Кіріспе
1643 жылы француз және испан күштерінің арасындағы отыз жылдық соғыстың шайқасы Рокрой шайқасы – 19 мамырда 1643 жылы өткен, 21 жастағы Энгхен герцогі (кейін Ұлы Конде атанған) бастаған француз армиясы мен генерал Франсиско де Мело басқарған испан күштері арасындағы отыз жылдық соғыстың маңызды шайқасы болды. Бұл шайқас Людовик XIV әкесі қайтыс болғаннан кейін Франция тағына отырғаннан бес күн соң болды. Рокрой испан терциосының жеңілмейтіндігі туралы мифті қиратты, бұл қорқынышты жаяу әскер бөлімдері 120 жыл бойы Еуропаның шайқас алаңдарында үстемдік құрған еді. Сондықтан бұл шайқас көбінесе Испанияның әскери қуатының аяқталуы және 17 ғасырда Еуропада француз гегемониясының басталуы деп есептеледі. Рокройдан кейін испандар терцио жүйесін француз армиясы қолданған желілік жаяу әскер тактикасын енгізе отырып, үдемелі түрде өзгерте бастады. Энгхенге 6 мың испандық күш Рокройға жол тартқаны туралы хабар жетті, ол 18 мамырда дереу сол жерге бет бұрды. Француздардың жоғалтуы шамамен 4000 адамды құрады. Испан командирі Мело Мадридке екі күннен кейін жолдаған есебінде 6000 адамның қаза тапқанын және 4000 адамның тұтқынға алынғанын хабарлады. Испан армиясының қаза тапқандарының саны 4000-нан 8000-ға дейін бағаланды. 7000 испан жаяу әскерінен тек 390 офицер мен 1386 сарбаз ғана Испанияның Нидерландысына қайта орала алды. Гатри бес испан жаяу әскер батальоны үшін 3400 адамның қаза тапқанын және 2000 адамның тұтқынға алынғанын, ал 1600 адамның қашып кеткенін мәлімдейді. Көптеген қазалар испан жаяу әскерінің үлесіне тиді, ал атты әскер мен артиллерия барлық зеңбіректерді жоғалтып, бірақ шегіне алды.
The Battle of Rocroi, fought on 19 May 1643, was a major engagement of the Thirty Years' War between a French army, led by the 21 year old Duke of Enghien (later known as the Great Condé) and Spanish forces under General Francisco de Melo only five days after the accession of Louis XIV to the throne of France after his father's death. Rocroi shattered the myth of invincibility of the Spanish Tercios, the terrifying infantry units that had dominated European battlefields for the previous 120 years. The battle is therefore often considered to mark the end of Spanish military greatness and the beginning of French hegemony in Europe during the 17th century. After Rocroi, the Spanish progressively transformed the tercio system incorporating more of the line infantry doctrine used by the French over time. Word reached Enghien that 6,000 Spanish reinforcements were on their way to Rocroi, and he hurried there on 18 May. French losses were about 4,000. The Spanish commander Melo reported his losses at 6,000 casualties and 4,000 captured in his report to Madrid two days after the battle. The estimates for the Spanish army's dead range from 4,000 to 8,000. Of the 7,000 Spanish infantry, only 390 officers and 1,386 enlisted men were able to escape back to the Spanish Netherlands. Guthrie lists 3,400 killed and 2,000 captured for the five Spanish infantry battalions alone, while 1,600 escaped. Most of the casualties were suffered by the Spanish infantry, while the cavalry and artillerymen were able to withdraw, albeit with the loss of all the cannons.
Кейінгі әсері мен маңызы
Француздар Рокрой қоршауын жойды, бірақ Испандық Фландрияға қарсы күресті жылжытуға күші жетпеді. Испаниялықтар тез қайта топтасып, өз позицияларын тұрақтандырды. 1643 жыл Франция үшін жетістікке жеткілікті болған тепе-теңдікпен аяқталды. Дегенмен, Фландрия армиясының жоғары беделіне байланысты бұл шайқас зор символдық маңызға ие болды. Мело патшаға жолдаған есебінде оны «осы провинцияларда болған ең ауыр жеңіліс» деп атады. Франция үшін күшін көрсету маңызды болды. Ішкі жағдайда, бұл жаңа корольдің билігіне жақсы белгі ретінде қабылданды, сондай-ақ төрт жасар Людовик XIV үшін Анна Австрияның регенттік билігін және жаңа тағайындалған премьер-министр Мазариннің билігін бекітті. Ришелье мен Людовик XIII Аннаға (Испанияның Филип IV-нің қарындасы) сенімсіздікпен қараған, бірақ регент ретінде ол Ришельедің қолдаушысы және саяси мұрагері Мазаринды нығайтты, ал француз соғыс саясаты бұрынғы бағытын сақтады. Бұл шайқас 21 жасар Энгиеннің абыройын қалыптастырды, оның көптеген жеңістері оған «Ұлы Конде» деген атақ әкелді. Шетелде Франция төрт жасар патшасы болғанына қарамастан, күшті екенін көрсетті. Келесі онжылдықтарда Еуропадағы гегемония Хабсбург Испаниясынан Бурбон Франциясына бірте-бірте ауысты, себебі Францияның абсолюттік монархиясы испан империялық билігін басып озды. Мазарин Фрондамен күресуге және Францияда да, Төмен елдерде де испандықтарға қарсы күштерді баяу өзгертуге мүмкіндік беру үшін дипломатиялық амалдар жасады. Англиямен одақтасып, ол Дюн шайқасында испандықтарды жеңіп, 1658 жылы Дюнкерк қаласын басып алды, нәтижесінде 1659 жылы Пиреней шарттамасы жасалды. Испания 1652 жылға дейін өте күшті көрінгенімен, бейбіт келісім 1650 жылдардың соңында Испанияның Еуропадағы үстемдігінің аяқталуын көрсетті.
Медиада
2006 жылы Агустин Диас Янес режиссерлік еткен испандық "Алатрист" фильмі осы шайқасты соңғы сахнасында бейнелейді. Саундтректе Севильяның Ұлы аптасына полковник Абель Морено жазған "La Madrugá" атты жерлеу маршы орындалады, оны шайқасқа қатысқан "Қанды Терсионың" мұрагері – "Сорья" №9 атты жаяу әскер полкінің оркестрі орындайды, бұл испан армиясының ең көне бөлімшесі.
Мұражай
Ескі испандық жаяу әскерінің генералы Пол Бернард де Фонтейн, Испан Нидерландысынан шыққан және испандықтар де Фуэнтес деп білген, подаградан зардап шегіп, шайқасқа мүгедек күйімен әкелінді және қаза тапты. Оның көтерілгіш креслосын француздар трофей ретінде алып, Париждегі Ле-Инвалид мұражайында қарауға болады. Енгиеннің айтуынша: "Егер мен жеңіске жетпеген болсам, мен де оның орнына өлгенді қалаған болар едім".