Кіріспе

Иса Мәсіхтің аты немесе атағы христиандықта Логос сөзі, әсіресе христиандықта Логос (Λόγος) - бұл Иса Мәсіхтің аты немесе атағы, ол Үштіктің екінші тұлғасы ретінде қарастырылады. Жақияның Ізгі хабарының алғашқы аятында былай делінген: "Бастапқыда Сөз болды, Сөз Құдайда еді, Сөз Құдай еді. Бұл аудармаларда Λόγος үшін Word қолданылады, дегенмен бұл термин теологиялық баяндамада жиі транслитерацияланған, бірақ аударылмаған түрде қолданылады. Лиондық Иринейдің (130-202 жж.) айтуынша, Поликарптың (шамамен 69-156 жж.) шәкірті, елші Жохан бұл сөздерді Патмос аралындағы жер аударылудан оралғаннан кейін қоныстанған Ефес қаласында тұратын және үйреткен Керинфтің ілімдерін жоққа шығару үшін жазған. Керісінше, Іринейдің айтуынша, Жохан 1: 1 - 5 тармақтарда Құдайды Жаратушы ретінде "Өзінің сөзі арқылы" танытады. Керісінше, Иринейдің айтуынша, Жохан Иса Мәсіх пен бұрыннан бар болған Сөзді бір тұлға ретінде қарастырған. Аян кітабындағы кейіпкер "Құдайдың сөзі" деп аталады, содан кейін "көктегі әскерлер" (Аян 19:1314) келеді.

Септуагинта

Христиан теологиясында Септуагинтадағы логос терминіне қатысты кейбір сілтемелер Жаңа Келісімнің қолданылуын алдын ала бейнелейді, мысалы, Жаратылыс кітабының жаратылыс оқиғасына тікелей қатысты Забур 33: 6 . Антиохиялық Теофил Аутоликке 1:7 - де осы байланысты атап көрсеткен. Лиондық Ириней Забур 33: 6-ны былай түсіндірді: "Барлық нәрсенің жаратылысы, жаратылмаған, көзге көрінбейтін, жалғыз Құдай Әке, бар нәрсенің жаратылысын [Сөз] арқылы жаратты" және "барлық нәрсені [Рух] арқылы әшекейледі". Ол сөзін жалғап былай деді: "Сөзді Құдайдың рухани Ұлы, ал Киелі Рухты Құдайдың даналығы деп атау орынды". Александриялық Ориген де бұл кітапта Үштік туралы ілімнің әрекетін көреді. Ал Гиппоның Августин есімді мәсіхшісі Забур 33:6-де "логос" пен "пневма" екеуі де "адамдық сипатқа ие болу алдында" тұр деп есептеді.

Антиохиялық Игнатий

Жаңа Келісімнен тыс жазбаларда табылған Логос туралы алғашқы христиандық сілтеме Иоаннның шәкірті Игнатийге (35108), Антиохия епискобына тиесілі, ол Магнезиандарға жазған хатында "Өзін Иса Мәсіх арқылы көрсеткен бір Құдай бар, Ол Оның мәңгілік Сөзі, ол үндеместен шыққан жоқ" (яғни, ол жоқ болған уақыт болған жоқ) деп жазады. Сол сияқты ол ефестіктерге: "Ол - тәнді де, рухты да, жаратылған да, жаратылмаған да, Құдай - тәнді, өлгенде - шынайы өмірді, Мәриям - Құдайды, алдымен - азапты, сосын - азапты емес" деп жазған.

Лиондық Ириней

Ириней (шамамен 130-202 жж.), Елші Жоханның шәкірті Поликарптың шәкірті, Логості Иса деп атайды, ол арқылы барлық нәрсе жаратылған және ол өзінің мәйітке айналғанға дейін адамдарға теофанияда көрінді, ол Мұсаға дейінгі патриархтармен, Мұсамен жанған бұтада, Мамреде және басқа жерлерде Ыбырайыммен сөйлесіп, Әкенің көрінбейтін нәрселерін көрсетті. Осылай Құдай Өзінің рухани Ұлы ретінде адам кейпінде көктен жерге келіп, айқышта өлімге кесілді. Ириней өзінің "Апостолдық уағыздаудың көрінісі" атты еңбегінде сенімнің екінші тұсын Әкеден кейін былайша анықтайды: Құдайдың сөзі, Құдайдың Ұлы, Иеміз Иса Мәсіх, пайғамбарларға олардың пайғамбарлық ету формасына және Әкеміздің таратылу әдісіне сәйкес көрініс берді: ол арқылы барлық нәрсе жаратылды; ол да заманның соңында, бәрін аяқтау және жинау үшін, өлімді жою және өмірді көрсету және Құдай мен адам арасындағы одақтастық қоғамдастығын жасау үшін адамдар арасында адам болып, көрінетін және қолға қол тиетін болды. Ириней Логос әрқашан Ұл болып келгенін, жаратылмаған, мәңгілік бірге өмір сүретін және Әкемен бір екенін, Әке жаратылыста оған: "Адам жаратайық" деп сөйлегенін жазды. Жаратылыс пен Жаратушыны Алла былайша ажыратады: "Барлығын жаратқан - жалғыз Құдай. Оның сөзіне сай, Құдайға құлшылық ету керек. Сонымен қатар, ол өзінің ерестерге қарсы төртінші кітабында, Мұсаға жанған бұтаның жанында сөйлеген Мәсіхті Сөз деп атағаннан кейін, былай деп жазады: "Осылайша Мәсіхтің Өзі, Әкемен бірге, Мұсаға сөйлеген және ата-бабаларға ашылған тірілердің Құдайы". Иринейдің айтуынша, Жохан 1:15-ті Керенттің қателігін жоққа шығару үшін жазған. Соңғысы "дүниені алғашқы Құдай емес, одан алыста орналасқан белгілі бір Қуат жаратты деп үйретті. Ол Исаның пәк қыздан туылмағанын, қайта, Жүсіп пен Мәриямның баласы екенін, яғни адам баласының кәдімгі жолмен туылғанын айтты". Сондай-ақ, Серинт "Жаратушының Ұлы Иса" мен "Жоғарыдан келген Мәсіх" арасында айырмашылық танытып, "Исаның шомылдыру рәсімінен кейін Мәсіх оған көгершін түрінде ең жоғары Билеушіден келді" деген. Бірақ, "Мәсіх Исадан кеткеннен кейін, Иса азап шегіп қайта тірілді".

Александрия

Александрияның білімді адамдарына жат діндер мен христиандық ой-пікірлер араласып кеткен, бұл Александриялық Кирилл мен Соқыр Дидимнің еңбектерінде көрініс тапқан. Ұлы көрінбейтін рухтың қасиетті кітабында (мысалы, Мысырлықтардың Евангелиесі деп те аталады) ертедегі христиандық гностицизмнің мәтіні, Логос ұлы рухтың немесе Монаданың құдайлық эманациясы немесе эоны ретінде пайда болады және алғашқы Адаммен араласады.

Никеядан кейінгі христиандық

381 жылы Константинополдың бірінші кеңесі Логос - Құдай, туылған және сондықтан Әкеден ерекшеленетін, бірақ Құдай болғандықтан, бірдей заттан (түптен) деп жариялады. Фотин Логос Құдайдың даналығы ретінде Мәсіхтің тууынан бұрын өмір сүргенін жоққа шығарды. Апостолдық кезеңнен кейінгі христиан жазушылары Иса мен Логос кім екені туралы сұрақпен күресті, бірақ Чиркөенің ілімі Исаның Логос екендігі туралы мәлімдемесін ешқашан өзгертпеді. Бірінші алты экуменикалық кеңестердің әрқайсысы Иса Мәсіхті толықтай Құдай және толықтай адам ретінде, Никеяның бірінші кеңесінен (325) Константинополдің үшінші кеңесінен (680-681) бастап анықтады. Христиан діні Платонның рух жақсы, ал тән жаман деген пікірін қабылдамады, сондықтан Иса Құдай бола алмайды. Ол Исаны бір мезгілде толықтай Құдай да, толықтай адам да етпейтін Платонның бірде-бір ілімін де қабылдамады. Жоханның Ізгі хабарында: "Бастапқыда Сөз (Логос) бар еді, Сөз Құдайда еді, Сөз Құдай еді. Сөз адам болып, арамызда өмір сүрді". Халкидонның соңғы христологиясы (Константинопольдің үшінші кеңесі растады) Иса Мәсіхтің Құдай да, адам да екендігі және бұл екі табиғаттың ажырамас, бөлінбейтін, шатастырылмайтын және өзгермейтіндігі болды.

Троицаға сенбеушілік

Фаусто Соццини үшін Мәсіх - Логос, бірақ ол өзінің алдын ала болуын жоққа шығарды; Ол өзінің түсіндірмешісі ретінде Құдайдың сөзі болды (interpres divinae voluntatis). Натаниел Ларднер мен Джозеф Пристли Логос Құдай даналығының тұлғасы деп қарастырған.

Аударма

Көне грек тіліндегі "logos" термині "Вулгатада" латын тіліндегі "Dei verbum" деген сөзбен аударылған. Еврей Киелі кітапта דבר ([[дабар (іврит сөзі))) деген сөзді аудару үшін логос пен верб екі түрі де қолданылады. Иоанн 1: 1-дің соңғы төрт сөзінің аудармасы (θεὸς ν ὁ λόγος) қазіргі заманғы Батыс христиандықта талқыланған тақырып болды. Пікірталастар көбінесе ὁ мақаласын қолдану туралы, онда кейбіреулер θεός ('Құдай') алдында мақаланың болмауы оны белгісіз етеді және сондықтан аудармаға әкелуі керек деп айтады, "және Сөз құдай болды". Бұл аударманы Ехоба куәгерлерінің "Жаңа дүние аудармасында" және Уильям Ньюкомның аудармасын 1808 жылы қайта қараған унитариандық Томас Белшемнің аудармасында табуға болады. Грек ғалымдары Джейсон Бедун сияқтылар да дәстүрлі аудармаға қарсы шығып, былай деп мәлімдейді: Грамматикалық тұрғыдан алғанда, Жохан 1:1-ді аудару қиын емес. Бұл сөз грек тіліндегі әдеттегі сөздерді білдіреді. Бұл сөздің сөздік (жоларалық) аудармасы: "Сөз де құдай еді" деп аударылады. Бұл сөздерді сөзбе-сөз аудару (формальды теңдестіру) сөз ретімен ағылшын тіліндегі "And the Word was a god" деген сөзбен сәйкес келеді. Грек грамматикасынан, әдеби контекстінен және мәдени ортадан алынған көптеген дәлелдер бұл аударманы қолдайды, оның "Сөз құдайлық еді" дегені біршама жылтыратылған нұсқасы болады, ол бірдей негізгі мағынаны білдіреді. Бұл аудармалардың екеуі де дәстүрлі аудармадан жоғары, бұл аударманы дұрыс аудармаға бағыттайтын осы үш негізгі факторға қайшы келеді. NASB, NIV, NRSV және NAB KJV аудармашылары жасаған аударманы ұстанады. Бұл аударманы дұрыс қорғау қажет, өйткені грек грамматикасынан, Жоханның әдеби контекстінен немесе Жохан жазған мәдени ортадан анық бірде-бір аударма шықпайды. (Джейсон Бедухн, Truth in translation) Басқалары мақаланың рөлін мүлдем елемей, "Алла Сөз болды" деп аударуды ұсынды, бұл мағынада тақырып пен предикат бір-біріне араласады. Колвелл ережесі бойынша, бұл конструкцияда теңдеу етістігі мен үндеуші зат есімдіктің баса айтылған жағдайда, мақала субъектті (Сөзді) үндеуші заттан (Құдайдан) ажыратуға қызмет етеді. Мұндай құрылымда, насихаттаушы, баса мәнді жағдайда болғандықтан, белгісіз деп қарастырылмайды. Сондықтан ағылшын тіліндегі ең кең тараған аударма "Сөз Құдай еді" деп аударылады, бірақ "Сөз Құдай еді" (Амплификсі) немесе "Сөз шынымен Құдай еді" (Contemporary English Version) сияқты одан да күшті аудармалар да бар. Бұл жердегі аяқ-беттерде бұл қиындық түсіндіріледі: "Бұл екінші теос "құдайлық" деп аударылуы мүмкін, өйткені бұл құрылым "теос үшін сапалық мағынаны" білдіреді. Сөз Құдай емес, 1:1а-да айтылған теоспен бірдей тұлға; Ол Құдай Әке (ТН-де жалпы қолданыста Құдай) немесе Үштік емес. Бұл жерде айтылып отырған Логос - Құдай Әкемен, яғни мәңгі өмір сүрген Құдаймен, жаратылмаған табиғаты немесе мәні бірдей. Бұл тармақ Никеялық Символда қайталанады: "Құдайдан (сапалық немесе туынды) Құдайдан (жеке, Әке), Жарықтан Жарық, Шынайы Құдайдан Шынайы Құдай Әкемен бірлікте". "Сөз" есімдіктің ең көп тараған аудармасы болса да, басқа аз қабылданған аудармалар қолданылды, олар батыс әлемінде грек тілінің түсінігі артқанынан бастап грамматикалық жағынан аздап төмендеді. Мысалы, кальвинистік теологияның және сократиялық философияның сарапшысы Гордон Кларк (1902-1985), логостикті 'логика' деп аударған: "Бастапқыда Логика болды, және Логика Құдаймен бірге болды және Логика Құдай болды". Ол бұл аударма арқылы логика заңдары Құдайдан алынған және жаратылыстың бір бөлігін құрайтын, сондықтан христиандық дүниетанымына салынған зайырлы принцип емес екенін білдірді. Кейбір аудармалар, мысалы, "Американ аудармасы" (1935) және "Моффаттың жаңа аудармасы" оны "Сөз құдайлық еді" деп аударады. Логості қалай аудару керек деген сұрақ та Гётедің "Фауста" қарастырылады, оның басты кейіпкері Генрих Фауст ақырында die Tat, ("іс-әрекет" немесе "іс-қимыл") таңдады. Бұл түсінік еврей тіліндегі דָּבָר (дабар) сөзіне байланысты, ол 'сөз' дегенді ғана емес, сонымен қатар іс-әрекет немесе орындалған нәрсе ретінде де түсінілуі мүмкін: яғни "сөз адамның ең жоғары және асыл қызметі болып табылады және сол себепті оның әрекетімен бірдей. "Сөз" мен "іс-әрекет" - бұл "дабдар" сөзінің екі түрлі мағынасы емес, "іс-әрекет" - бұл "дабдар" сөзінің негізгі мағынасының салдары". Логос ұғымы Таргумдарда (б.з. б. бірінші ғасырларға жататын еврей Киелі кітаптарының арамей тіліндегі аудармаларында) кездеседі, онда memra (арамей тіліндегі 'сөз') термині 'Теңеу' орнына жиі қолданылады, әсіресе антро...