Кіріспе

Жағалаудағы тұщы су лагунасы Испания Mar Menor (ˌmaɾ meˈnoɾ, "кіші / кіші теңіз") - Испанияның Картахенаға жақын Мурсия автономды бірлестігінің оңтүстік-шығысында орналасқан Иберия түбегіндегі жағалаудағы тұщы су лагунасы. Оның атауы - бұл аймақтың Мар Майоры (үлкен / үлкен теңіз) болып табылатын Жерорта теңізіне қарама-қарсы. Mar Menor-мен шекаралас төрт муниципалитет: Картахена, Лос-Алькасарес, Сан-Хавьери және Сан-Педро-дель-Пинатар. Оның бетінің ауданы 135 км2, жағалаудың ұзындығы 70 км, ал жылы және таза судың тереңдігі 7 метрден аспайды, бұл Испаниядағы ең үлкен лагуна. Лагунаны Жерорта теңізінен Ла Манга ("қап") бөліп алады, оның ұзындығы 22 км, ені 100 метрден 1200 метрге дейін, оның оңтүстік-шығыс шыңында Палос мысығы лагунаның үшбұрышты пішінін құрайды. Лагунаның ішінде бес арал орналасқан: Пердигуера аралы, Майор немесе Эль Барон аралы, Сиерво аралы, Редонда аралы және дель Сужето аралы. Оның салыстырмалы түрде жоғары тұздылығы (бұл суға жүзуге көмектеседі), төмен толқындар және керемет спорттық инфрақұрылымдар оны су спортының әртүрлі түрлеріне арналған танымал орынға айналдырады.

Экологиялық маңызы

Солтүстік шетінде халықаралық маңызы бар ылғалды жерді қамтитын тұзды алқаптар бар. Бұл аймақ аймақтық үкімет басқаратын табиғи парк ретінде сақталған: Салинас и Ареналес де Сан-Педро-дель-Пинатар (Сан-Педро-дель-Пинатар тұзды алаптары мен құмды жағажайлары). Жақында осы жағалаудағы лагунада тіршілік ететін микробтар сипатталды. Аралдар мен тұрақты адам құрылыстары жоқ жағалаудағы бірнеше жерлер қорғалған ландшафты болып табылады: Espacios abiertos e islas del Mar Menor (Mar Menor ашық аймақтары мен аралдары). 1994 жылы Мар-Менор ылғалды жерлерді сақтау және тұрақты пайдалану үшін Рамсар конвенциясының тізіміне енгізілді. Мар-Менор сонымен қатар Жерорта теңізі маңызды ерекше қорғалатын аймақтың бөлігі және құстар үшін ерекше қорғалатын аймақ (испанша ZEPA) болып табылады. 2016 жылдың шілдесінде ластанудың соншалықты ауыр болғаны мәлім болды, 18 жыл бойы ескертулерді елемегеннен кейін, аймақ экологиялық құлдыраудың қасында қалды. Прокуратура консервативті Халық партиясы басқаратын тиісті органдарға қатысты абайсыздық туралы айыптауларды тергеп жатыр. 2017 жылдың мамыр айында Мар-Менордың барлық жағажайлары 2016 жылы Мар-Менордың ластанған жағдайының салдарынан көк ту мәртебесінен айырылды. 2019 жылдың қазан айында қыркүйектегі су тасқынынан кейін кірген ластану мыңдаған өлі балықтардың жағажайларды жауып, оттегі жетіспеушілігіне байланысты өліп кетуіне әкелді. Айналадағы аймақтарда қарқынды шаруашылық жүргізу лагунаға ағып жатқан тыңайтқыштардан нитраттар, аммоний және фосфаттардың жоғары деңгейіне әкеледі, бұл эвтрофикацияға, суды оттегіден айыратын балдырлар мен бактериялардың шамадан тыс өсуіне әкеледі. 2021 жылдың тамызында осыған ұқсас оқиға болды, бір апта ішінде лагунадан төрт-бес тонна өлі балық шығарылды. Көп ұзамай, 2021 жылдың 28 тамызында бүкіл лагунаны қоршап тұрған 70 000 адаммен үлкен демонстрация өтті.

Құқықтық мәртебе

2018 жылдан бастап қайталанатын гипоксикалық оқиғаларға жауап ретінде азаматтық қоғам белсенділері "ILP (Iniciativa Legisativa Popular) Mar Menor" атауымен Mar Menor экожүйесінің өмір сүру құқығын мойындайтын заңға үгіт-насихат жасады, оны табиғат құқықтарының заңдық парадигмасына сәйкес "заңды тұлға" ретінде қарастырды. 2022 жылдың қазанында испандық заң шығарушылар бұл құқықтарды берді, бұл Mar Menor Еуропадағы табиғат құқықтарымен қорғалатын экожүйенің алғашқы жағдайы болды. Mar Menor-ды қазір азаматтар, ғалымдар мен лауазымды адамдар тобы заң жүзінде білдіреді; сонымен қатар, кез келген адам Mar Menor атынан заңдық іс қозғауы мүмкін, алдымен заңдылықты дәлелдеудің қажеті жоқ.