Кіріспе

Сербиялық саясаткер Никола Узунович (1873 жылы 3 мамыр - 1954 жылы 19 шілде) - Сербияның екі мәрте Югославияның премьер-министрі болған саясаткері.

Ерте өмір

Ниш қаласында Никола Узун есімімен арамалық ата-бабалары бар отбасында дүниеге келген ол Белградтағы Үлкен мектептің (қазіргі Белград университеті) заң факультетін бітірген. Кейін ол судья ретінде заңгерлік қызмет атқарып, бірінші сатыдағы соттың президенті, аудан басшысы және Белградтағы кассациялық соттың хатшысы болды. Александр патшаны 1934 жылдың қазан айында Марсельде Сыртқы істер министрі Барту қабылдады. 9 қазанда екеуін көлікпен көшеде баяу айдап бара жатқанда, қарулы кісі - македондық Величко Керин, қолға тапанша ұстаған болгар революционері. Көшеден шығып, патшаны және оның жүргізушісін екі рет Mauser C96 жартылай автоматты пішінмен атып өлтірді. Ол көліктің ішінде көзін ашып, артқа қарай құлап қалған. Бұл қастандықты 1934 жылдың тамызында Анте Павелич Римде жоспарлаған. Павеличке бұрынғы австро-венгерлік әскери офицер Георг Перчевич көмек көрсетті. Франция екі адамды да ұстап беруді өтінді. Ұзынович өлтірілгеннен кейін үкіметті күшейтті, атап айтқанда жаңа министрлерді және бұрынғы премьер-министрлерді Живкович, Маринкович және Сершичті кабинетке шақырды. Алайда, 22 желтоқсанда Боголюб Евтич премьер-министр болып тағайындалды, Ұзынович екінші рет орнынан алынды. Регент-Принц Павел, енді сәби Принц Петр (кейін Югославияның Петр II) атынан әрекет етіп, Александрдан айырмашылығы, демократияға көбірек бейімделген. Оның ішкі саясаты Александрия диктатурасының орталықтандыру, цензура және әскери бақылау мұрасын жоюға және серб-хорват проблемасын шешу арқылы елді тыныштыққа келтіруге бағытталған. Келесі жылы Узунович регенттің кеңесіне күмән келтірді және оппозициямен жақындасудан бас тартты, бұл кейбір министрлердің көтерілісіне және үкіметтің құлдырауына әкелді. Регент принц Павел Югославия Корольдігінің Польшамен бірдей тағдырдан құтылу үшін 1941 жылдың 25 наурызында Үшжақты келісімге қосылатынын мәлімдеді.

Зейнеткерлік және өлім

1934 жылдың желтоқсан айында биліктен кеткеннен кейін ол оңаша өмір сүрді. Екінші дүниежүзілік соғыс және Осі державаларының оккупациясы кезінде ол белгілі сербтердің антикоммунистік өтініші бойынша өз атын тіркеуден бас тартты. Соғыстан кейін оның жері мен мүлкі мемлекетке тиесілі болды, оның ішінде Югославия Социалистік Федеративтік Республикасының үкіметі оны АҚШ-қа сыйға тартты, ол осы күнге дейін оған ие. Ұзынович 1954 жылы 19 шілдеде Белградта қайтыс болды. Алайда кейбір дереккөздер оның бір жыл бұрын 1953 жылы қайтыс болғанын айтады. Сербиялық актер Танасие Узунович оның үлкен немере інісі.

Құрметтер

1927 жылы 20 ақпанда Узунович Польша президенті Игнатий Мощицкийдің Polonia Restituta орденін алды.