Кіріспе

Рим империясындағы салықтар Collatio lustralis - Рим империясындағы "саудагерлерге салынатын салықтың кең мағынасы". Бұл салықты Константин енгізген, бірақ мұндай салықтың Калигуланың тұсында болғанын көрсететін кейбір белгілер бар (Светоний, Он екі Цезардың өмірі). Бұл сөз Батыс және Шығыс империяларға қатысты қолданылған. Ол бастапқыда алтын мен күміспен жиналды, бірақ IV ғасырдың аяғында ғана алтынмен жиналды. Римдіктердің көптеген салықтары сияқты, ол да жыл сайын емес, (алғашқыда) әр төрт жылда бір рет жиналатын. Бұл заң барлық саудагерлерге, қарыз берушілерге, қолөнершілерге және өз жұмысына ақы алатын басқа адамдарға, соның ішінде жезөкшелерге де қатысты. Бастапқыда тек дәрігерлер, мұғалімдер және өз өнімдерін сататын фермерлер ғана босатылған.

Батыс империясы

Бұл салық Батыс елдерінде империяның орнын басқан остриготтар мен вестготтар патшалықтарында жалғасты.

Шығыс Рим империясы

Шығыс Рим (Византия) империясында бұл салық хрисаргирон (χρυσάργυρον) деп аталды, сонымен қатар хрисаргирум деп те аталды. Бұл термин грек тіліндегі алтын (χρυσός) және күміс (ργυρος) деген сөздерден шыққан, олар бастапқыда төлемнің қажетті түрлері болған. Алғашқы византиялық жазушы Зосимнің айтуынша, бұл салықты алғаш рет император Константин І, мүмкін, 325 жылы енгізген. Сондай-ақ, салық Северус Александрдың тұсында болған деген шабуылдар бар (Август тарихы). Евгрий Константиннің шығыс империясында салық орнатылған деп тапқанын және оны жоюды ойлағанын айтады. V ғасырдың басында салықты төрт жылда бір төлеу керек болды. Кейбір жерлерде ол ай сайын, айыптау жылы бойынша жиналды. Әр қаладан салық жинау үшін жеке адамдар тағайындалды, содан кейін олар сакральдық бөлікке төленді. Либаний, Зосим және Евагрий осы салықтың салдарынан туындаған қиындықтардың мысалдарын келтіреді, өйткені ол әр төрт жылда бір рет жиналатын. Ата-аналар талап етілген алым-салық төлеу үшін балаларын құлдыққа немесе жезөкшелікке сатуға мәжбүр болды. 498 жылы шығыс Рим империясының барлық аймақтарында салықты Анастасий I жойды. Сол кезде Остготтар билік еткен Италия жарым аралында бұл салық бірнеше жыл бойы жалғасты, содан кейін оларды Белисарий басып алды. Ешуа Стилиттің айтуынша, салық тоқтатылған кезде, Эдесса қаласының тұрғындары, әр 4 жылда 140 фунт алтыннан салықтан босатылған (2,520 солиди жылына), бір апта тойлады. Император Анастасий бұл шығынды өтеу үшін белгілі бір мүліктерден түскен табысты бөлек қорға салды.