Кіріспе

Гүлді бұтаның түрі Eriogonum fasciculatum - бұл Калифорниялық қара бидай және жалпақ жоғарғы қара бидай деген жалпы атаулармен танымал жабайы қара бидай түрі. Бұл түрдің кішкентай, ақ және қызғылт гүл шоғыры бар, олар мақта тәрізді әсер береді, бұл түрдің өсіруі әртүрлі болады. Бұл өсімдік өзінің әр түрлі мекендерінде өте пайдалы, ол көптеген жәндіктер мен сүтқоректілердің түр-түріне маңызды азық-түлік көзі болып табылады. Сонымен қатар, ол адамдар үшін эрозияны бақылау, өрттен кейінгі жағдайларды жою, шұңқырларға отырғызылған кезде егіннің өнімділігін арттыру және мекен-жайларды қалпына келтірудің жоғары құндылығын қоса алғанда, көптеген экожүйелік қызметтер көрсетеді.

Сипаттама

Eriogonum fasciculatum сыртқы түрі өзгермелі, биіктігі мен көлденеңдігі жағынан бір-біріне жақын орналасқан, бір-біріне жанаспалы, тығыз шүберек немесе бұта құрайды. Сабағы ұзын, ал сортқа байланысты жүнді, түкті немесе тегіс болуы мүмкін. Жапырақтары ұзын және кең, ұзын, тар сызықтық пішінді, ал жапырақтың шеттері (шектер) астына оралады. Гүлжапырағы биіктігі мен ені 3 - 8 қаптамамен биіктігі мен ені 5 - 8 см. Гүлдері тығыз, қырлы шоқпарларда шығады, әр гүлдің түсі қызғылт және ақ, ені бірнеше миллиметр. Жемісі - ахена, үлкен және түксіз.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Бұл кең таралған бұта АҚШ-тың оңтүстік-батысында, Калифорнияда және Мексиканың солтүстік-батысында өседі. Бұл Калифорния мен Бая Калифорнияның жағалаулары мен шөлдерінен; шығысқа қарай Оңтүстік Калифорнияның жағалаулары, Трансверс жоталары және Жарым арал жоталары арқылы; әрі қарай шығысқа қарай Сонора және Мохаве шөлдері мен Ұлы бассейнге дейін кездеседі. Сондай-ақ, Баха-Калифорния-Сур аймағына, Tres Virgenes және Vizcaino түбегіне дейін таралған. Кейбір тайпалар жапырақтардан, сабақтардан және тамырлардан шай жасайды; ал басқа тайпалар тұқымдарды шикі тұтынады немесе қазық пен пісірілген тағамдарға пайдаланады. Тонгвалар бұл өсімдікті вилакал деп атайды. Олар гүлдену алдында жапырақтарын жинап, қатты, қалың шай жасайды. Зуни халқы ұнтақталған тамырдан жасалған палитраны кесінділерге, жебе немесе оқ жараларына қолданады. Бала туғаннан кейін тамырдың қайнатылып алынған бөлігі жараларды емдейді. Бұл қоспаны сондай-ақ, ауызша естімеу және салқын ауыз ауруларына да қолданады.

Жабайы табиғат

Бұл түр Калифорниядағы ең маңызды бал көзі болып табылады, ол жергілікті аралар мен басқа да тозаңдырғыштардың көптеген түрлеріне тартымды, сондай-ақ құрғақ жерлерде көптеген айлар бойы нектардың жақсы көзі болып табылады. Сондай-ақ, ондағы бал аралары (Apis mellifera) да көп.

Өсіру

Eriogonum fasciculatum сәндік өсімдік ретінде, жергілікті өсімдіктер, құрғақшылыққа төзімді және жабайы жануарлар бақтарында отырғызу үшін, сондай-ақ үлкен жобаланған табиғи ландшафты және тіршілік ортасын қалпына келтіру жобалары үшін өсіріледі. Ол сондай-ақ шұңқырларда дақылдардың өнімділігін арттыру, өрттен кейінгі аймақтарды азайту және эрозияны бақылау үшін қолданылады.