Кіріспе
Ирандағы шарап жасау Персиялық шарап, сондай-ақ май, Мул және Бада деп аталады, Иранның мәдени символы мен дәстүрі болып табылады және Иран мифологиясында, парсы поэзиясында және парсы миниатюраларында елеулі орын алады.
Persian wine, also called May , Mul , and Bâdah , is a cultural symbol and tradition in Iran, and has a significant presence in Iranian mythology, Persian poetry and Persian miniatures.
Тарих
Соңғы археологиялық зерттеулер Персияда шарап жасаудың пайда болу күнін 20 ғасырдың басындағы жазушылардың ойлағаннан әлдеқайда артқа шегерді. Загрос тауларында Годин-Тепе жерінде қазба жұмыстары жүргізіліп (Бадлер, 1995; Макговерн және Мишель, 1995; Макговерн, 2003), 31002900 жылынан басталған қышқыл құрамында қышқыл бар қыш құмыралар табылды, бұл шараптың бұрын болғандығын анық көрсетеді. Бұған дейін де Хаджи-Фируз-Тепе деген жерде, сондай-ақ Загрос тауларында, осыған қатысты дәлелдер табылған. Мұнда, Макговерн және басқалар. (1996) неолиттік құмыраның қалдықтарын химиялық талдау арқылы б.з.б. 5400-5000 жылдар аралығында жоғары мөлшерде шарап қышқылы бар екенін анықтады, бұл да оның құрамындағы сұйықтық жүзімнен жасалғандығын көрсетеді.
Исламға дейінгі кезең
Қазіргі заманғы тарихшы Руди Матти Зороастризмде шарап сұйық алтынның және сәулелі күннің қозғалатын оттың символы болған деп түсіндіреді. Сондықтан, шарап зороастризмде діни рәсімнің бір бөлігі болып табылады, ол қанның орнына қолданылады. Маттидің айтуынша, ежелгі және ерте антикалық Иранның Иран элитасының тарихы "арасында шарап болған razm va bazm (жауыздық пен тойлау) тарихы ретінде жазылуы мүмкін".
Ислам дәуірі
Алматының батысындағы Аль-Андалустан шығысындағы Хорасанға дейін шарап ішу классикалық исламда кең тараған. Ирандық Саффаридтер мен Саманидтер өздерінің аббасид иелерінен дербестікке ұмтылуды бірінші болып іздеген, Матти түсіндіргендей, "олар және олардың серіктері шарап ішуге құмарлықпен берілгенімен" белгілі болды. Зияридтер әулетінің Кеикавусы жазған XI ғасырдағы Кабус намасында Құранның шарап ішуге тыйым салғандығы нақты жазылған, сонымен қатар шарап ішудің дұрыс тәсілі қандай екендігі туралы кеңестер берілген (Низам әл Мүлктің Сиясатнамасы да солай). 1627 жылы ағылшын саяхатшысы және жазушысы Томас Герберт Османдықтар мен ирандықтардың шарап ішуі арасындағы айырмашылық туралы жазды. Герберттің айтуынша, заң бойынша шарап ішуге тыйым салынған Османлыларда оны жасырын ішуге болады. Герберт Ирандықтар, керісінше, ұзақ уақыт бойы шарапты ашық және шамадан тыс ішеді деп мәлімдеді. Француз саяхатшысы Жан Шарденнің айтуынша, 17-ғасырдағы Сафави Иранда ішімдік ішу негізінен тез мас болу үшін жасалды, сондықтан ирандықтар күшті шараптарды бағалайды. Алкогольді ішімдіктер элита арасында кең тараған, мұсылмандар таверналарға жиі баратын; алайда алкоголь "ресми түрде заңсыз", сондықтан ол күнделікті өмірде жұмыс істей алмады. Осылайша, Маттидің айтуынша, шарап ішу "оқиғалардағы (мистикалық) поэзияның қиял әлеміндегі ғашықтың сүйіктісіне деген ыстық сезімдерін бейнелейтін метафораға айналды". Қазіргі Иранда алкогольге тыйым салынғандықтан, шарапты заңды түрде өндіруге болмайды. 1979 жылы Ислам революциясына дейін Иранда 300 шарап зауыты болған, ал қазір бірде-бір шарап зауыты жоқ. Жалпы алғанда, Иран енді шарап өндіретін ел емес, бірақ ирандық мәсіхшілерге заңды түрде шарап пісіруге рұқсат етіледі.
Аңыздар мен аңыздар
Ирандық аңыз бойынша, шарапты патшаның өзінен бас тартқаны үшін күйзелген қыз ашқан. Қыз өзімен-өзі өлтіруді шешті, ол шіріп кеткен үстел жүзімдерінің қалдықтарын ішті. Ашылған ашытқы қызды уландырған жоқ, қайта, ол келесі күні таңертең өмір сүрудің қадірін біліп оянды. Ол патшаға өзінің нашарлаған жүзім шырынының мас қылатын қасиеттерін ашқанын айтып, ол үшін сыйлық алды.
Парсы миниатюраларындағы бейнесі
Персиядағы миниатюралық сурет салу күрделі өнерге айналды, онда барлық суреттерде ортақ ең маңызды элемент - олардың тақырыптары. Әдетте, Хафездің "Ғазалият" немесе Хаямның "Рубайят" шығармаларынан тақырыптар таңдалады. Сондықтан парсы шарапшысы Мей және парсы шарап сервері (немесе тостағаншы) Саги бұл суреттердің көпшілігінде маңызды бөліктер болып табылады. Әдетте суреттегі қарт Хафез немесе Хаям, ол өзінің ғалымдық лауазымын және кітаптарын тастап, қазір Харабат (қаланың шалғай және кедей бұрышында орналасқан мистикалық шатыр) немесе Голшанда (бақша) сұлу Сагилердің қолынан шарап ішуде. Персия поэзиясында жүзім мен шарап жиі бейнелі, бейнелі және нақты мағынада қолданылады.