Кіріспе

1643 жылы француз және испан күштерінің арасындағы отыз жылдық соғыстың шайқасы Рокрой шайқасы – 19 мамырда 1643 жылы өткен, 21 жастағы Энгхен герцогі (кейін Ұлы Конде атанған) бастаған француз армиясы мен генерал Франсиско де Мело басқарған испан күштері арасындағы отыз жылдық соғыстың маңызды шайқасы болды. Бұл шайқас Людовик XIV әкесі қайтыс болғаннан кейін Франция тағына отырғаннан бес күн соң болды. Рокрой испан терциосының жеңілмейтіндігі туралы мифті қиратты, бұл қорқынышты жаяу әскер бөлімдері 120 жыл бойы Еуропаның шайқас алаңдарында үстемдік құрған еді. Сондықтан бұл шайқас көбінесе Испанияның әскери қуатының аяқталуы және 17 ғасырда Еуропада француз гегемониясының басталуы деп есептеледі. Рокройдан кейін испандар терцио жүйесін француз армиясы қолданған желілік жаяу әскер тактикасын енгізе отырып, үдемелі түрде өзгерте бастады. Энгхенге 6 мың испандық күш Рокройға жол тартқаны туралы хабар жетті, ол 18 мамырда дереу сол жерге бет бұрды. Француздардың жоғалтуы шамамен 4000 адамды құрады. Испан командирі Мело Мадридке екі күннен кейін жолдаған есебінде 6000 адамның қаза тапқанын және 4000 адамның тұтқынға алынғанын хабарлады. Испан армиясының қаза тапқандарының саны 4000-нан 8000-ға дейін бағаланды. 7000 испан жаяу әскерінен тек 390 офицер мен 1386 сарбаз ғана Испанияның Нидерландысына қайта орала алды. Гатри бес испан жаяу әскер батальоны үшін 3400 адамның қаза тапқанын және 2000 адамның тұтқынға алынғанын, ал 1600 адамның қашып кеткенін мәлімдейді. Көптеген қазалар испан жаяу әскерінің үлесіне тиді, ал атты әскер мен артиллерия барлық зеңбіректерді жоғалтып, бірақ шегіне алды.

Кейінгі әсері мен маңызы

Француздар Рокрой қоршауын жойды, бірақ Испандық Фландрияға қарсы күресті жылжытуға күші жетпеді. Испаниялықтар тез қайта топтасып, өз позицияларын тұрақтандырды. 1643 жыл Франция үшін жетістікке жеткілікті болған тепе-теңдікпен аяқталды. Дегенмен, Фландрия армиясының жоғары беделіне байланысты бұл шайқас зор символдық маңызға ие болды. Мело патшаға жолдаған есебінде оны «осы провинцияларда болған ең ауыр жеңіліс» деп атады. Франция үшін күшін көрсету маңызды болды. Ішкі жағдайда, бұл жаңа корольдің билігіне жақсы белгі ретінде қабылданды, сондай-ақ төрт жасар Людовик XIV үшін Анна Австрияның регенттік билігін және жаңа тағайындалған премьер-министр Мазариннің билігін бекітті. Ришелье мен Людовик XIII Аннаға (Испанияның Филип IV-нің қарындасы) сенімсіздікпен қараған, бірақ регент ретінде ол Ришельедің қолдаушысы және саяси мұрагері Мазаринды нығайтты, ал француз соғыс саясаты бұрынғы бағытын сақтады. Бұл шайқас 21 жасар Энгиеннің абыройын қалыптастырды, оның көптеген жеңістері оған «Ұлы Конде» деген атақ әкелді. Шетелде Франция төрт жасар патшасы болғанына қарамастан, күшті екенін көрсетті. Келесі онжылдықтарда Еуропадағы гегемония Хабсбург Испаниясынан Бурбон Франциясына бірте-бірте ауысты, себебі Францияның абсолюттік монархиясы испан империялық билігін басып озды. Мазарин Фрондамен күресуге және Францияда да, Төмен елдерде де испандықтарға қарсы күштерді баяу өзгертуге мүмкіндік беру үшін дипломатиялық амалдар жасады. Англиямен одақтасып, ол Дюн шайқасында испандықтарды жеңіп, 1658 жылы Дюнкерк қаласын басып алды, нәтижесінде 1659 жылы Пиреней шарттамасы жасалды. Испания 1652 жылға дейін өте күшті көрінгенімен, бейбіт келісім 1650 жылдардың соңында Испанияның Еуропадағы үстемдігінің аяқталуын көрсетті.

Медиада

2006 жылы Агустин Диас Янес режиссерлік еткен испандық "Алатрист" фильмі осы шайқасты соңғы сахнасында бейнелейді. Саундтректе Севильяның Ұлы аптасына полковник Абель Морено жазған "La Madrugá" атты жерлеу маршы орындалады, оны шайқасқа қатысқан "Қанды Терсионың" мұрагері – "Сорья" №9 атты жаяу әскер полкінің оркестрі орындайды, бұл испан армиясының ең көне бөлімшесі.

Мұражай

Ескі испандық жаяу әскерінің генералы Пол Бернард де Фонтейн, Испан Нидерландысынан шыққан және испандықтар де Фуэнтес деп білген, подаградан зардап шегіп, шайқасқа мүгедек күйімен әкелінді және қаза тапты. Оның көтерілгіш креслосын француздар трофей ретінде алып, Париждегі Ле-Инвалид мұражайында қарауға болады. Енгиеннің айтуынша: "Егер мен жеңіске жетпеген болсам, мен де оның орнына өлгенді қалаған болар едім".