Кіріспе

"Адал Джон", "Адал Иоанн", "Адал Иоанн" немесе "Дәлі Иоанн" (Der treue Johannes) - Гримм ағайындылары жинаған және 1819 жылы Гримм ертегілерінде жарияланған неміс ертегісі. Эндрю Лэнг оны "Көк жұлдыздар кітабына" енгізді. Бұл - Арн Томпсонның 516-шы үлгісі. Анти Арн және Стит Томпсон осы типте 500-ге жуық аңыздарды каталогтады, оның 200-ден астамы ирландтық, ал қалғандары Еуропаның қалған бөлігінен және Америкадағы еуропалық отарлардан. Мұндай аңыздарға "Сәйкестікке ғашық болған", "Нағыз досты қалай табуға болады", "Тастан жасалған адам" және "Амистер мен достар" кіреді.

Шығу тегі

Бұл ертегі 1819 жылы ағайынды Гриммдер Kinder und Hausmärchen екінші басылымында жариялады. Олардың көзі - Кассельдің маңындағы Нидерцварен ауылында тұратын неміс әңгімегері Доротея Вихманн. Австралиялық фольклоршы Джозеф Джейкобс өзінің қайта құруы (Джон Трю) туралы түсініктемелерінде, өзінің "Европаның ертегі кітабы" атты еңбегінде, бұл әңгіме Үнді әдебиетінің тарихындағы ертегілермен таңғажайып параллельді көрсеткенін және оларды Панчатантра және Сомадеваның "Өлкен аңыздар мұхиты" сияқты көздердің көнелігіне байланысты, оларды шығу нүктесі ретінде ұсынды. Фольклорист Стит Томпсон Джейкобстың талдауымен келіскен сияқты және Эрих Рош пен Каарле Крохтың еңбектерін келтірді, олардың әрқайсысы, сәйкесінше, ертегі құрайтын материал Үндістаннан келді немесе ертегі толық түрде Үндістаннан батысқа қарай сапар шекті.

Нысандар

Ғалым А. К. Раманужанның айтуынша, ертегідегі "мотивтер тобы" - ерлі-зайыптыларға қауіп төндіретін үш қауіп пен құстардың сөйлесуін естіген адал қызметші.

Нұсқалар

Грэхам Силдің айтуынша, "Адал Джон" - адалдық пен сенімнің құндылықтарын көрсететін "еуропалық және азиялық халық аңыздарының кейіпкері". Шынында да, ертегілердің нұсқалары "барлық Еуропадан", сондай-ақ Үндістан, Түркия, Таяу Шығыс, Оңтүстік Америка және Вест-Индиядан жиналған. Неміс нұсқасында үш сөйлейтін қарғалар - бұл патша жұпты өлтіру жоспарын өз ара сөйлесетін үш бүлдіршін.

Параллельдер

Хорват фольклористи Мая Бошкович Стулли бұл тақырып серб-хорват эпостық әнінің тақырыбы ретінде зерттелғанын атап өтті: Перо Виткович анасының қарсылығына қарамастан, Мисирдің Банкасын (Мысырдың маргравинасы) Вена принсі Карлоға қалыңдық ретінде әкелуге ұсыныс жасайды. Жолда Перо Карло мен Маргрэвиннің үйлену тойына дейін кездесетін үш қауіпті сипаттаған хатшы көгершінді естиді және хатшы көгершіннің Карлоның анасына, императрицаға тиесілі екенін біледі. Перо Виткович принц пен маргравинды қауіптен құтқарады және құстың белгілері арқылы тасқа айналады. Ол сондай-ақ әннің кейіпкерінің шетелдік ханшайымды ұрлау үшін жалған саудагерлік экспедиция мотивін қамтитын нұсқаларын хабарлады.

Комикстер

Сенімді Джон - ұзақ уақыт бойы жұмыс істеп тұрған комикс кітаптар сериясындағы "Әңгімелер" атты кейіпкер.