Венеция Лагунасындағы кедергі арал: Лидо

Кіріспе

Лидо немесе Венеция Лидосы – Италияның солтүстігіндегі Венеция лагунасындағы тосқауыл арал. Онда шамамен 20 400 адам тұрады. Венеция кинофестивалі тамыздың соңы мен қыркүйектің басында Лидода өтеді.

География

Лидо аралы – Венеция лагунасының екі тосқауыл аралдарының бірі; екіншісі – Пеллестрина. Олар Адриатика теңізіндегі лагунаның жағалауының орталық бөлігін құрайды. Каваллино/Пунта-Саббиони түбегі солтүстік бөлігін, ал Соттомарина түбегі оңтүстік бөлігін құрайды. Теңіз лагунаға аралдардың арасындағы және аралдар мен түбектердің арасындағы үш шығанақ арқылы қатынас жасайды. Лидоның солтүстік ұшында Каваллино/Пунта-Саббиониден бөліп тұратын Лидо шығанағы, ал оңтүстік ұшында Пеллестринадан бөліп тұратын Маламокко шығанағы бар. Бұл екі шығанақтың тереңдігі үлкен кемелердің өтуіне мүмкіндік беретіндей етіп терілген. Маламокко шығанағы ең тереңі болып табылады және контейнерлік кемелер мен мұнай танкерлері Маргера сауда және өнеркәсіп портына жету үшін оны пайдаланады. Лидо шығанағы ең кеңі (шамамен 1 км) және Венецияға круиздік кемелердің қатынауы үшін қолданылады. Лидо – солтүстік бөлігінде кеңейе түсетін ұзын және тар арал. Теңіз жағалауының кем дегенде жартысы құмды жағажайлармен жабылған. Лидо қаласындағы жағажайдың көп бөлігі әртүрлі қонақүйлерге тиесілі. Солтүстік және оңтүстік ұштарында үлкен қоғамдық жағажайлар бар. Аралда қала мен ауыл орналасқан. Қала солтүстікте. Ол сондай-ақ Лидо деп аталады (2019 жылғы халық саны 15 128 адам). Оның төрт ауданы бар: Сан-Николо және Санта-Мария-Элизабетта лагуна жағында (Венеция паромдарының аялдамасы біріншісінде, ал су автобусының аялдамасы екіншісінде орналасқан), ал Ла Фаворита және Кваттро Фонтане теңіз жағында. Ол 19 ғасырда туристік орталық ретінде, демалысқа арналған жағажай курорты және бальнеотерапиялық курорт ретінде дамыды. Онда 19 ғасырға тән Либерти стилінде (Арт-Нувоның итальяндық нұсқасы) салынған көптеген виллалар мен қонақүйлер бар. Ол Венеция кинофестивалінің өтетін орны және Grand Hotel des Bains, Hotel Excelsior сияқты әйгілі қонақүйлерімен танымал. және Ausonia & Hungaria қонақүйлері атақты тұлғаларды, суретшілерді және жазушыларды, ірі бизнесмендерді, саясаткерлерді және патшалық отбасыларын қабылдаған. Gran Viale Santa Maria Elisabetta (ені 27 метр және ұзындығы шамамен 700 метр) қаланың ішінде жағалаудан жағалауға дейін созылып, су автобусының аялдамасын жағажаймен байланыстырады. Маламокко ауылы (2019 жылғы халық саны 1030 адам) және Альберони құмды оазисі, Солтүстік Адриатика теңізінің жағалауындағы ең үлкен және жақсы сақталған құм жүйелерінің бірі, биіктігі 10 метрге дейін жететін құмдар, шамамен 30 гектарлық қарағайлы орман және флора мен фаунаның бірегей түрлеріне ие.

The Lido island is one of the two barrier islands of the Lagoon of Venice; the other is Pellestrina. They form the central part of the coastline of the lagoon on the Adriatic Sea. The peninsula of Cavallino/Punta Sabbioni forms the northern part and the peninsula of Sottomarina forms the southern part. The sea has access to the lagoon through three inlets between the islands and between the islands and the peninsulas. At the northern end of Lido there is the Lido inlet which separates it from Cavallino/Punta Sabbioni and at the southern end there is the Malamocco inlet which separates it from Pellestrina. These two inlets have been dredged to a greater depth to allow big ships through. The Malamocco inlet is the deepest one and is used by container ships and oil tankers to reach the commercial and industrial port of Marghera. The Lido inlet is the widest one (c.1 km) and is used by cruise ships to reach Venice. Lido is a long and narrow island which gets wider in its northern tract. At least half the seaward coast has sandy beaches. Much of the beach at the town of Lido belongs to various hotels. There are large public beaches towards the northern and southern ends. The island is home to a town and a village. The town is in the north. It is also called Lido (population 15,128 in 2019). It has four neighbourhoods: San Nicolò and Santa Maria Elisabetta are on the lagoon side coast (the landing stage for the Venice ferry is in the former and the one for the water bus is in the latter), while La Favorita and Quattro Fontaine are on the seaward coast. It developed in the 19th century as a tourist centre, both as a leisure seaside resort and as a balneotherapy resort. It has many 19th century villas built in Liberty style (the Italian version of Art Nouveau) and many hotels. It is famous for being the seat of the Venice Film Festival and for its grand hotels, such as the Grand Hotel des Bains, the Hotel Excelsior. and the Hotel Ausonia & Hungaria which have hosted celebrities, artists and writers, major businessmen, politicians and royalty. The Gran Viale Santa Maria Elisabetta (27 m wide and c. 700 m long) crosses the town from coast to coast and links the water bus landing stage to the beach. The village of Malamocco (with a population of 1030 as of 2019) and the Alberoni Dune Oasis which has one of the largest and best preserved dune systems on the coasts of the Northern Adriatic Sea, with dunes up to 10 meters high, a large, c. 30 hectares, pine forest and unique species of flora and fauna.

Метамаукум

Метамаукум – Венеция лагунасындағы ең көне елді мекендердің бірі. Оның тарихы Рим дәуіріне дейін жетеді. Венеция пайда болғанға дейін ол Венеция герцогтігінің екінші ресми орны болды. Екінші додж Теодато Ипато (742-55) оны Гераклиядан 811 жылға дейін, ал додж Аньелло Партисипацио (811-27) Ривоальтоға көшіргенге дейін. 810 жылы лагунаны басып алуға тырысқан Италияның Пипин уақытша оны басып алды. Додж Джованни I Партисипацио (829-836) Метамаукумда болған көтерілісті басу кезінде оны қиратты. Елді мекенде тұру жалғасты, бірақ ол бұрынғыдай емес, көлеңкесі ғана болды. Оның құлдырауы оның монастыры Мурано аралына (1080), S. S. Leone e Basso қауымдары Сан-Серволо аралына (1109) және оның діни орталығы 1107-1110 жылдар аралығында Чиоггияға көшірілгенде ең жоғары нүктесіне жетті. 1116 жылы су тасқынының салдарынан толығымен су астында қалды. Дәстүр бойынша, Метамаукум Лидо аралының лагуналық емес, теңіз жағалауында орналасқан. Лидоның лагуна жағалауында, Метамаукум болған жерге жақын жаңа елді мекен салынды. Бүгінгі Маламуккоға сәйкес келетін Метамаукум Нованың бар екендігі алғаш рет 1107 жылы анықталды.

Әскери арал

19 ғасырға дейін Лидоның басты міндеті – лагунаны қорғау болған, себебі ол лагунаның ең кең кіреберісі және Венецияға ең жақын орналасқан. Ол Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін әскери маңызын сақтап келді. 19 ғасырға дейін бұл арал сиретіп қоныстанған. 1820 жылы Лидода 814 тұрғын болды, олардың 662-сі Маламуккода, ал 152-сі Сан-Николода тұрды. 600 жылы Сан-Николода, Лидоның солтүстік жағында, лагуна жағалауында, жау кемелерін, әсіресе пираттарды бақылау үшін қарау мұнарасы салынды. 1100 жылы ол нығайтылып, дог Витале I Михель (1096-1102) тұсында бекініске айналды. Кейін бұл қамал Кастель Веккьо (Ескі қамал) деп аталды. 1229 жылы 16 мен 35 жас аралығындағы ерлердің апталық жаттығулары үшін Венеция аудандарында арбалетпен ату полигондары құрылды. 1229 жылы Сан-Николода ату полигоны ашылды. Жарыстарды қызықты ету үшін Рождество мен Пасхада атыс жарыстары ұйымдастырылды. Жаяу әскер, атты әскер және артиллерия бөлімдері де сол аймақта орналасты, ал кейіннен еврей зираты орналасқан жерде қару-жарақ және оқ-дәрі шығаратын заводтар салынды. 1304 жылы әскери жасақ құрылды. Лидоға дейін жүзу де жарысқа айналды. Ерлер 30-40 есушісі бар қайықтармен (ganzaruoli) аралға жүзіп, кім бірінші жетеді деп жарысты. Осыдан регата сөзінің пайда болуы басталады. Сан-Николодағы шарап сататын жалғыз дүкен жарыс кезінде жабылды. Атыс алаңының жанына маяк та салынды. Тұрақты гарнизон құрылды, ол әскерлердің қысқа тоқталуы үшін демалыс орны болды. Қаладан кететін кемелерге таза су жеткізу үшін құдықтар салынды. 14 ғасырдың ортасында Венеция мен Генуя Республикасы арасындағы шиеленіс, теңіз жолдары мен сауда порттары үшін бәсекелестікке байланысты күшейді. Сан-Николоны генуэздік флот бірнеше рет бомбалады. 1335 жылы Гагиандра ("құбыршақ" - венециялық тілде) салынды. Бұл Лидо шығанағынан Венецияға дейінгі арнаға орналастырылған артиллерия платформасы болды. Ол кең, ал артқы және алдыңғы жағы сүйір болды. Ол қалқан қызметін атқаратын металл пластинамен жабылған. Оқтар осы қалқаннан шығып тұрды, бұл оған құбыршақтың басы, құйрығы және аяқтарының пішінін берді. Платформа Сан-Николодағы Кастель Веккьо (Ескі қамал) мен Виньоле аралындағы Кастель Ново (Жаңа қамал) арасында орналасты. Бұл екі арал мен Сертоса аралы арнаның жағалауын құрады. Арнаның бойына темір тізбек орнатылды, оны Гагиандра және екі жағалаудың арасына қойылған екі сал ұстап тұрды. Тізбек су бетіне жақын сақталды, жау кемелерінің үстінен өтуіне жол бермеу үшін. 1379 жылы Генуя Чиоггия соғысында лагунаға шабуыл жасады (1379-80). Лидо каналының екі жағында Кастель Веккьо және Ново форттарында (Лидо және Виньоле аралдарында) лагунаға кіруді одан да қорғау үшін арбалеттер мен оқ-дәрілерге арналған екі мұнара салынды. Екі мұнараның арасында тізбекпен байланыстырылған кішкентай қайықтар орналастырылды. Олардың арасында оттан қорғану үшін жаңа терілермен қапталған садақшылар бар үш кеме болды. Сан-Николо аббаттығын қорғау үшін таспен нығайтылған жер астынан жасалған арық пен жер үй салынды. Ақырында Венеция соғыста жеңіске жетті. 1409 жылы Сан-Николода адмиралтейство құрылды. 1520 жылы Ондық Кеңес Лидоны, оның бекіністерін, шығанағын және теңіздің жағалауларын бақылауға сеніп тапсырылған офицерлері үшін кеңселер мен казармаларды салуға бұйрық берді. Бұл ғимарат Casa Rossa (Қызыл үй) деп аталды. 16 ғасырда Оңтүстік-Шығыс Еуропа мен Жерорта теңізінің шығысындағы түріктердің жаулап алуы Венецияның сол бөліктегі үстемдігіне қауіп төндірді, сондықтан түріктердің өзі де Венецияға қауіпті деп есептелді. 1543-1549 жылдары Виньоле аралындағы Кастель Ново Сант-Андреа фортына айналды. 1546-1574 жылдары Сан-Николодағы Кастель Ново Сан-Николо бекінісіне айналды. 1569-1574 жылдары соңғысы үш қақпамен нығайтылды. Артиллерия теңіз жағына орналастырылды, ал лагуна жағында, егер бекініс басып алынса және қарулар Сант-Андреа фортына қарсы қолданылса, батареялар болмады. Форт Венеция Республикасының әскери штабына айналды. Бүкіл аймақ 521 метрлік бекіністі цитадельге айналды, лагуна жағалауында кірпіштен жасалған кедергілер мен бастиондар, бөгет және жер үй болды. Кейіннен ол теңізге қарай бұрышты кедергілермен, алты қақпамен және теңіз жағалауындағы жер асты шығыстарымен Лидо шығанағына қарай кеңейтілді. Жаңа бекіністің ішінде ескі Сан-Николо шіркеуі мен оның монастыры және артқы жағында орналасқан Палаццо деи деи деи / К...

Until the 19th century Lido's main role was a military one for the defence of the lagoon as it lies by the lido inlet, the widest point of entry of the lagoon and the one which is closest to Venice. It continued to have a military role until WW II. Prior to the 19th century it was also a scarcely populated island. In 1820 Lido has 814 inhabitants, 662 of whom lived in Malamocco, and 152 lived in San Nicolò. In 600 a lookout tower was built at San Nicolò, at the northern end of Lido, on its lagoon side shore, to monitor enemy ships, particularly pirate ships, approaching the lagoon at the Lido inlet. In 1100 it was strengthened and developed into a fort under the doge Vitale I Michiel (1096 1102). This fort was later called Castel Vecchio (Old Castle). In 1229 crossbow shooting ranges were created in areas of Venice for weekly exercises by men between the ages of 16 and 35. In 1229 a shooting range was established at San Nicolò. It hosted shooting contests at Christmas and Easter to make the exercises more interesting. Infantry, cavalry, and artillery units were also stationed in the area and foundries for armaments and munitions were built where the Jewish cemetery was later set up. In 1304 a militia was instituted. The sailing to Lido was also turned into a contest. The men rowed to the island on boats (called ganzaruoli) with 30 40 oarsmen boats which competed over who would get there first. This is the origin of the word regatta. The only establishment that sold wine at San Nicolò was closed during the contests. A lighthouse was also built close to the shooting range. A permanent garrison was set up. It served as rest area for troops which needed to briefly stop by. Wells to supply freshwater to ships that left the city were built. In the mid 14th century tensions between Venice and the Republic of Genoa escalated due to their rivalry over supremacy of the naval routes and trading ports in the eastern Mediterranean 1318. San Nicolò was bombed several times by a Genoese fleet. In 1335 the Gagiandra (turtle in Venetian) was built. It was a platform for artillery which was placed in the Lido channel which went from the Lido inlet to Venice. It was broad and tapered at the stern and bow. It was covered by a metal plate which acted as a shield. The canons were sticking out of this shield. This gave it the appearance of the head, tail and legs of a turtle. The platform was placed between the Castel Vecchio (Old Castle) at San Nicolò and the Castel Novo (New Castle) on the Vignole island. These two islands and the island of Certosa formed the shores of the channel. An iron chain was placed across the channel. It was supported by the Gagiandra and two rafts placed midway between the "turtle" and the two shores. The chain was kept close to the surface of the water to prevent enemy ships to pass above it. In 1379 Genoa attacked the lagoon in the War of Chioggia (1379–80). Two towers were built as platforms for crossbows and cannons at the Castel Vecchio and Novo forts (on the Lido and Vignole islands) on the two sides of the Lido channel, to further protect the entrance to the lagoon. Small boats which were chained together were placed between the two towers. Between them there were three ships with archers covered with fresh hides to protect them from fire. A ditch and earthen rampant strengthened with stone were created to protect the S. Nicoló abbey. Eventually Venice won the war. In 1409 an admiralty was established at S. Nicolò. 1520 The Council of Ten build a building to house its offices and barracks for its officers who were entrusted with monitoring Lido, its fortresses, its inlet and the way the sea changed its beaches. This was called the Casa Rossa (Red House). In the 16th century, with the Turkish conquests in south eastern Europe and the eastern Mediterranean, which were a threat to the Venetian dominion in that part of the Mediterranean the Turks were also considered a threat to Venice itself. Between 1543 and 1549 Castel Novo, on the Vignole island, was developed into the Sant’Andrea fort. Between 1546 and 1574 Castel Novo at San Nicolò was developed into the San Nicolò fort. Between 1569 and 1574 the latter was strengthened with a triple ditch. Artillery was placed on the seaward side. There were no batteries on the lagoon side in case the fortress was seized and the cannons would be used against the Sant’Andrea fort. The fort became a complex with the military headquarter of the Republic of Venice. The whole area became a c. 521 m long fortified citadel stretching along the lagoon coast with brick barriers and bastions, a dike and an earthen fore wall. It was later extended towards the sea with angular barriers, six gates and underground exits on the sea beach side, towards the entrance to the Lido inlet. Inside the new fortification there were the old San Nicolò church and its convent and the adjacent Palazzo dei dieci/Casa Rossa at the back. In 1572 an Istrian stone bridge that looked like a triumphal arch over the dock was built to provide access to the citadel. Large barracks for the troops, known as Saraglio, Quartier Grando or Palazzo dei Soldati (Stronghold, Large Quarters or Building of the Soldiers) were built between 1591 and 1594. It was an imposing building which provided lodgings for 2000 soldiers. It was the first true barracks in Europe, the first instance in which troops were lodged in peacetime. It was an important step towards the creation of a modern army as opposed to a mercenary army or a militia. It was built on the location where the crusaders had gathered before setting off for the fourth crusade. From 1600 the barracks hosted the Fanti da Mar (Infantrymen of the Sea), the first amphibian troops in history, a sort of precursor of today's marines. In 1571 it was decided to build octagonal forts for artillery batteries on islets off the lagoon side shore of Lido. They were the Ottagono Campana (later called Abbandonato, abandoned octagon), between Malamocco and Alberoni (off the southern end of the Lido island) and the Ottagono Alberoni, by Alberoni and the northern end of the Malamocco inlet, the other point of access into the lagoon, where ships could turn towards Venice. The Ottagono di Poveglia (further north, on the Poveglia island, off Malamocco) acted as a reinforcement for the other two octagons further south. Two octagons were built off the Pellestrina island, the Ottagono San Pietro, at the northern end of the island and the southern end of the Malamocco inlet and the Ottagono Caroman, at the southern end of Pellestrina to guard the Chioggia inlet, the third entry point of the lagoon. In 1572, 75 artillery were supplied for the San Nicolò fort and 56 for Sant’Andrea. San Nicolò was also where the soldiers and the ships for Venice's naval expeditions in the Adriatic Sea and the rest of the Mediterranean Sea gathered and set off from. Some of these were:

In 1000 the doge Pietro II Orseolo (991 1099) set off for a mission to Istria and Dalmatia which freed the northern Adriatic from the Narentine pirates. In 1099, 207 ships set off at the end of the first crusade to help the crusaders to consolidate their conquests. It defeated a fleet of their Genoese rivals off Rhodes. In 1124 a fleet sets off to free the King of Jerusalem who had been imprisoned in Tyre, Lebanon. It had 108 vessels, 40 galleys 40 supply ships and 28 ships with rams. It besieged and seized Tyre. In 1171 A fleet set off for a battle against the emperor Byzantine Emmanuel Kommenos who had the Venetians in Constantinople arrested. The fleet was defeated more by the plague that the Byzantines, who were joined by the rival maritime republics of Genoa and Pisa. In 1202 the crusaders of the fourth crusade gathered at Lido in preparation to be taken to the East by Venetian ships. In 1690 Francesco Morosini set off for a campaign in the Peloponnese. He was elected as doge while away. He was met at Lido by the abbot while the senators waited for him of the bucintoro, the ceremonial boat of the doge. In 1784 there was a punitive expedition against the Barbary pirates.

Папа, император және Венеция бейбітшілігі

Фредерик I Барбаросса (әкімдік еткен жылдары 1155–1190) өзінің Киелі Рим империясының құрамындағы Италияда алты әскери науқан жүргізді. Алғашқыда ол оңтүстіктегі Сицилия Корольдігімен күресуді жоспарлаған. Алайда, Италияға оның араласуына бірнеше итальян қалалары қарсы болды, әсіресе Милан, оны екінші науқаны кезінде жартылай қиратқан еді. Фридрих Александрға қарсы сайланған антипапа Виктор IV-ті қолдағандықтан Папа Александр III (1159–1181) арасында дау туды. Солтүстік Италияда Фридрихке қарсылық күшейді, және бірнеше қаладан құралған Ломбард Лигасы оған қарсы соғыс ашты. 1176 жылы Легнано шайқасында Фридрих жеңіліске ұшырады. 1176 жылы Ананьиде (Ананьи бейбіт шарты) алдын ала бейбіт келіссөздер өтті. Барлық тараптарды қамтитын, ресми бейбіт келісімге қол жеткізу мақсатындағы келіссөздер 1177 жылдың шілдесіне жоспарланған конференцияда Венецияда өтті. Дож Себастьяно Зиани (1172–78) делдал ретінде әрекет етуі тиіс еді. Папа 1177 жылдың 10 мамырында Венецияға келді. Ломбард Лигасы және Сицилия королімен келіссөздер басталды, бірақ олар қатал позиция ұстанды. Фридрихке Венецияға баруға рұқсат берілмеді, ол Равеннада жаңалық күтті. Венециядағы Фридрихті қолдайтын топ Фридрикке ветоға қарамастан Венецияға келуге кеңес берді, бірақ император дождың рұқсатынсыз мұнан бас тартты. Зиани ішкі қысымға ұшырап, шешім қабылдауға қиналды. Лиганың елшілері наразылық білдіріп, Венециядан Тревизоға кетті. Сицилиялық делегацияның басшысы кетумен қауіптендірді және оның королі Венецияның сенімін бұзғаны үшін кек алатынын айтты. Бұл Сицилиядағы венециялық саудагерлерге қарсы жазалау шараларын білдіретін еді. Дож Фридрихке тек Папаның келісімімен ғана Венецияға кіруге рұқсат етілетінін растады. Бұл жағдай келіссөздердің тоқтауына әкелу қаупін көрсетті және келіссөздер қарқынды жүрді. 23 шілдеде келісімге қол қойылды. Папаның өтініші бойынша венециялық кемелер императорды Лидоға жеткізу үшін Чиоггияға барып қайтты. Онымен кездесу үшін төрт кардинал барды. Фридрих Александрды заңды Папа ретінде мойындады, соның арқасында оған Венецияға кіруге рұқсат берілді. Дож Зиани оны Сан-Николоға қарсы алып, үлкен салтанатпен Венецияға жеткізді. Салтанатты шара Әулие Марк базиликасында өтті.

The emperor Frederick I, Barbarossa (reigned 1155 1190) conducted six military campaigns in Italy, which was under his Holy Roman Empire. Originally he wanted to confront the Norman Kingdom of Sicily in the south. However, his intervention in Italy was opposed by several Italian cities, particularly Milan, which he had partially destroyed during his second campaign. A dispute with Pope Alexander III (1159 1181) developed because Frederick endorsed antipope Victor IV, who had been elected in opposition to Alexander. Opposition against Frederick in northern Italy grew and the Lombard League, a league formed by several cities, fought him. Frederick was defeated at the Battle of Legnano in 1176. Preliminary peace negotiations took place at Anagni (the Peace of Anagni) in 1176. Negotiations involving all the concerned parties to reach a formal peace treaty took place in Venice where a conference was scheduled for July 1177. The doge Sebastiano Ziani (1172–78) was to act as an intermediary. The pope arrived in Venice on 10 May 1177. Negotiations with the Lombard League and the king of Sicily started but they were taking a hard stance. Frederick was not allowed to go to Venice and waited for news in Ravenna. A pro Frederick faction in Venice encouraged Frederick to come to Venice in defiance of the veto, but the emperor declined to do so without the doge's approval. Because of internal pressure, Ziani hesitated. The envoys of the League left Venice for Treviso in protest. The head of the Sicilian delegation threatened to leave and said that his king would take revenge on Venice breach of faith. This would have meant retaliation against Venetian traders in Sicily. The doge confirmed that Frederick would be allowed to enter Venice only after this received papal approval. This situation highlighted the danger of a breakdown in the talks and negotiations proceeded more rapidly. On 23 July the agreement was completed. At the pope request, Venetian ships went to Chioggia to pick up the emperor, who was taken to Lido. Four cardinals went there to meet him there. Frederick recognised Alexander as the rightful pope and could now be allowed to enter Venice. Doge Ziani went to meet him at San Nicolò and took him to Venice with great pomp. A ceremony was held at St. Mark's basilica.

Теңізге арналған той

1000 жылы дог Пьетро II Орсеоло (991-1009) Истрия мен Далмацияға миссияға аттанды, ол солтүстік Адриатиканы Нарентин қарақшыларынан босатты. Истрия мен Далмация Венецияның үстемдігін қабылдады. Бұл мерекені тойлау үшін венециялықтар Benedictio del Mare (Теңізге бата беру) рәсімін өткізді, ол 1177 жылға дейін жыл сайын өткізілді. Сол жылы, Венецияның араласуымен Венеция бейбітшілігіне қол жеткізілгеннен кейін, ол "Sposalizio col Mare" ("Теңізге үйлену") рәсімімен ауыстырылды. Бұл рәсімде дог бас діни қызметкерлермен, Венеция Республикасының жоғары лауазымды шенеушілерімен және елшілермен бірге буцинтороға (догтың салтанатты кемесіне) мініп Лидоға бет алды. Одан кейін түрлі кемелермен көптеген венециялықтар ілесіп келді. Бұл мерекелік шеру болды. Лидо мен Сант-Андреа бекінісінің (жоғарыда қараңыз) арасында, Венеция лагунасы Адриатика теңізімен кездесетін жерде, дож папа Александр III оған сыйлаған алтын сақинаны алды. Содан кейін ол оны теңізге лақтырып жіберді, бірақ оны қайтарып алу үшін жіппен байлап қойған. Дож содан кейін: «Біз сені, теңіз, мәңгілік үстемдіктің белгісі ретінде үйлендіреміз» деді. Салтанатты рәсім 1797 жылы, республика Наполеонның басып алуымен аяқталды. Рәсім Көкке көтерілу мерекесінен кейінгі бірінші жексенбіде өткізілді. Салтанатты рәсім мен фестиваль 1965 және 1988 жылдары қайтадан өткізілді. 1988 жылғы шара жеке азаматтар мен мәдени және спорттық бірлестіктердің бастамасы болды, олар мерекелеуді қайта жандандыруды қалады. Рәсім тұрақты болды және қазір оны Венеция мэрі басқарады.

Бұл рәсім сонымен қатар Festa della Sensa (Көкке көтерілу мерекесімен) байланысты болды. 1180 жылы ол Fiera della Sensa (Көкке көтерілу жәрмеңкесіне) айналды. Венецияның барлық көшелерінде акробаттар, жонглерлер және менстрельдер болды. Сент-Марк алаңында үлкен базар орналасты. 1307 жылдан бастап базарда арнайы дайындалған стендтер пайда болды, олар уақыт өте келе көбірек сәнделді. Әр түрлі тауарлар, соның ішінде әлемнің түкпір-түкпірінен әкелінгендер көрсетілді.

Мурацци

Инженер Бернардо Зендрини поццолананы әк пен құммен араластырса, суға төзімді байланыстырушы зат екенін тапты. 1737 жылы ол Маламукконың жанында 2,5 метрлік сынақ қабырғасын салды. Үш жыл өткен соң, ол екі қысқы дауылға (соның бірі ең қиын болған) зақым келмей төтеп берді. Осының нәтижесінде Пеллестрина аралында үздіксіз теңіз қорғанысын құру үшін Истрия тасының ірі блоктарынан тұратын мурацци қабырғалары салынды. Кейін Лидода да мурацци салынды, бірақ онда олар үздіксіз болған жоқ. 1980 жылы теңіз жағалауында бұрын белгісіз 350 метрлік сынақ қабырғасы табылған. Ол теңізден 380 метр қашықтықта жатыр. Бұл Сан-Николодағы (төменде қараңыз) толқын қырылу құрылысы салынғаннан кейін, аралдың солтүстік бөлігіндегі теңіз жағалауында құм жиналып, жағажай кеңейгендіктен болды.

Ғибадатханалар, монастырлар, монастырлар және әулиелер

887 жылы Маламуккода дог Джованни II Партипациационың бастамасымен Сан-Сиприаноның ерлер бенедиктиндік монастыры құрылды. Одан кейін Санти Леоне мен Бассоның әйелдер монастыры салынды. 1108 жылы Сан-Сиприано теңіздің зардабынан және күнделікті жердің құлауынан қирап, тасталып кетті. Монахтар Мурано аралына көшіп, жаңа монастырь құрды. 1109 жылы осы себепті кесірлер Сан-Серволо аралындағы монастырға көшіп барды. 1045 жылы дог Доменико Контарини I (1043–71), Градо патриархы және Оливоло епискобы Сан-Николо шіркеуі мен монастырын салды. Шіркеу құрылысы 1064 жылы аяқталды. 1053 жылы шіркеу мен монастырды басқару Сан-Джорджо-Маджоре бенедиктиндік монастырының аббатына берілді. 1098 жылы қазіргі Түркияның оңтүстік жағалауындағы Лидиядағы Келидония мүйісінің батысында орналасқан Мирадан (қазіргі Демре) үш әулиенің қасиетті қалдықтарын бірінші крест жорығынан оралған теңіз эскадрильясы жасырын түрде әкеліп, Сан-Николо шіркеуіне орналастырды. Бұл қасиеттілер – Николо Үлкен, оның туысы Николо Кіші және Феодор еді. Кішкентай болған шіркеу 1134 жылы кеңейтілді, ал қасиетті қалдықтары салынған ыдыстар склепадан алынып, бас алтарьдың жанындағы үш нишаға қойылды. 1626 мен 1634 жылдар аралығында шіркеу, қоңырау мұнарасымен бірге, ескі шіркеудің материалдарын пайдалана отырып, бұзылып, қайта салынды. 1770 жылы бенедиктиндер Сан-Джорджо-Маджоре аралына көшіп кетті, себебі 1768 жылғы заң 12-ден кем монах немесе дін қызметкері бар бауырластықтарды жапты. Ғимарат әскери гарнизонға айналды. Шіркеу құдайға табыну үшін ашық қалды. 1938 жылы ол францискан монахтарына тапсырылды. Альберони мен Маламукко арасындағы Сан-Леонардо аббаттығы туралы алғашқы жазба 1111 жылға дейін сақталып қалған. Ол Чиоггия соғысы (1379–80) кезінде, Маламукко жағалауымен бірге, өртеніп кетті. 1407 жылы монастырды қайта құру үшін мұра қалдырылды. Шіркеу Венеция патриархының қаржатымен қайта салынды. 1928 жылы шіркеу Сан-Камилло ауруханасымен біріктіріліп, аурухананы кеңейту үшін бұзылды. 1557 жылы Маламуккодағы Санта-Мария-Ассунта шіркеуі 11 ғасырдан бері сақталған ескі шіркеудің орнында қайта салынды. 1620 жылы Сан-Николоның оңтүстігіндегі Беата-Верджин-Визитанте-Санта-Элизабеттаның (Бақытты Тамырлы Әйел Әйгерім Әлизебет) рұқсатсыз ораториясын алмастыру үшін Лидода шіркеу салу туралы өтініш түсті. Оны жергілікті тұрғындар салған, себебі олар сол аты бар аралдағы Сан-Пьетро-ди-Кастелло шіркеуіне жетуге қиындық тапқан. 1627 жылы ескі ораторияның орнында жаңа шіркеудің құрылысы аяқталды. Венеция патриархы оған приход шіркеуі мәртебесін берді. Бұл Маламуккодағы Санта-Мария-Ассунтадан кейін Лидоның екінші приход шіркеуі болды. 19 ғасырда аймақ құрылыспен толып кеткен кезде, ол осы шіркеудің атымен атала бастады.

In 887 the male Benedictine monastery of San Cipriano was founded in Malamocco on the initiative of doge Giovanni II Participazio. This was followed by the female monastery of Santi Leone and Basso. In 1108 San Cipriano was abandoned due to damage caused by the sea and daily ground collapses. The friars moved to the Murano island and set up a new monastery of S. Cipriano. In 1109, for the same reason, the nuns moved to a convent on the San Servolo island vacated by Benedictine monks who had moved to the monastery of Sant'Ilario near Fusina. In 1045 the doge Domenico Contarini I (1043–71), the Patriarch of Grado and the bishop of Olivolo founded the church and convent of San Nicolò. The works for the church were completed in 1064. In 1053, the management of the church and convent was handed to the abbot of the Benedictine monastery of San Giorgio Maggiore. In 1098 some of relics three of saints from Myra (now Demre), west of the Chelidonia cape, Lydia, on the southern coast of what is now Turkey, were smuggled by a naval squadron which returned form the first crusade and placed in the San Nicolò church. The saints were Nicolò Major, his uncle Nicolò Minor and Theodoros. The church, which was small, was enlarged in 1134 and urns with the relics were moved from the crypt and put in three niches by the main altar. Between 1626 and 1634 the church was demolished and rebuilt, together with the bell tower, using material from the old church. In 1770 the Benedictines moved to San Giorgio Maggiore island because a 1768 law closed confraternities with less than 12 monks or friars. The building became a military quarter. The church remained open for worship. In 1938 it was granted to Franciscan friars. The first record of the Abbey of San Leonardo between Alberoni and Malamocco dates to 1111. It was destroyed by fire, along with the whole of the Malamocco coast, during the War of Chioggia (1379–80). In 1407 there was a bequest for the rebuilding of the monastery. The church was rebuilt with funds from the patriarch of Venice. The church merged with the San Camillo hospital in 1928 and was demolished to enlarge the hospital. In 1557 the parish church of Santa Maria Assunta church in Malamocco was rebuilt on top of old one, which dated to the 11th century. In 1620 there was a request to build a church at Lido to replace the unauthorised oratory of Beata Vergine Visitante Santa Elisabetta (Blessed Visiting Virgin St. Elizabeth) to the south of San Nicolò, which was built by the locals because they found it difficult to reach their parish church of San Pietro di Castello on the island with the same name. In 1627 the construction of the new church, now called Santa Maria Elisabetta, on top of the old oratory was completed. The patriarch of Venice granted it the title of parish church. It was the second parish church of Lido, after Santa Maria Assunta in Malamocco. In the 19th century, when the area became built up, it was named after this church.

Яһуди және протестанттық зираттар

1386 жылы еврейлерге өңделмеген жер учаскесі еврей зиратын салу үшін берілді. Сан-Николо монастырының монахтары бұған қарсылық білдіріп, жердің өздеріне тиесілі екенін мәлімдеді. Бірнеше жылдан кейін осы мәселені шешу үшін еврейлер шағын төлем жасады. Келісім беріліп, 1389 жылы жерлеу жұмыстары басталды. 1674 жылы еврей зиратының жанында протестант зираты ашылды. 1866 жылы еврей зиратының кіреберісінің алдында өте шағын католик зираты ашылды. 1916 жылы ол жаңа зиратпен алмастырылды. Жаңа еврей зираты да салынды. Оның монументалды кіреберісі 1923 жылы аяқталды. Соның нәтижесінде католик зираты ескі және жаңа еврей зираттарының арасында қалды.

19 ғасыр

Маламуко және Лидо шығанақтарында теңізбен келген құмның жиналуы кеме қатынасын қиындатты. Екінші Наполеон оккупациясы кезінде (1806–14 жж.) Маламуко шығанағының оңтүстік және солтүстік жағалауларында толқын тосқыштар салу туралы шешім қабылданды. Соңғысы Лидоның оңтүстік ұшындағы Альберониде салынуға тиіс болды. Алайда, екінші австриялық оккупация (1814–48 жж.) салдарынан жұмыстар аяқталмады. Австриялықтар француздық жоспарлармен келіспеді. Жоба инженер Пьетро Палеокапаға тапсырылды. Альберонидегі жұмыстар 1838 жылы басталды және 1845 жылы аяқталды. Санта-Мария-дель-Маредегі оңтүстік толқын тосқыштағы жұмыстар 1853 жылы басталды және 1856 жылы аяқталды. Солтүстік толқын тосқыштың мақсаты – жағалау ағысын тоқтатып, осымен әкелген құмды ұстап тұру. Оңтүстік толқын тосқыш судың төмендеу кезіндегі ағысын арнаға бағыттап, шығу ағысының күші арқылы шығанақты тереңдетуге арналған. XVIII ғасырдың соңы мен XIX ғасырында көптеген ақындар мен жазушылар Лидо туралы жазды. Бұл Лидоны Еуропалық элита үшін Италияға саяхаттарында тартымды орынға айналдырды. 1786 жылы неміс ақыны және ғалымы Иоганн Вольфганг фон Гете Лидоға сапар шекті және өзінің Италия сапары туралы кітабында осы туралы жазды. Лорд Байрон бес жыл (1816–21 жж.) Венецияда тұрды және Альберонидегі жалға алған үйінен Лидода атқа мінуді ұнататын. 1818 жылы оны Перси Биш Шелли кім келіп, екеуі Лидода бірнеше күн өткізді. Шелли осы туралы өлең жазды. Байронның танымал болғанына байланысты, Лидода ақынмен кездесуге немесе оны көруге үміттенген туристер көптеп келді. 1830 жылы «Соңғы мохикан» романының авторы Джеймс Фенимор Купер Лидоға сапар шекті, оны сипаттап, «Браво» романы үшін Венецияны фон ретінде пайдаланды. 1841 жылы Венеция және оның өнері туралы жазған өнер сыншысы Джон Раскин да Лидо туралы жазды. Лидоға келіп, оны сипаттаған басқа адамдар – француз ақыны Теофиль Готье (1850 ж.), американдық романшы және ақын Герман Мелвилл (1857 ж.) және француз сыншысы және тарихшысы Гипполит Тен (1864 ж.). Генри Джеймс алғаш рет 1869 жылы Венецияға келді. Ол Лидоға 14 рет барды. Ол өзінің кейбір романдарында Венеция туралы жазды, ал бірі тікелей Венецияда орын алды. Британдық ақын және драматург Роберт Браунинг 1888 жылы Лидоға барды және екі айдан кейін Венецияда қайтыс болды. Фредерик Вильгельм, Брансвик герцогы (1771–1815 жж.) Лидода жер учаскесін сатып алып, оны демалыс үйіне айналдыруды жоспарлады. 1879 жылдан бастап Савойя королевасы Маргарита өзінің ауру ұлы, Италия корольдігінің тағына мұрагері Виктор Эммануэль III-ті Лидодағы «Ла Фаворита» теңіз шомылу орталығына демалуға алып барды. Ол үшін патшалық шатыр орнатылды. Сол кезде теңізде шомылудың емдік немесе сауықтыру қасиеттері бар деген сенім болды. Венеция ауруханасының дәрігері Томазо Рима лагунада шомылудың жүйке ауруларына, скрофулозға, рахитке және тері ауруларына емдік әсері бар деп сенді. 1833 жылы ол Сан-Маркоға қарама-қарсы, Пунта-делла-Доганада жүзбелі шомылу орталығын құрды. Ол екі үлкен салдан тұрды, олардың түбінде тор бар және оларды жаз айларында қайта құрастыруға болатын. Мұнда кафе болды және күнге күйінуге мүмкіндік болды. Суға шомылу терапиясы идеясы танымал болды. Осы мақсатта гондолалар бейімделді, ал қонақ үйлер жақын жердегі арналардан су тартылған, жылытылған бассейн орнатты. Венеция қысында осылай шомылудың емдік қасиеттері бар деген пікір қалыптасты. 1857 жылы осы ұғым туралы кітапша жарық көрді. Лидоның туризм әлеуеті байқаусыз қалмады. 1852 жылы лагуна жағалауында және теңіз жағалауында екі шипажай салу ұсынылды, бірақ лагуна суының таза емес екені ойланды. 1855 жылы француз Де ла Ханте Ла Фаворита ауданында шомылу курортын ашты, ол Австрия эрцгерцогы Максимилианның (1832–1867 жж.) вилласының құрметіне аталды, ол Солтүстік Италиядағы Австриялық иеліктеріне басшылық етті (1815–59 жж.) және Венецияда біраз уақыт өткізді. Курортта 70 бөлме болды. 1872 жылы Де ла Ханте эрцгерцогтың вилласын сатып алып, оны мейрамханаға, кафеге, казиноға және эксклюзивті жағажай курорты үшін 70 бөлмеге айналдырды. Алайда ол оны Лидо шомылу курорты қоғамына (төменде қараңыз) сатты. 1857 жылы Джованни Бузетто, Фисола лақап атымен белгілі, теңіз жағасындағы курортты ашты. Ол жағажайдағы ағаш кабиналардан тұрды, олардың ортасында ортақ бөлме және әрқайсысында 15 бөлмесі бар екі қанат болды. Төменгі топ үшін жеке кабиналар жоспарланды. Ол 1859 жылы Солтүстік Италиядағы австриялық үстемдікке қарсы Екінші итальяндық тәуелсіздік соғысынан кейін австриялықтар тарапынан қиратылды. 1867 жылы Венеция Италияның бір бөлігі болғаннан кейін курорт қайта ашылып, кеңейтілді, бірақ дауылдан зардап шекті. Ол 1870 жылы қайта ашылып, қайтадан кеңейтілді. 1867 жылдан 1871 жылға дейін шомылушылардың саны 30 мыңнан 60 мыңға дейін өсті. 1857 жылы Венециядан және кері бағыттағы жаздық шаттл қызметі енгізілді. Ол төрт ескекшісі бар үлкен қайықтардан тұрды, олар 16 жолаушыны тасымалдай алатын. 1858 жылы лагуна жағалауындағы қондырғы жанындағы Санта-Мария Элизабетта шіркеуінен теңіз жағалауына дейінгі жол кеңейтіліп, көлік құралдары жүруіне қолайлы болды. Бұл ақырында Ұлы Санта-Мария Элизабетта даңғылы (немесе жай ғана Даңғыл) деп аталды. Ол 1888 жылы қайтадан кеңейтілді және туристерді Даңғыл бойындағы жағажайға апарып жүретін атпен тартылатын автобус пайдалануға берілді. Сол жылы 200 жолаушыға дейін тасымалдай алатын әскери бу кемесі «Алнок» Лидо мен Венецияны туристік маусымда сағат 6:00-ден 21:00-ге дейін байланыстыру үшін пайдалануға берілді. Бұл кейін сағат 4:00-ден 23:00-ге дейін ұзартылды. 1872 жылы кәсіпкерлер тобы «Лидо шомылу курорты қоғамы» (Società Civile dei Bagni di Lido) құрды. Оның мақсаты Лидоның туризм әлеуетін арттыру болды. Олар «Ла Фаворита» вилласын сатып алды және королева Маргарита үшін пайдалану үшін бөлмелер санын алтыға дейін азайтты. Теңізге қараған үлкен терраса салынды. Онда 1500 адамға арналған залдар, кафе-ресторандар, оқу залдары және балл бөлмелері, телеграф және пошта бөлімі, медициналық көмек, дәріхана және арнайы қарау посттары мен қайықтары бар күзетшілер болды. Топ теңізде шомылуды емдік іс-қимыл ретінде де, демалыс ретінде де насияттағысы келді. Бұл идеяны Паоло Мантегацца, жағажайлар мен теңізді адамдар демалып, көңіл көтеретін ортақ залдар ретінде сипаттаған дәрігер жариялады. Топ көбірек курорттар салуды және лагуна жағалауы мен теңіз жағалауы арасындағы аумақты қалалық дамытуды жоспарлады. Бұл аумақ Санта-Мария Элизабетта деп аталды. Жобаға ауылдық және батпақты жерлер мен шашыраңқы құмдар бар, әлі де көбінесе ауылдық аймақтағы жерді жақсарту және дренаж жүргізу кірді. Суды дренаждау және кәріз жүйесі салынды. Дамуда қонақжайлық және ойын-сауық мекемелері, тұрғын үйлер, жолдар, бақтар, орман, мейрамханалар мен кафелер болуы керек еді. Бай шомылушылар үшін Либерти стиліндегі (Италиядағы Арт Нуво нұсқасы) виллалар салынды. 1871 жылы 60 мың болған шомылушылардың саны 1872 жылы 80 мыңға, ал 1883 жылы 160 мыңға жетті. Шомылушыларға арналған шағын бөлмелердің саны 600-ге дейін артты. Олар ысытылған ауамен шашыратылатын теңіз суымен терапия жасауға арналған жабдықтармен жабдықталған. 1873 жылы бу кемелер компаниясы құрылды. Осылайша Венециялық су автобусы, лагуна айналысында адамдарды тасымалдау қызметі дүниеге келді. Ол әскери кемеге қарағанда кішкентай кемелерді пайдаланды, бұл оған жиі сапарлар жасауға мүмкіндік берді. Лидоға қатысты, ескек қайықтарымен салыстырғанда, Сан-Заккариядан (Сан-Марко алаңына жақын) Санта-Мария Элизабеттаға жету уақытын күрт қысқартты, бір сағаттан он минутқа дейін. 1881 жылы жарты сағат сайын сағат 6:00-дан 12:00-ге дейін қызмет көрсететін белгілі бір кесте енгізілді. Ол 1882 жылы пайдалануға берілді. 1898 жылы Му...

The accumulation of sand carried by the sea at the Malamocco and Lido inlets made their navigability problematic. During second Napoleonic occupation (1806–14), it was decided to build breakwaters on the southern and northern shore of the Malamocco inlet. The latter was to be built at Alberoni, on the southern tip of Lido. However, the works were not completed due to the second Austrian occupation (1814–48). The Austrians disagreed with the French plans. The project was entrusted to the engineer Pietro Paleocapa. Works at Alberoni started in 1838 and were completed in 1845. Works on the southern breakwater at Santa Maria del Mare, on the Pellestrina island, started in 1853 and were completed in 1856. The object of the northern breakwater to keep the coastal current at bay and trap the sand it carried. That of the southern one was to channel the receding low tide water to make the inlet deeper through the force of the exit current. In the late 18th century and in the 19th century, a number of poets and writers wrote about Lido. This made Lido an attractive destination for people from the European elites in their then fashionable journeys in Italy. In 1786 Johann Wolfgang von Goethe, the German poet and scientist, visited Lido and wrote about his experience there in this book about his journey in Italy. Lord Byron spent five years (1816–21) in Venice and liked to ride his horses at Lido from a hut he rented at Alberoni. In 1818 he was visited by Percy Bysshe Shelley. The two spent a couple of days at Lido. Shelley wrote a poem about this. Since Byron was a celebrity, this attracted tourists who hoped to meet the poet or get a glimpse of him at Lido. In 1830 James Fenimore Cooper, the author of The Last of the Mohicans, visited and described Lido and used Venice as the background for his novel The Bravo. In 1841 John Ruskin, the art critic who wrote about Venice and her art, also wrote about Lido. Other people who visited Lido and described it were and the French poet Theophile Gautier, in 1850, Herman Melville, the American novelist and poet, in 1857, and Hyppolyte Taine, the French critic and historian, in 1864. Henry James first arrived in Venice in 1869. He went to Lido 14 times. He wrote about Venice in some of his novels and one of them was set in Venice. The British poet and playwright Robert Browning went to Lido in 1888 and died in Venice nearly two months later. Frederick William, the Duke of Brunswick (1771 1815) bought a plot of land at Lido, intending it to have his holiday home there. From 1879 queen Margherita of Savoy took her sickly son Victor Emmanuel III, the heir to the throne of the Kingdom of Italy on holiday at Lido, at the sea bathing facility of La Favorita. A royal chalet was arranged for her. In those days there was the belief that sea bathing had a curative or therapeutic value. Tommaso Rima, a doctor at Venice's hospital, believed that bathing in the lagoon had therapeutic benefits for nervous illnesses, scrofulosis, rickets and skin disorders. In 1833 he set up a floating bathing facility at Punta della Dogana, opposite St Mark's. It consisted of two big rafts which created a pool with a grate at the bottom and which could be reassembled in the summer. There was a café and one could sunbathe. The idea of bathing therapy caught on. Gondolas were adapted for the purpose and inns set up pools with water drawn for the nearby canals which was warmed up. There was an idea that this kind of bathing in the Venetian winter was particularly therapeutic. In 1857 a booklet about this notion published. The Lido's potential for tourism did not go unnoticed. In 1852 there was a proposal to set up two spas, one on the lagoon shore and one on the sea shore, but it was then thought that the lagoon water was less pure. In 1855 De la Hante, a Frenchman, set up a bathing resort in the La Favorita area, which was named after the villa of the archduke Maximillian of Austria (1832 1867) the brother of the emperor who was in charge of the Austrian dominions in northern Italy (1815–59) and spent some of his time in Venice. The resort had 70 rooms. In 1872 De la Hante bought the archduke's villa to convert it into a restaurant, café, casino and 70 rooms for an exclusive beach resort. However, he then sold it to the Lido Bathing Resort Society (see below). In 1857 Giovanni Busetto, nicknamed Fisola, also opened a seaside resort. This consisted of wooden cabins on pilings over the beach with a common central area and two wings with 15 small rooms each. Separate cabins for the lower classes were planned. It was demolished by the Austrians in 1859 due to the Second Italian War of Independence against Austrian domination in northern Italy. In 1867, after Venice became part of Italy, the resort was reopened and expanded but was destroyed by a storm surge. It was reopened and expanded again in 1870. From 1867 to 1871 the number of bathers increased from 30 to 60 thousand. In 1857 a summer shuttle service to and from Venice was set up. It consisted of large boats with four oarsmen which could carry 16 passengers. In 1858 the road from the church of Santa Maria Elisabetta, which was by the landing stage in the lagoon coast and lead to the seacoast, was widened and made suitable for vehicle traffic. It eventually came to be called Gran Viale Santa Maria Elisabetta (or just Gran Viale). It was widened again in 1888 and a horse drawn omnibus which took tourists to the beach along the Gran Viale entered into service. In the same year the military steamship Alnoch, which could carry up to 200 passengers, was made available for linking Lido with Venice during the tourist season from 6 am to 9 pm. This was then extended to 4 am to 11 pm. In 1872 a group of entrepreneurs set up the Società Civile dei Bagni di Lido (the Lido Bathing Resort Society). Its aim was to boost Lido's tourism potential. It bought the La Favorita villa, it reduced the number of its room to six to be used by queen Margaret. A large terrace which overlooked the sea was built. It could host 1500 people and had salons, café restaurants, reading rooms and ballrooms, a telegraph and post office, medical assistance, a chemist and life guards with special lookout posts and boats. The group also wanted to promote sea bathing as a leisure activity as well as a therapeutic one. This idea was expounded by Paolo Mantegazza, a doctor who wrote about beaches and the sea as collective salons where people could rest and have fun. The group planned more resorts and the urban development of the area between the landing stage of the lagoon side and the sea beach. This area came to be called Santa Maria Elisabetta. The project involved substantial land improvements and drainage on an island which was still largely rural and had areas of bog land and scattered dunes. A water drainage and sewer system was developed. The development was to have hospitality and entertainment facilities, residential areas, roads, gardens, woods, restaurants and cafes. Villas for wealthy bathers were built in Liberty style, the Italian version of Art Nouveau. The number of bathers increased from 60,000 in 1871 to 80,000 in 1872 to 160,000 in 1883. The number of small rooms for bathers increased to 600. They were equipped with facilities for seawater therapy with the spraying of rarefied water with compressed air. In 1873 a steam navigation company was established. This was the birth of the Venetian waterbus, the service for the transport of people around the lagoon. It used steamboats which were smaller than the military one which had been used and thus allowed more frequent journeys. With regard to Lido, compared to oar boats, it shortened the time needed to reach Santa Maria Elisabetta from San Zaccaria (near St Mark's Square) dramatically, from one hour to ten minutes. In 1881 a regular time table with services every half an hour between 6 am and 12 pm was introduced. It entered into operation in 1882. In 1898 the Municipality of Venice took over the Grand Viale Santa Maria Elisabetta and widened it to 17 m to allow for a single track horse drawn tramway. The Bathing Resort Society was given permission to set this up in 1889 s up. It replaced the omnibus. 1885 a low cost bathing resort for the lower classes with 150 small rooms was established. In 1887 and 1888 the bathing resort was expanded again and an electricity power plant was built. The first beach huts were installed for bathing and for "air sunlight and sand" therapy, which was popular among families. This development required the construction of a seafront boulevard. Further urbanisation took place and more villas were built. In 1889 an electric tramway line along the Gran Viale was introduced and from 1892 the Gran Viale had electric lighting during the tourist season. The number of tourists increased from 80,000 in 1872 to 160,000 in 1883. The Ospizio Marino (Sea Nursing Home) opened in 1870. It was a hospital for poor children who suffered from scrofulosis, which affected especially children form deprived backgrounds, who needed heliotherapy. Experiments conducted in 1842 indicated that what was then called sea therapy was the required treatment. The hospital had 200 beds. It was expanded to 500 beds in 1873. After the opening of the Excelsior Hotel in 1908 it was planned to move the hospital elsewhere to make room next to the hotel and to move the sick away from it. This occurred in the 1920s. The lido inlet had not used for navigation since 1724 because this was prevented by frequent sand accumulation. In 1866 the engineer Pietro Paleocapa submitted a plan to build two breakwaters to reopen the inlet, one on its northern shore (Punta Sabbioni) and the other on its southern shore (San Nicolò). They were to be 3,5 km and 2.85 km long respectively, extend in the direction of the Scirocco wind, give the inlet a width of 1 km and reach a depth of 8 m. In 1870 studies showed that similar works on the Malamocco inlet has been effective in preventing sand accumulation and that the sand was stopped by the northern breakwater. It accumulated by it. The project was approved in 1871. The works started in 1882. The San Nicolò breakwater was the first that was built. The works on both was completed in 1910 with the construction of a 26 m high lighthouse at Punta Sabbioni. A theatre (Nuovo Teatro del Lido) which had 600 seats opened in 1892. A velodrome was opened in 1894, but cycling competitions were ended in 1896 due to high running costs. In 1911 it hosted period costume equestrian tournament which attracted a big crowd.

20 ғасыр

Санта-Мария-Элизабетта аймағындағы ванналар мен қала құрылысы кеңейе берді. 1900 жылдан 1920 жылға дейін шамамен 50 вилла салынды. 1904 жылы ат спорты мектебі ашылды. Ол ондаған жылдар бойы бірнеше халықаралық жарыстар мен екі әлем кубогын қабылдады. Piazzale Santa Maria Elisabetta мен San Nicolò арасын байланыстыратын бульварды жоспарлау 1905 жылы басталды. 1909 жылы театрдың жанында аквариум ашылды. Кейін екеуі де бұзылды. Лидо да мәшһүр қонақүйлер аралына айналды. Piazzale Santa Maria Elisabetta-дағы Grand Hotel Lido, қону платформасының алдындағы алаң, 1900 жылы ашылды. Ол 1970 жылдары бұзылды. Сол жылы танымал Grand Hotel des Bains ашылды. 1907 жылы Hungaria Palace Hotel, кейін Grand Hotel Ausonia & Hungaria деп аталды, ашылды. Оның 82 бөлмесі Миланның белгілі жиһаз өндірушісі Эухенио Квартимен жабдықталған, ол ебани (қара ағашпен жұмыс істейтін шеберлер) әміршісі деп аталды. 1914-1916 жылдар аралығында қонақүйді ерекшелендіретін Ренессанс мотивтерімен безендірілген, либерти стиліндегі майолика мозаикасы фасадына орнатылды. Hotel Palace Excelsior 1908 жылы ашылды. 1905 жылы Gran Viale Santa Maria Elisabetta электр трамвайы үшін екі жолақты сыйыру үшін 27 метрге дейін кеңейтілді. 1911 жылы, авиацияның жаңа дәуірінде, Excelsior қонақ үйінің жағажайына қонған қысқа ұшулар көрсетілді. Сол жылы Венециядан осы жағажайға екі рейс ұйымдастырылды. Соңғысына қонақ үй террасасына билет алып, көптеген адам жиналды. Ұшақта саяхатқа билет жеңімпазды анықтау үшін лотерея ұйымдастырылды. Содан кейін мұндай рейстер жиі ұйымдастырылды. Бұл қонақ үйге көбірек назар аударуға көмектесті. 1914 жылы Excelsior иесі өте сәтті болған ойын-сауық паркін ашты. Бірақ, ол келесі жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс салдарынан жабылды. 1932 жылы тағы бір парк ашылды, бірақ ол да Екінші дүниежүзілік соғыс салдарынан жабылды. 1919 жылы Жеңіс Мадоннасына арналған және Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан жауынгерлерді еске алу үшін салынған ғибадатханаға (1925-1928 жылдар аралығында салынған) баспалдақ салу жұмыстары басталды. Мұнда 3700 сарбаздың денелері сақталған. 1920 жылдары гидросамолеттер келесі технологиялық жетістікке айналды. Француз 1920 жылдан 1931 жылға дейін халықаралық жарыс – Шнайдер кубогын ұйымдастырды. Ол Лидода 1920, 1921 және 1927 жылдары өтті. Ол өте танымал болды. 1919 жылы Ospizio Marino (жоғарыда қараңыз) жазда ғана емес, жыл бойы ашық болуы керек деп шешілді. 1922-1926 жылдар аралығында La Favorita ауданында аурухананың жаңа ғимараты салынды. Енді ол ересектерге де қолжетімді болды. 1924 жылы рахитпен ауыратын балаларды оңалту орталығы осы ауруханамен біріктірілді. Ospizio бальнеотерапияны (сумен емдеу), псаммотерапияны (құммен емдеу) және күнмен емдеуді дамытты. 1933 жылы ол Ospedale al Mare (Теңіз ауруханасы) деп аталды. Ол Италиядағы мамандандырылған және ең ірі талассотерапия орталығына айналды. 1933 жылы осы кешенде шіркеу ашылды. 1920 жылы Grand Hotel Company (CIGA) арзан ванналар курорты (bagno popolare) салып, муниципалитетке қоғамдық ойын алаңын құру үшін үлкен алаң сыйлады. 1923 жылы Ospizio Marino жанында тағы бір арзан ванналар курорты (кейін А аймағы деп аталды) ашылды. Ничелли әуежайы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Венецияны қорғау үшін салынды. 1926 жылы ол терминал құрылысымен азаматтық қолдануға берілді. Алғашқы рейстің бағыты Вена болды және төрт жолаушы тасыды. 1931 жылға қарай алты бағыт болды. 1935 жылы екінші терминал салынды. 1939 жылы 23 285 жолаушы тасылды. Еуропаның ірі әуе компаниялары осы жерден қызмет көрсетті және әуежай Римнен кейін Италиядағы екінші маңызды әуежай болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде оның жабдықтарының көп бөлігі немістерге тәркіленді, олар оны жоюға тырысты. Соғыстан кейін рейстер қайта басталды. Бірақ, ірі реактивтік ұшақтар пайда болғаннан кейін ұшу-қону жолағы тым қысқа болды. 1961 жылы Венециядағы жаңа Марко Поло әуежайы ашылды. Ничелли әуежайы шағын жеке ұшақтарды қабылдады және ұшқыштар мен парашютшілер мектебіне айналды. 1994 жылы Венеция муниципалитеті әуежайды қалпына келтіру және аймақтағы экономикалық белсенділікті қайта жандандыру үшін басқару компаниясын құрды. 1930 жылы Альберонидегі гольф алаңы ашылды. Генри Форд Лидода гольф алаңын жоқ деп ренжіген деген әңгіме бар. Аралдың оңтүстік жағындағы құмды төбелер (құм жақсы дренажға мүмкіндік береді), ағаштар және бұрынғы әскери бекініс пен жайлау таңдалды. Бастапқыда онда 9 ойын тесігі болды. 1951 жылы ол 18 ойын тесігіне дейін кеңейтілді. Алаңның ұзындығы 6 шақырымды құрайды. Онда 1955, 1960 және 1974 жылдары Италия ашық чемпионаттары өтті. 1934 жылдың 15-16 маусымында Гитлер Муссолинимен кездесу үшін Венецияға келді. Ол Венециядағы Grand Hotel-де, ал Муссолини Excelsior Grand Hotel-де тұрды. Екеуі Альберонидегі гольф клубында кездесті. Венеция әлемде қоғамдық меншікке және реттелген казиноға ие болған алғашқы қала болды. Ол 1638 жылы ашылды. Бірақ, ол 1774 жылы жабылды. 1938 жылы Лидодағы казино (Palazzo del Casinò) ашылды. Бұл Венецияда заңды ойын бизнесінің қайта оянуын білдірді. Ол 1946 жылы жазғы казиноға айналды, сол кезде Ричард Вагнердің соңғы тұрағы болған Ca’ Vendramin Calergi-де қысқы казино ашылды. Лидодағы Palazzo del Casinò 1990 жылдары жабылды, сол кезде Ca’ Noghera-да жаңа казино ашылды. 1946 және 1947 жылдары туризмді жандандыру үшін Лидо трассасында автожарыс өткізілді. Тацио Нуволари екінші жарыста үшінші орын алды. Лидо 1952 жылы жол велосипедінен әлем чемпионатын және 1962 жылы трек велосипедінен әлем чемпионатын қабылдады. Соңғы жылы мұз айдыны ашылды. Оған дейін байлар Excelsior қонақ үйінің ішкі террасасында, ал кедейлер казино жанындағы шағын бақта сырғанады. 1960 жылдары соғыстан кейінгі итальян экономикасының жақсаруы аралда жылжымайтын мүлікке сұраныстың өсуіне әкелді және көптеген венециялықтар Лидоға көшіп, оның заманауи инфрақұрылымынан пайдаланды.

The expansion of the bathing resorts and of the urbanisation of the Santa Maria Elisabetta area continued. From 1900 to 1920 some 50 villas were built. In 1904 a horse riding school was established. Over the decades it held several international contests and two world cups. The planning for a boulevard to connect Piazzale Santa Maria Elisabetta to San Nicolò started in 1905. An aquarium was opened next to the theatre in 1909. Both were later demolished. Lido also became an island of grand hotels. The Grand Hotel Lido, in Piazzale Santa Maria Elisabetta, the square in front of the landing stage, was opened in 1900. It was demolished in the 1970s. In the same year the famous Grand Hotel des Bains was opened. The Hungaria Palace Hotel, later called Grand Hotel Ausonia & Hungaria, opened in 1907. It had 82 rooms furnished by Eugenio Quarti, a famous Milan furniture maker nicknamed prince of the ebanisti (carpenters who work with ebony). A maiolica mosaic with Renaissance motifs interpreted in liberty style
which made the hotel very distinctive was installed on its facade between 1914 and 1916. The Hotel Palace Excelsior opened in 1908. In 1905 Gran Viale Santa Maria Elisabetta was widened again, to 27 m, to accommodate two tracks for an electric tramway. In 1911, in an era when flying was new, a show of short flights which landed on the beach of the Hotel Excelsior was organised. Two flights from Venice to this beach were arranged later in the year. The last one attracted many people who paid tickets to get on the terrace of the hotel and crowded it. There was a lottery draw whose prize was a tour on the plane. More such flights were then organised. This helped to attract attention to the hotel. In 1914 the owner of the Excelsior opened a fun fair which was extremely successful. However, it was dismantled the next year because of WW I. Another one was opened in 1932 but it suffered the same fate because of WW II. In 1919 work started on a staircase to a votive temple (built between 1925 and 1928) dedicated to the Madonna of Victory and built for the remembrance of the fallen soldiers of WW I. The bodies of 3700 soldiers are kept here. In the 1920s seaplanes became the next technological advance. A Frenchman organised an international competition, the Schneider International Cup, from 1920 to 1931. It was held at Lido in 1920, 1921 and 1927. It was extremely popular. In 1919 it was decided that the Ospizio Marino (see above) was to remain open permanently and not just in the summer. Between 1922 and 1926 a new site for the hospital was built in the La Favorita area. It was now opened to adults as well. The centre for rehabilitation for children with rickets merged with this hospital in 1924. The Ospizio developed balneotherapy (bathing therapy) psammotherapy (hot sand baths) and sun therapy. In 1933 it was renamed Ospedale al Mare (Hospital at the Sea). It became a hospital of specialised excellence and the foremost thalassotherapy (the use of seawater for therapy) centre in Italy. In 1933 a church was opened in this complex. In 1920 the Grand Hotel Company (CIGA) built a bagno popolare (low cost bathing resort) and gave the municipality a large square to create a public playground. In 1923 another bagno popolare (later called zone A) was established next to the Ospizio Marino. The Nicelli airport was developed during WWI for the defence of Venice. In 1926 it was converted to civilian use with the construction of a terminal. The first light was to Vienna and carried four passengers. By 1931 there were six routes. In 1935 a second terminal was built. By 1939 there were 23,285 passengers. The major European airlines operated here and the airport was the second most important one in Italy after Rome. During WW II much of its equipment was confiscated by the Germans, who also tried to destroy it. Operations resumed after the war. However, with the advent of bigger jet planes, the runway became too short. In 1961 the new Venice Marco Polo Airport was opened. The Nicelli airport only handled small private planes and hosted a school for pilots and parachutists. In 1994 the municipality of Venice set up a management firm to the restore the airport and relaunch economic activity in the area. In 1930 the golf course at Alberoni was inaugurated. It was said that Henry Ford had been disappointed that Lido did not have a golf course. The area at the southern end of the island, which had sand dunes (sand would provide good drainage), trees and a former military fort and stables was chosen. Originally it had 9 holes. It was extended to 18 holes in 1951. The course is 6 km long. It hosted Italian opens in 1955, 1960 and 1974. On 15–16 June 1934 Hitler went to Venice to meet Mussolini. He stayed at the Grand Hotel in Venice and Mussolini stayed at the Grand Hotel Excelsior. The two men met at the golf club at Alberoni. Venice was the first city in the world to have a publicly owned and regulated casino. It opened in 1638. However, it was closed in 1774. In 1938 the casino (Palazzo del Casinò) at Lido was opened. This marked the return of legal gambling in Venice. It became a summer casino in 1946, when a winter venue was opened in Venice in what is now Ca’ Vendramin Calergi, formerly the last residence of Richard Wagner, who died there. The Palazzo del Casinò at Lido was closed in the 1990s when a new casino was opened at Ca’ Noghera in the mainland. In 1946 and 1947 a motor race was held at the Lido circuit to relaunch tourism. Tazio Nuvolari came third in the second race. Lido hosted the road cycling world championship in 1952 and track cycling world championship in 1962. In the latter year the ice rink was opened. Prior to that the rich skated at an inner terrace of the Excelsior Hotel and the non rich skated at a small garden by the casino. In the 1960s, the improving post war Italian economy created a real estate boom in the island and many Venetians moved to Lido to benefit from its modern infrastructure.

21 ғасыр

2014 жылы авиатор Франческо Форнабайо Венеция Лидосындағы "Fly Venice" әуешоуында ұшақ апатынан қаза болды.

Венеция кинофестивалі

Лидо ди Венеция – Венеция халықаралық кинофестивалінің (итальянша: Mostra Internazionale d'Arte Cinematografica della Biennale di Venezia, «Венеция биенналесінің халықаралық кинематографиялық өнер көрмесі») туған жері. Бұл әлемдегі ең көне кинофестивалі және Канн мен Берлин халықаралық кинофестивальдерімен бірге ең беделді үш фестивальдің бірі. Оларды кейде «Үш үлкен» деп атайды. Кинофестиваль 1932 жылы басталды. Бұл идеяны Венеция биенналесінің сол кездегі төрағасы ұсынды, ол 1929 жылғы Уолл-стрит құлауына байланысты Лидодағы туризмнің төмендеуінен алаңдады және киноның бұл жағдайды жеңілдетуге көмектесетінін түсінді. Бұл жоба сәтті аяқталды. Принц Умберто ди Савойя, Уэльс принцінің әйелі, Уинстон Черчилль, Генри Форд және Грета Гарбо, Кларк Гейбл сияқты киножұлдыздар қатысты. «Эксельсиор» қонақ үйінің террасасында алты елден келген қырық фильм көрсетілді. Көрермендер фильмдер мен актерлік шеберлікті ең лайықты деп таңдады. Екінші фестиваль 1934 жылы өтті. Ол бастапқыда екі жылда бір рет өткізілуі тиіс болған, бірақ алғашқы фестивальдің табысты өтуіне байланысты жыл сайын өткізіле бастады. Шамамен 20 сыйлық тағайындалды, бірақ қазылар алқасы болмады. Алғашқы көрсетімдер фестивальдің беделін арттырды. Гюстав Махатидің «Экстази» фильмінде әйелдің жалаңаш суреті көрсетілгендігі де қызығушылық тудырды, бұл Хеди Ламмардың актерлік мансабына жол ашты. Бұл жолы фильмдер «Эксельсиор» қонақ үйінің бағында көрсетілді. 1937 жылы фестивальдің өтетін орны – Палаццо дель Кино ашылды. 1939 жылы фашистік үкімет екі пропагандалық фильмге сыйлық беруді міндеттеді – фашистік және нацистік. Осыған байланысты американдықтар 1940 жылғы фестивальді бойкоттады. 1940, 1941, 1942 жылдарғы фестивальдер фестивальдің ресми бөлігі ретінде есептелмейді, өйткені үкімет фильмдерді көрсетуді толық бақылауға алды және «Рим-Берлин» осінен фильмдерді таңдады. Бұл фильмдер Венециядағы екі кинотеатрда көрсетілді, себебі кинозал реквизицияланды. 1943 және 1945 жылдары соғыс салдарынан фестиваль тоқтатылды. Ол 1946 жылы қайта басталды. Алайда, француздар өздерінің жаңа фестивалі – Канн кинофестивалінің Венеция фестивалімен бір уақытта басталуын қалады. Келіссөздер нәтижесінде Канн фестивалі көктемде, ал Венеция фестивалі тамыз айының соңында басталады деп шешілді. 1946 және 1947 жылдары фестиваль Венецияда өтті, себебі кинозал американдық армияға реквизицияланды. Соңғы жылы көрсетімдер Дож сарайында өтті. Фестиваль 1948 жылы Лидоға қайта оралды. Кинозалдың сыртында ашық ауада көрсетімдер өткізу үшін арена салынды. 1949 жылы фестивальдің сыйлығы, «Халықаралық Ұлы Венеция сыйлығы» деп аталатын сыйлық, «Сент-Марк арыстаны» сыйлығы болып өзгертілді. Кейіннен ол «Алтын арыстан» деп аталды. Лидода көптеген фильм түсірілімдері де өтті. 1971 жылы Лучино Висконти режиссерлік еткен «Венециядағы өлім» (Morte a Venezia) фильмі Дирк Богарде мен Бьёрн Андресеннің қатысуымен түсірілді. Фильм Томас Маннның 1912 жылы жарық көрген «Венециядағы өлім» повесі негізінде түсірілді. Повесть мен фильм Лидода және Гранд-отель де-Бэйнсте орын алған, онда Томас Манн 1911 жылдың жазында әйелі мен ағасымен бірге болған. Повесть 1973 жылы Бенджамин Бриттеннің «Венециядағы өлім» операсына (оның соңғы операсы) және 2003 жылы Джон Ноймейердің балетіне айналдырылды.

Lido di Venezia is home to the Venice International Film Festival (Italian: Mostra Internazionale d'Arte Cinematografica della Biennale di Venezia, "International Exhibition of Cinematographic Art of the Venice Biennale"). It is the world's oldest film festival and one of the three most prestigious ones, together with the Cannes Film Festival and Berlin International Film Festival. These are sometimes called the "Big Three". The film festival started in 1932. It was the idea of the then chair of the Venice Biennale who was worried about a decline in tourism at Lido due to the Wall Street Crash of 1929 and understood that cinema could help to alleviate this. It was successful. The prince Umberto di Savoia, the wife of the Prince of Wales, Winston Churchill, Henry Ford and film stars such as Greta Garbo and Clark Gable attended. Forty films from six countries were shown on the terrace of the Excelsior hotel. No awards were given, but an audience referendum chose which films and performances were the most praiseworthy. The second festival was held in 1934. It was meant to be a biennial event but it became annual because of the success of the first one. There were some 20 awards, but there was no jury. Premiers were shown, which increased the prestige of the festival. So did a scandal caused by a Gustav Machaty's Ecstasy which showed scenes with a female nude at a time when this was considered scandalous, which also launched the career of the actress Hedy Lammarr. This time the films were shown in the garden of the Excelsior hotel. In 1937 the venue of the festival was opened. It is the Palazzo del Cinema. In 1939 the fascist government imposed the assignation of the awards to two propaganda films, a fascist one and a Nazi one. Because of this the Americans boycotted the 1940 festival. The 1940 41 42 editions are not listed as part of the festival because the government assumed total control of the screening of films and chose films from the “Rome Berlin” axis. These festival were screened at two cinemas in Venice because the film hall was requisitioned. In 1943 45 the festival was suspended because of the war. It resumed in 1946. However, the French wanted their new festival, the Cannes Film Festival, to start at the same time as he Venice one. After negotiations it was decided that Cannes would run in the spring and Venice would start later, in late August. In 1946 and 1947 the festival was held in Venice because the film hall was requisitioned, this time by the American army. In the latter year the screenings took place at the Doge's Palace. The festival returned to the Lido in 1948. An arena for outdoors screenings was built outside the film hall. In 1949 the festival's award, which was called International Great Prize of Venice, was renamed St. Mark's Lion Prize. Later it was called the Golden Lion. The Lido has also hosted numerous film shoots. In 1971 the film Death in Venice (Morte a Venezia) directed by Luchino Visconti, starring Dirk Bogarde and Björn Andrésen, and based on Death in Venice, the novella published in 1912 by Thomas Mann, was screened. Both the novella and the film were set at Lido and the Grand Hotel des Bains, where Thomas Mann stayed with his wife and brother in the summer of 1911. The novella was also turned into the Death in Venice opera by Benjamin Britten (his last opera) in 1973 and into a ballet by John Neumeier in 2003.

Мұра

Лидо термині осы аралдан шыққан, Италиядағы көптеген теңіз жағалауындағы курорттардың атауының бірінші бөлігін құрайды және әсіресе Ұлыбританияда кездесетін, белгілі бір ашық ауадағы жүзу бассейндерін білдіреді. Сондай-ақ, ол круиздік кемедегі "Лидо палубасы" атауының да бастауы. Томас Маннның 1912 жылы жазылған, көбінесе оның ең ұлы туындыларының бірі саналатын "Венециядағы өлім" повесінде, басты кейіпкер Ашенбах Лидодағы Гранд-отель дес-Бэйнде тұрады.