокзалынан жақын көшеде оқ жарақаттарымен табылды. Новоткомен бірге соңғы рет Молоец көрінді, ол белгісіз адамдар шабуыл жасағанын және ол (Молоец) оқиға орныннан қашып кеткенін мәлімдеді. Молоец партия басшылығын және Мәскеумен байланыстарды өз бақылауына алды. Финдер, Мальгорзата Форнальска, Владислав Гомулка және Франциск Йозвиак, басқа партия басшылары, мұны узурпация деп санады және Моложек Новотконың өлтірілуіне жауапты деп күдіктенді. Желтоқсанның ортасында орталық комитет отырысында Молоецті өлтіруге жоспарланған әрекеттен бас тартуға тура келді, содан кейін Форнальска оның өлтірілуін ұйымдастыруды қолға алды. Молоецті Ян Красицки өлтірген көрінеді, мүмкін 1942 жылдың желтоқсан айының соңында Варшаваның ескі қаласында. Финдердің басшылығымен ППР-дің жаңа басшылығы Молоецтің Новотконы өлтіруді бұйырғанын Мәскеуге хабарлаған, оны оның ағасы Збигнев Молоец жүзеге асырды. Қолда бар дәлелдер Моложек Новотконы өлтірген деп мәлімдегенді растайды, бірақ оның мотивациясы белгісіз. Әр түрлі түсіндірмелер ұсынылған: Молоецтің жеке амбицияларынан немесе стратегияға қатысты айырмашылықтардан туындаған ППР басшылығындағы билік күресінен; фракциялық күрес пен 1930 жылдардың соңында КПП-ны тазалаудан туындайтын өзара бәсекелестік пен ППР-мен жұмыс істейтін әртүрлі кеңестік агенттіктердің қарама-қайшылықты немесе дұрыс түсінбеген сигналдары. Тағы бір теория бойынша, қазалауды Кедейден келген Отандық әскер сарбаздары Новотконың Гестапомен ынтымақтастығы үшін жүзеге асырды. Мүмкіндік бар, және өте ықтимал теория, Гаковский қылмыскер отбасы оны өлтіру үшін жалданған. Молоец партияға және оның шешімдеріне ықпал ету үшін жауапты болды.