Кіріспе

Александриялық ырымдар - үш Шығыс православиелік шіркеулер (Александрияның копт православиелік шіркеуі, Эритреяның православиелік тевахедо шіркеуі және Эфиопияның православиелік тевахедо шіркеуі) және үш Шығыс католик шіркеулері (Копт католикалық шіркеуі, Эритреяның католик шіркеуі және Эфиопияның католик шіркеуі) қолданатын христиандық литургияның ырымдар мен қолданыстарының жиынтығы. Александриялық ритуалдың құдайлық литургиясында Кирилл Александриялық, Василий Македонский және Григорий Нацианскийдің литургияларынан алынған элементтер бар. Кириллдің литургиясы - грек тілінен аударылған Марқаның литургиясы. Александриялық ритуалдар екі топқа бөлінеді: Копт ритуалы және

Копт тілі

Копт ырысы Египетте пайда болған және дәстүрлі түрде грек тіліндегі бірнеше сөз тіркестерімен копт тілін қолданады. Бұл атау копт православие шіркеуі мен копт католиктер шіркеуі арасында қолданылады. Араб және басқа да бірқатар қазіргі заманғы тілдер (ағылшын тілдерін қоса алғанда) қолданылады.

Құдай!

Геиз ырысы Эфиопия мен Эритреяда таралған және геиз тілін қолданады. Ол Эфиопияның православиелік тевахедо және Эритреяның православиелік тевахедо шіркеулерінде, сондай-ақ Эфиопия мен Эритреяның католик шіркеулерінде қолданылады.

Ұсыныстылық

Ұсыну (немесе Протезис) - бұл литургияның бөлігі, онда Тазару нан (قربان qurbān) және шарап (أبركه abarkah) таңдалып, құрбандық үстеліне қойылады. Бұл рәсімдердің барлығы ортағасырлық даму. Бұл рәсім діни қызметкердің киіміне киінуінен, құрбандық үстелін дайындаудан және құлшылық етушіге лайықты дұғалар айтудан басталады. Бұл кезде Қасиетті сағаттың тиісті сағаты айтылады, содан кейін қол жуу және лайықтылық дұғасы айтылады, содан кейін Никеялық Символ жарияланады. Содан кейін Тоқтыны таңдаудың күрделі рәсімі өтеді: қауым 41 рет Kyrie eleison ән салғанда, діни қызметкер шарапты тексеріп, наннан бір нанды таңдап алады, ол (Тоқты) құдайға бағышталады. Тоқтыны салфеткамен тазалап, шарапқа ылғалданған бас бармағымен бата береді. Содан кейін діни қызметкер тоқтыны құрбандық үстелінің айналасына алып жүреді, ал диакон шарап пен шаммен соңынан жүреді. Құрбандық үстелінде діни қызметкер тиісті дұғалармен Тоқты мен шарапқа бата береді, Тоқтыны Патанға қояды және шарап пен бірнеше тамшы суды тостағанға құяды (тостаған құрбандық үстеліндегі сандық деп аталатын ағаш қорапқа салынады). Ұсынудың соңғы бөлігі анафораға ұқсайды: диалогтан кейін діни қызметкер қауымға батасын береді және алғыс дұғасын жариялайды, Құдайға адамзатты қолдағаны үшін алғыс айтады және литургияға лайықты қатысуын сұрайды. Содан кейін діни қызметкердің естусіз айтқан, эпиклезис түрінде болатын, Құдайдан сый-тартуларға өз бетін көрсетуін және нан мен шараптың Мәсіхтің денесі мен қанына айналуы үшін оларды өзгертуін сұрайтын дұғасы келеді. Бұл мәтін ежелгі анафорадан шыққан болуы мүмкін немесе тек кейінгі жоғары орта ғасырлық шығарма болуы мүмкін. Мұндағы патан мен тостағанның ішіндегі сандық мұнда пердемен жабылады.

Катехумендер литургиясы

Катехумендер литургиясында Жаңа Келісімнің оқулары жарияланады. Бұл бөлім ежелгі дәуірде құдайлық литургияның бастамасы болды және тек катехумендер қатыса алатын бөлiк болды. Бұл бөлім Батыс ырымдарында Киелі Сөз Литургиясына шамамен тең. Бұл күнәдан қайтқанда діни қызметкер алдымен күнәлардың кешірілуі үшін Мәсіхке үнсіз дұға етеді (Ұлға Ашу), содан кейін барлық қатысушылар құрбандық үстелінің алдында тізе бүгіп, құлшылық етуші немесе егер бар болса, епископ, ашу дұғасын айтады (Министрлерге Ашу). Пауылдың хаттарын оқудың алдында құрбандық үстелінің төрт жағында, иконостастас, Ізгі хабар кітабында және мұнарадағы адалдарда хош иісті зат ұсынылады; бұл арада адалдар Мәриямға арналған әнұран мен өтініш әнұранын айтады. Паулиннің хатынан кейін католик хаттарынан және Елшілердің істерінен оқылады. Тағы бір түтету рәсімі (Praxis Incense) өткізіледі, ол Пауылдың түтету рәсіміне ұқсас, бірақ тек адалдардың бірінші қатары ғана түтетіледі. Содан кейін "Синахариум" деп аталатын копт тіліндегі жазбаны оқып көруге болады. Осы оқулардан кейін Трисагион үш рет айтылады, әр жолы әртүрлі түрде Мәсіхтің тәндік, азапты, қайта тірілуін еске алады, осылайша Трисагион тек Мәсіхке арналған. Трисэгионнан кейін литания, Забур жырларының айтылуы және Аллилуйя әндері, ақырында киелі үйдің есіктерінен Ізгі хабарды жариялау. Уағыз келесіде айтылуы мүмкін.

Адалдардың литургиясы

Адалдардың литургиясы - құдайлық литургияның өзегі, онда дұрыс евхаристиялық рәсімдер орналасады. Бұл рәсім діни қызметкердің құдайға құлшылық құрбандығын ұсынатын ораза намазынан басталады. Одан кейін ұзақ литаниялар өтеді, онда барлығы бейбітшілік үшін, шіркеу иерархиясы мен қауым үшін дұға етеді. Никеялық сенім белгісі жарияланады, діни қызметкер үш рет қолын жуып, қауымға су шашып, Литургияға қатысқандардың барлығына лайықтылық туралы дұға ететін татуласу дұғасын айтады. Одан кейін литургиялық күнтізбедегі мезгілдерге сәйкес адалдар "Аспасмос Адам" әнін шырқаған "Бейбітшілік сүйіспеншілігі" деп аталады.

Анафорадан кейін

Анафорадан кейін, құрбандыққа шалынған тоқтыны бірнеше тамшы қасиетті шараппен суға батырып, адалдардың құлшылық етуіне ұсынады. Құрбандыққа шалынған Тоқтының сыныбы басталады, оның барысында діни қызметкер копт күнтізбесіне сәйкес әртүрлі дұға айтады. Сонда жиналғандардың бәрі орындарынан тұрып, қолын жайып, Иеміздің атын атап сиынады. Евхаристияға қатысуға дайын болу үшін адалдар иіліп, құлшылық етуші мойынсұнушылық дұғасын үнсіз айтады, содан кейін діни қызметкер мен қатысушылар бір-біріне татулық тілейді, ал діни қызметкер Әкеге күнәларының кешірілуі үшін үнсіз дұға етеді (Әкеге кешірім). Бұл рәсім Византия ритуалындағыдай, құрбандықты атап өтуші айқышқа ойылған Тоқтының бөлігін (испадикон) көтеріп: "Қасиетті заттар қасиеттілерге" деп айқайлайды. Діни қызметкер екінші рет құйылып, испакидонды тостағанға (қоспаққа) жұмсақ салып, содан кейін сенімін мойындауды дауыстап айтады. Евхаристиялық рәсімдер келесі кезеңге жатады: алдымен, Мәсіхтің денесі ғибадат етушілерге, діякондарға және киелі орынға аяқ киімсіз келген адалдарға беріледі, содан кейін Мәсіхтің қаны сол тәртіппен беріледі. Осы уақыт аралығында 150-ші Забур жыры айтылады. Евхаристиялық сыйлықтардың үлестірілуі Патен батасымен аяқталады. Оқушылардың жұмыстан босату рәсіміне қол қою және бата беру рәсімі жатады.