Levi ben Japheth

Кіріспе

Леви бен Яфет, туған аты Әбу Саид әл-Лави ибн Хасан әл-Басри (أبو سعيد اللهوي/لاوي إبن حسن البصري, 11 ғасыр) - XI ғасырдың бірінші жартысында өркендеген еврей қараиттік ғалым. Ол "Китаб ан Нима" (Рақым кітабы) кітабының авторы, бұл мутазилиттік ойдың ең ерте кездегі қараиттік жинағы. Атасы Яфет бен Али сияқты, ол да қараиттер арасында ең үлкен беделділердің бірі болып саналған, оны "әл-Шейх" (шебер) деп атаған, бірақ оның өмірі туралы ешқандай мәліметтер қараиттік дереккөздерден табылмайды. Тіпті оның жеке басын анықтауға қатысты түсініспеушіліктер бар; кейбір дереккөздерде ол өзінің ағасы немесе оның ұлы Саид (қоғамдастыру. Pinsker, "Liqqute Qadmoniyyot, " 119-б.), сондай-ақ Әбу Хашим есімді мұсылман ғалымымен (Аарон бен Жүсіп, "Мибхар", Париж қолжазбалары). Леви араб тілінде өсиеттер туралы жан-жақты еңбек жазды, оның еврей тіліндегі аудармасының ("Sefer ha Mitzvot") бөлігі әлі күнге дейін қолжазбада сақталған (Neubauer, Cat. Бодл. Еврей. М.С.С. Жоқ, жоқ. 857; Штейншнайдер, Кэт. Лейден, жоқ. 22; Санкт-Петербург М.С. , Фиркович жинағы, No. 613-бап). Бұл еңбекті кейінірек қарайлықтардың барлығы дерлік қолданған, онда қарайлықтар мен раввиндар арасындағы айырмашылықтар (автор олардың әдебиетін жақсы білген) және қарайлықтардың өздерінің арасындағы келіспеушіліктер туралы құнды мәліметтер бар. Сонымен, 1007 жыл аталған күнтізбеге қатысты бөлімде Леви Ирактағы караиттер Рош ха-Шананы белгілеуде раббиниттерге ұқсайды деп мәлімдейді, өйткені олар да күздегі күн мен түннің теңелуін негізге алды, ал кейбір жерлерде караиттер раббиниттік күнтізбеді толық қабылдады. Леви күнтізбенің алдындағы және кейінгі раввиндардың көзқарастарын ажыратады және Саадияны соңғылардың қатарында санап, оған жиі шабуыл жасайды. Цицит туралы трактатта Леви өзінің материалдарын әкесі мен оның алдыңғыларының еңбектерінен алған дейді. Ол жұмыстың кейбір бөліктерін белгілейтін емнің жеткіліксіздігін көздердің жетіспеушілігі мен оның құрастыру кезінде болған әртүрлі сынақтар мен аурулар негізінде кешіреді. Левидің "Мукаддама" - Пятикниженің перікоптарына кіріспе енді жоқ. Мұсаның 5-аяттағы бір үзіндісі. Мұса бен Ишая Фируздың еврей тіліндегі аудармасының "Фиркович жинағында" болған және Пинскер баспасында басылып шыққан, бірақ Қырым соғысы кезінде жоғалған. Сондай-ақ ол "Ежелгі пайғамбарлар" кітабына қысқаша түсініктеме жазды. Мус. Не болмаса. Жоқ, жоқ. 308) деген сөздермен толықтырылсын. Штайншнайдердің пікірінше, Левидің Британ мұражайында сақталған Забур жырларына қысқаша түсініктеме бергені де мүмкін (No. 336) деген сөздермен ауыстырылды. Әли бен Сүлейменнің айтуынша, Леви Дәуіт бен Ыбырайымның "Агрон" сөздікінің жинағын жасады; Алайда, бұл жинақты Дәуіттің өзі дайындады деп мәлімдеген Әбу әл Фараж күмән келтіреді.

Levi ben Japheth, born Abu Said al Lawi ibn Hasan al Basri (أبو سعيد اللهوي/لاوي إبن حسن البصري, d. 11th century CE) was a prominent Jewish Karaite scholar who flourished in the first half of the 11th century CE probably at Jerusalem or Ramleh. He is the author of Kitab an Ni'ma (The Book of Grace), which is the earliest known Karaite compendium of Mu'tazilite thought. Although, like his father Japheth ben Ali, he was considered one of the greatest authorities among the Karaites, who called him "al Shaikh" (the master), no details of his life are to be found in the Karaite sources. There even exists confusion in regard to his identity; in some of the sources he is confounded with his brother, or his son Sa'id (comp. Pinsker, "Liqqute Qadmoniyyot," p. 119), and also with a Muslim scholar named Abu Hashim (Aaron ben Joseph, "Mibhar," Paris MS.). Levi wrote in Arabic a comprehensive work on the precepts, parts of a Hebrew translation ("Sefer ha Mitzvot") of which are still extant in manuscript (Neubauer, Cat. Bodl. Hebr. MSS. No. 857; Steinschneider, Cat. Leyden, No. 22; St. Petersburg MSS., Firkovich collection, No. 613). This work, which was used by nearly all the later Karaite codifiers, contains valuable information concerning the differences between the Karaites and the Rabbinites (in whose literature the author was well versed), and the dissensions among the Karaites themselves. Thus in the section dealing with the calendar, in which the year 1007 is mentioned, Levi states that in Iraq the Karaites in their determination of Rosh ha Shannah, resembled the Rabbinites in so far as, like them, they took for their basis the autumnal equinox, while in some places the Karaites adopted the Rabbinite calendar completely. Levi distinguishes between the views, in regard to the calendar, of the earlier and the later Rabbinites, and counts Saadia, whom he frequently attacks with the utmost violence, among the latter. In the treatise on tzitzit Levi says that he drew his material from the works of his father and of his predecessors. He excuses the inadequacy of treatment marking some parts of the work on the ground of the lack of sources and of the various trials and sicknesses he had suffered during its composition. Levi's "Muqaddimah," an introduction to the pericopes of the Pentateuch, is no longer in existence. A fragment, on Deut. i., of the Hebrew translation of Moses ben Isaiah Firuz was in the Firkovich collection and was published by Pinsker, but was lost during the Crimean war. He wrote also a short commentary on the Earlier Prophets, a fragment of which, covering the first ten chapters of Joshua, still exists (Brit. Mus. Or. No. 308). Steinschneider believes it possible that Levi was also the author of the short commentary on Psalms found in the British Museum (No. 336). According to Ali ben Sulaiman, Levi made a compendium of the lexicon "Agron" of David ben Abraham; however, this is contested by Abu al Faraj, who asserts that the compendium was prepared by David himself.

Ресурстар

Колер, Кауфман және Исаак Бройде. "Ләуи бен Яфет (халеви) Әбу Саид". Еврей энциклопедиясы. Функ және Вагналс, 1901-1906; онда мынадай библиография бар: Pinsker, Liḳḳuṭe admoniyyot, 64 б. және индекс; Fürst, Gesch. Қарат. II. 143 және одан кейінгі ; Steinschneider, Polemische und Apologetische Literatur, 336-бет; idem, Hebr. Уэберлер. 945; idem, Die Arabische Literature der Juden, 46-бап. К. И. Б.