Кіріспе

Кира Георгиевна Муратова (Kira Gheórghievna Muratova; Кира Георгиевна Муратова; Кіра Георгіївна Мура́това; тумасы Короткова, 5 қараша 1934 6 маусым 2018) - украиналық сыйлық иеленген режиссер, сценарист және румындық / еврей тектес актриса, өзінің ерекше режиссерлік стилімен танымал. Мұратованың фильмдері Кеңес Одағында үлкен цензураға ұшырады, бірақ Мұратова Украина мен Ресейдің қазіргі заманғы киносындағы жетекші тұлғалардың бірі ретінде танылып, 1960 жылдардан бастап өте табысты кино мансабын құра алды. Украинаның халық суретшісі (1989); Украинаның Ұлттық өнер академиясының академигі (1997). Шевченко атындағы ұлттық сыйлықтың лауреаты (1993) (лауреаттардың тізімі 1993 ж. No. 12); Олександр Довженко атындағы мемлекеттік сыйлық (2002). Муратова өзінің көркемдік мансабының көп бөлігін Одессада өткізді, оның фильмдерінің көпшілігін Одесса киностудиясында жасады.

Ерте өмір және мансап

Кира Короткова 1934 жылы Румынияның Сорока қаласында (қазіргі Молдова) орыс әкесі мен румын анасының (бессарабтық еврей тегіне жататын) отбасында дүниеге келген. Оның ата-анасы белсенді коммунистер және Коммунистік партияның мүшелері болды. Оның әкесі Георге Коротков Юрий Коротков (1907-1941) Екінші дүниежүзілік соғыста антифашистік партизандық қозғалысқа қатысқан, румын әскерлері тұтқындап, тергеуден кейін атып өлтірген. Соғыстан кейін Кира Бухарестте анасы Наталья Короткова Скуртумен бірге өмір сүрді. Резниц (1906-1981), гинеколог, содан кейін социалистік Румынияда мемлекеттік мансапқа ие болды. 1959 жылы Кира Мәскеудегі Герасимов атындағы кинематография институтын бітіріп, режиссерлік мамандыққа ие болды. Мектепті бітіргеннен кейін Короткова өзінің туған жері Бессарабияға жақын Қара теңіздегі порт қаласы Одессадағы Одесса киностудиясының режиссері лауазымына орналасты. Ол өзінің алғашқы кәсіби фильмін 1961 жылы түсіріп, 1978 жылы кәсіби қақтығыстардан кейін Ленинградқа көшіп кеткенге дейін студияда жұмыс істеді. Ол жерде Ленфильм студиясымен бір фильм түсірді, бірақ кейін Одессаға оралды. Мұратованың фильмдері оның социалистік реализм нормаларына сәйкес келмейтін ерекше кино тіліне байланысты кеңес басшыларының үнемі сынға ұшырайды. Кинотанушы Иса Виллингер Муратованың кинематографиялық формасын Кеңес Авангардымен, әсіресе Эйзенштейннің аттракциондар монтажымен салыстырды. Бірнеше рет Муратоваға әр жолы бірнеше жылға директор ретінде жұмыс істеуге тыйым салынды. Кира 1960-шы жылдардың басында Одесса студиясының режиссері Олександр Муратовқа үйленді және онымен бірнеше фильмдерді бірге түсірді. Ерлі-зайыптылардың Марианна деген қызы болды, бірақ көп ұзамай ажырасып, Мұратов Киевке көшіп барды, онда ол Довженко киностудиясында жұмыс істей бастады. Кира Муратова Ленинград суретшісі және продюсер Евгений Голубенкомен некелескеніне қарамастан бұрынғы күйеуінің тегін сақтап қалды.

Кеңес Одағынан кейінгі кезең

1990 жылдары Муратова үшін өте өнімді кезең басталды, ол осы уақыт аралығында әр екі-үш жылда бір көркем фильм түсіріп, көбінесе бірдей актерлар мен бригадамен жұмыс істеді. Осы кезеңде жарық көрген басқа фильмдері, мысалы, Сезімтал полицей (1992), Passions (1994), Үш әңгіме (1997) және қысқаша (1999) Америкаға хат. Муратова бірнеше рет ойнаған екі актриса - Рената Литвинова және Наталья Бузко. Мұратованың фильмдері әдетте Украинаның немесе Украина мен Ресейдің бірлескен өндірісі болды, әрқашан орыс тілінде, бірақ Мұратова украин тілінде сөйлесе алды және украин киносын украиншалауға қарсы болмады. Муратова 2014 жылғы Украина революциясына қолдау көрсетті. Ол Сергей Паражановтың құрметті адамы болды және оның "орнаментализмге" деген назарын онымен салыстырды, сондай-ақ антиреалист болды, "қайталану барлық мүмкіндіктерге форма береді", оның соңғы фильмімен, Мәңгілік үйге оралу киноның өзі туралы аяқталмаған, бұл "киноның тоғысуы және түйісуі, түйісуі және түйісуі". 1990 жылы оның "Астеникалық синдром" фильмі Берлинде "Күміс аю" жюридің гран-присін жеңіп алды. 2002 жылы түсірген "Чеховтың мотивтері" фильмі 24-ші Мәскеу халықаралық кинофестиваліне қатысқан. Оның "Тюнер" фильмі 2004 жылы Венеция кинофестивалінде көрсетілді. Оның фильмдері 1991, 1995, 2005, 2007, 2009 және 2013 жылдары Ресейдің "Ника" сыйлығын алды. 2005 жылы Нью-Йорктегі Линкольн орталығында ретроспективті көрме өтті. 2005 жылы И. М. Муратованың өмірі мен шығармашылығы туралы зерттеу жарияланды. Б. Таурис KINOfiles Filmmakers' Companion сериясында.