Кіріспе

1970 жылы Тынық мұхитында болған тайфун Филиппинде Титанг деп аталатын Кейт тайфун 1970 жылы қазан айында Филиппиндегі бір апта ішінде болған екі супер тайфунның екіншісі болды. Нәтижесінде Кейт қатты зақым келтіріп, 631-ден астам адам зардап шекті. Сол кезде "Кейт" Филиппинді соққылаған ең қасіретке ұшыраған тайфунның бірі болды.

Метеорологиялық тарих

Кейт супер тайфунын 1970 жылы 7 қазанда бірлескен тайфунды ескерту орталығы (JTWC) және 1970 жылы 9 қазанда Жапонияның метеорологиялық агенттігі Маршалл аралдарының маңында тропикалық бұзылу ретінде анықтады. Жүйе жалпы батысқа қарай бағытталып, солтүстік-батысқа қарай тайфун Джоанның соңынан қарай оңтүстікке қарай жылжыды. 13 қазанда конвекция қатты өсті, өйткені жүйе күшті дифлюенттік аймаққа кірді. Келесі күні, дауылдар айналым орталығының айналасында нығая бергенде, тәртіпсіздіктің айтарлықтай өсуі байқалды. 15 қазанның түстен кейін барлау ұшақтары дауылға жетіп, оның тайфун мәртебесіне жақындап қалғанын хабарлады. Тұрақты желдің ауа қысымы 985 мбар (hPa; 29,12 inHg) шамасында өлшенді. Сонымен қатар, дауылдың көзінде де жауын-шашын пайда бола бастады, бұл дауылдың одан әрі күшейе түсетініне нұсқайды. Келесі үш күн бойы дауыл батысқа қарай күш алып, бағытын жалғастырды. 16 қазан күні Кейттің денесі бірден қатты күйзеліске ұшырады. Осы уақыт аралығында желдің күштілігі күшейіп, Кейт қазіргі Саффир-Симпсон ураны шкаласының 4-ші санатындағы тайфун болып саналды. 17 қазанның таңертеңінде тайфунға ұшқан барлау ұшақтары оның диаметріне көзді өлшеді. Жел әлі де күшейгенмен, Кейтке қатысты ең төменгі қысым осы уақытта 940 мбар (hPa; 27.7 inHg) болып өлшенді. 18 қазанда Филиппиннің оңтүстік-шығысындағы Минданао аралына жақындаған тайфун одан әрі күшейе түсті. Давао аймағындағы Давао қаласының оңтүстігіне жеткенге дейін Кейт дауылдың ең күшті шамасына жетті, ол JTWC бойынша супер тайфун болып саналды. Кейт Индокитай жағалауына жақындаған сайын, бірнеше күн бойы біртіндеп әлсірей бастады. 24 қазанда жел төмендей түсті, ал солтүстік-шығыс квадрантында көз асимметриялық және ішінара ашық болды. 25 қазанда тайфун Вьетнам жағалауында тропикалық дауылға айналды. Сол күні кейінірек, бұл жүйе Дананг, Вьетнам маңындағы соңғы құрлыққа жетіп, желдің күші шамамен 8 градусқа дейін жетіп, дауылдан болған үлкен өлім-жітімнің Минданаоның оңтүстігіндегі тұрғындары үшін тропикалық циклон тәжірибесінің жоқтығына байланысты екендігі болжанады. Дауылдан кейін бір күн ішінде қаза тапқандар саны 13-ке жетті, 29 адам із-түзсіз жоғалып кетті.

Вьетнам

Тайфун қаупіне байланысты АҚШ әскери қызметкерлері Дананг маңындағы әскери аурухананы эвакуациялап, ұшақтарды басқа жерге көшірді. Кейттің өтуі кезінде ұрыс деңгейі Вьетнам соғысы кезінде ең төменгі деңгейлердің бірі деп саналды, өйткені тактикалық бомбалау миссияларының көпшілігі тоқтатылды. Дауыл Вьетнамға әсер еткен 24 сағат ішінде АҚШ әуеден 46 бомбалау жасады, бұл екі жылдан астам уақыт ішінде ең аз. Вьетнамнан тыс жерлерде залалдың есебі мен өлім-жітім туралы мәліметтер аз болса да, 1964 жылдан бері ең нашар деп саналатын су тасқыны Данангтың оңтүстігінде шамамен 363 шаршы шақырым аумақты қамтыды. Кейттен кейінгі алғашқы күні шамамен 900 адамды 16-шы әскери-әуе кемелері тобы эвакуациялады, ал 9 мыңнан астам оңтүстік вьетнамдықтар 1-ші әскери-әуе кемелері қанатымен Вьетнамда Вьетнам соғысында күресу үшін құтқарылды.