Кіріспе

Ежелгі есхива Ец Хайым, әдетте Воложин есхивасы деп аталатын, Ресей империясының Воложин қаласында (қазіргі Валожин, Беларусь) орналасқан беделді литвалық есхива. Оны 1803 жылы атақты Вильня Гаонының шәкірті рабби Хайым Воложинер құрды және бірнеше ұрпақ ғалымдарды, раббилерді және басшыларды оқытты. Бұл алғашқы заманауи ешива болып саналады және кейінгі Миснагидтік білім беру мекемелерінің үлгісі болды. Бұл мекеме өзінің шыңына 1854 жылы рош ешива болған раввин Нафтали Цви Йехуда Берлиннің басшылығымен жетті. 1892 жылы Ресей билігінің дүниежүзілік оқуларды көбейту талабы ешиваны жабуға мәжбүр етті. Ол 1899 жылы кішігірім масштабта қайта ашылды және 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін жұмыс істеді. Соғыс кезінде неміс сарбаздары ғимаратты тұрақ ретінде пайдаланды, кейіннен ол асханаға және деликатеске айналдырылды. 1989 жылы бұл жер Белоруссияның еврей қауымына қайтарылды. Ол мәдени және сәулет ескерткіші болып саналады, ал 1998 жылы Воложин ешивасы Беларусь Республикасының тарихи және мәдени ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне тіркелген.

Тарих

Воложин ешивасын 1803 жылы раввин Хайым Воложинер құрған. 1821 жылы қайтыс болғаннан кейін, оның орнын оның ұлы Исаак иешиваның басшысы болды. 1849 жылы Исаак қайтыс болғаннан кейін раввин Елиезер Фрид ешиваның басшысы болып тағайындалды, раввин Нафтали Цви Йехуда Берлин оның көмекшісі болды. Рабби Фрид көп ұзамай 1854 жылы қайтыс болды, содан кейін Рабби Берлин жаңа басшы болды, Рабби Йосеф Дов Соловеич, Рабби Хайым Воложинердің көмекші рош ешивасының немересі болды. 1865 жылы Соловеичик Слуцки қаласына раввин болып кетеді. Воложин ешивасы 1892 жылы жабылып қалды, себебі Ресей үкіметі кейбір зайырлы пәндерді оқыту уақытын күрт көбейтуді талап етті. Раввин Нафтали Цви Йехуда Берлиндегі күйеуінің баласы Раввин Рафаэль Шапиро 1899 жылы ешиваны кішірек масштабта ашқан. Ол Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін ашық болды және соғыстан кейін Израильде шағын көлемде қайта құрылды. 1886 жылдан 1991 жылға дейін осы ешиваның түлектері мен олардың ұрпақтары Нью-Йорк штатының Манхэттен қаласының төменгі шығыс жағында осы ешиваның атын алған синагоганы басқарды.

Қауіп-қатер

2000 жылы Валожин билігі ғимаратты Белоруссияның еврей діни одағына, православиелік еврейлердің қосалқы ұйымына қайтарып берді. 2007 жылы Беларусь үкіметі егер қауым оны жаңарту үшін 20 000 доллар жинамаса, ғимаратты қайтарып алумен қорқытты. Америкадағы еврей қауымы әрекетке кірісіп, Агудат Израиль бұл жерді қалпына келтіру үшін ақша жинады. Ешива ғимараты қазіргі уақытта Яд Исраэль мен Беларусь Республикасы діни қауымдарының одағының серіктестігі арқылы қалпына келтірілуде.