Кіріспе

Аудиторлық және бухгалтерлік есептегі ұғым Маңыздылық - аудит және бухгалтерлік есептегі соманың, операцияның немесе сәйкессіздіктің маңыздылығы/маңыздылығына қатысты ұғым немесе келісім. Қаржылық есептілікті тексерудің мақсаты аудиторға қаржылық есептіліктің барлық маңызды аспектілерінде қаржылық есептілік негіздемесіне сәйкес дайындалғаны туралы пікір білдіруге мүмкіндік беру болып табылады, мысалы, АҚШ-тың Бағалы қағаздар және биржалар комиссиясы (SEC) қабылдаған бухгалтерлік есеп стандарты болып табылатын Жалпы қабылданған бухгалтерлік есеп қағидаттары (GAAP). Қарапайым мысал ретінде, қағаз жүзінде он цент шығыны әдетте маңызды емес, егер оны ұмытқан немесе дұрыс емес жазған болса, онда тіпті өте кішкентай бизнес үшін де ешқандай практикалық өзгеріс болмайды. Алайда, көптеген миллион долларлық мәміле әрқашан маңызды болып табылады, егер ол ұмытылып кетсе немесе дұрыс жазылмаса, онда қаржы менеджерлері, инвесторлар және басқалар осы қателіктің салдарынан қателік жасалмаса, басқа шешімдер қабылдауы мүмкін. Негізгі болып табылатын нәрсенің бағасы маңызды немесе маңызды емес деп саналатын жеткілікті кішкентай мәміле арасындағы шекараны қай жерде сызу керектігі ұйымның кірісі мен шығыстарының көлемі сияқты факторларға байланысты және ақыр соңында кәсіби шешімге байланысты.

Есепке алудағы маңыздылық

IFRS Foundation-тың міндеті - нақты принциптерге негізделген жоғары сапалы, түсінікті, орындалатын және бүкіл әлемде қабылданған қаржылық есептілік стандарттарының бірыңғай жиынтығын әзірлеу. Бұл есеп беру стандарттары жеке стандарттардың саны артып келеді. Тұжырымдамалық негіздеме халықаралық қаржылық есептілік стандартының (ХҚС) өзі емес және негіздемеде ешнәрсе де қандай да бір нақты ХҚС-қа артықшылығын тигізбейді. Алайда, осы негіздеменің мақсаты, басқалармен қатар, Халықаралық есеп стандарттары кеңесіне (IASB) және жекелеген ұлттық стандарттар құраушы органдарға қаржылық есептілікті ұсынуға қатысты ережелерді, есеп стандарттарын және рәсімдерді үйлестіруді қамтамасыз етуде, IFRS-термен рұқсат етілген баламалы есептік әдістердің санын азайтуға негіз жасау арқылы көмек көрсету болып табылады. Тұжырымдамалық негіздеменің 3-тарауы қаржылық ақпаратты қаржылық есепті пайдаланушылар үшін пайдалы ететін сандық сипаттамаларымен ерекшеленеді. QC6-QC11 тармақтарда ақпараттың қай кезде маңызды екенін және қай кезде маңызды емес екенін анықтау үшін нұсқаулар берілген. Қаржылық ақпараттың маңыздылығын анықтау кезінде оның маңыздылығына назар аудару қажет. Егер ақпаратты қалдыру немесе оны дұрыс көрсетпеу пайдаланушылардың ұйым қаржылық есептілігінің негізінде қабылдаған шешімдеріне әсер етуі мүмкін болса, онда ол маңызды деп саналады. Басқаша айтқанда, "материалдық мән - қаржылық ақпарат қатысты нысандардың көлеміне, көлеміне немесе екеуіне де негізделген маңыздылықтың субъектіге тән ерекше аспектісі". IASB маңыздылықтың бірыңғай сандық шегін белгілеуден немесе нақты жағдайда маңызды болуы мүмкін нәрсені алдын ала анықтаудан бас тартты, себебі маңыздылықтың осы ұйымға тән сипаты. 2018 жылғы 31 қазанда Халықаралық есеп беру стандарттары кеңесі МСФО стандарттарында маңыздылықтың анықтамасын 1-ші және 8-ші МСС-ті өзгерту арқылы өзгертті. Маңыздылықтың өзгертілген анықтамасы 2020 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енеді: Есепке алудағы маңыздылық ұғымы мүдделі тараптардың қатысуы ұғымымен тығыз байланысты. Қаржылық емес есептілікті дайындау жөніндегі негізгі нұсқаулар (GRI стандарттары мен IIRC <IR> негіздемесі) маңыздылық қағидатының маңыздылығын және мүдделі тараптардың осы процеске қатысуын атап көрсетеді.

Аудиттегі маңыздылық

Халықаралық аудит және кепілдік беру стандарттары кеңесі (IAASB) - аудит, кепілдік беру және басқа да тиісті стандарттар бойынша жоғары сапалы халықаралық стандарттар орнату арқылы қоғамдық мүддеге қызмет ететін тәуелсіз стандарттар белгілеуші орган. IAASB аудиттің халықаралық стандарттарын шығарады, олар жеке стандарттардың санынан тұрады. ISA 200 бойынша аудиттің мақсаты - қаржылық есептілікті пайдаланушылардың қаржылық есептілікке деген сенімін арттыру. Аудитор қаржылық есептіліктің барлық маңызды аспектілері бойынша қолданыстағы қаржылық есептілік базасына, мысалы, МСФО-ға сәйкес дайындалғаны туралы пікір білдіреді. ISA 320-де, А3 тармақта, осы маңыздылықтың бағасы кәсіби бағалау мәселесі болып табылады. Маңыздылық ұғымын аудитор аудитті жоспарлауда және жүргізуде, сондай-ақ анықталған қателіктердің аудитке және түзетусіз қателіктердің, егер болса, қаржылық есептілікке әсерін бағалауда және аудитордың есебінде пікір қалыптастыруда қолданады. ISA 320-нің 10-тармағы "жоспарлау маңыздылығын" егжей-тегжейлі сынақтарды бастамас бұрын белгілеуді талап етеді. ISA 320-нің 12-тармағы маңыздылықты тексеру барысында қайта қарауды талап етеді, егер (және тек егер) егер аудиттің басталуында белгілі болған жағдайда аудитордың маңыздылықты төмендетеді деген ақпарат ашылса. Іс жүзінде маңыздылығы кемінде бір рет қайта бағаланады, аудит аяқталғаннан кейін, аудит туралы есеп шығарылғанға дейін. Бұл маңыздылық "түпкілікті маңыздылық" деп аталады. ISA 320 11-тармағы аудитордан "жұмыс нәтижелерінің маңыздылығын" белгілеуді талап етеді. ISA 320-де 9-тармақта нәтижелердің маңыздылығы қаржылық есептілік үшін маңыздылықтан кем сома немесе сомалар ретінде анықталады ("жалпы маңыздылық"). Бұл нақты операцияларға, шоттардың қалдығына немесе ашылуларына қолданылатын маңыздылықты қамтиды. 9-тармақта сондай-ақ нәтижелердің маңыздылығын белгілеудің мақсаты түзетусіз қателіктердің жиынтық сомасы қаржылық есептілікке маңызды болуы мүмкін тәуекелін азайту болып табылады. ААА 320-баптың А1 тармағына сәйкес аудиторлық тәуекел мен маңыздылық арасында байланыс бар. Бұл қатынас кері. Аудит тәуекелі неғұрлым жоғары болса, маңыздылығы соғұрлым төмен болады. Аудит тәуекелі неғұрлым төмен болса, маңыздылығы соғұрлым жоғары болады. Тұжырымдамалық негізде (жоғарыда "есепте маңыздылық" дегенді қараңыз) маңыздылықтың сапалық аспектісі де бар. Бұл дегеніміз, егер қателік "Доллар" (немесе басқа номиналды) мәнінде маңызды болмаса да, оның сипаты бойынша маңызды болуы мүмкін. Мысалы, егер қаржылық есептілікте ашылмаса.

Бағалы қағаздарды реттеудегі маңыздылық

Материалдық құнды қағаздарды реттеуде де қолданылады. Алайда кейбір сарапшылар бұл ұғымды тек сот практикасының дамуына негізделген жеткіліксіз деп санайды.

Маңыздылықты есептеу әдістері

IASB маңыздылықты математикалық есептеу үшін сандық нұсқаулар беруден бас тартты. ААБ 320-де, А3 тармақта маңыздылықты есептеу үшін эталондық көрсеткіштерді пайдалану қарастырылса да, онда нақты эталондық көрсеткіш немесе формула ұсынылмайды. Академиялық ортада маңыздылықты өлшеу үшін бірнеше жалпы ережелер әзірленді.

Басқа тексерілмеген әдістер

"Мөлшер" формуласы сияқты қуыс функция. Гаудж - жоғарыда аталған басқа дәстүрлі сандық өлшемдерге қарағанда масштабқа төмендеуді сезінетін маңыздылықтың өлшемі. Функцияның қуыс сипаты маңыздылық шегін төмендетуге әкеледі (бұл қателіктерге толеранттылық төмендеуін білдіреді), өйткені компанияның көлемі ұлғаяды, өйткені қаржылық есептілікті көбірек пайдаланушылар қолданады. Формула әр түрлі болғанымен, типтік құрылым мынадай: мұнда нөл емес, теріс емес тұрақты; әдетте нөл мен бір арасындағы тұрақты, яғни әрбір актив немесе кіріс шоты, транзакция және т.б. үшін. Егер маңыздылық жоғарыда аталған тәсілдердің кез келгенінде өлшенсе, онда активтер мен кірістер бойынша өлшенген компанияның көлемі функциясы болып табылады: компания неғұрлым үлкен болса, маңыздылық шегі соғұрлым үлкен болады. Маңыздылықты өлшеудің әртүрлі әдістерін қолдану маңыздылық шегінде сәйкессіздікке әкеледі. "Жоспарлау маңыздылығы" бақылаулар мен нақты сынақтардың ауқымына әсер етуі тиіс болғандықтан, мұндай айырмашылықтар маңызды болуы мүмкін. Тіпті бір ғана ұйымды тексеріп отырған екі түрлі аудитор тек қана "жоспарлау маңыздылығы" анықтамасы негізінде аудиторлық рәсімдердің әртүрлі көлемін тудыруы мүмкін.