Кіріспе

Филантроп, кедей балалар үйлерінің негізін қалаушы және директоры Томас Джон Барнардо (4 шілде 1845 – 19 қыркүйек 1905) – Ирландияда туған, христиан филантроп және кедей және жетім қалған балаларға арналған үйлердің негізін қалаушы және директоры. Барнардоның алғашқы үйі 1867 жылы құрылғаннан бастап, Барнардо қайтыс болған күнге дейін, шамамен 60 000 бала қабылданып, қамқорлыққа алынды. Барнардо Лондон ауруханасындағы оқуын аяқтамаса да, «дәрігер» атағын қолданды және кейін лицензиат алды.

Ерте өмір

Барнардо 1845 жылы Дублинде (Ирландия) дүниеге келді. Ол сефардтық еврей тегінен шыққан Джон Микаэлис Барнардоның бес баласының төртіншісі (бір бала туғанда қайтыс болды) және оның екінші әйелі Абигейлдің баласы болды. 1840 жылдардың басында Джон Пруссиядан Гамбург арқылы Дублинге көшіп келді, онда ол өз бизнесін ашты; ол екі рет үйленді және жеті баланың әкесі болды. Барнардолардың тегі Венецияға дейін жетеді, ал 16 ғасырда лютеран дініне ауысты. Барнардо бала кезінде өзімшіл болғанын және өзіне тиесілі емес нәрсенің бәрі өзіне тиесілі деп ойлағанын жазды. Бірақ ол өскен сайын, кедейлікке тап болған адамдарға көмектесу үшін бұл ойдан бас тартты. Барнардо 1866 жылы Лондонға көшті. Осы кезде ол миссионер болуға қызығушылық танытты. Осы балалардың көптегені кедей ғана емес, соңғы холера эпидемиясының салдарынан жетім қалған. Жеке білім алуға мүмкіндігі жоқтар үшін мектеп христиандық негізде білім берді, бірақ тек дінге ғана емес, сол кездегі кең таралған кәсіптерде (мысалы, газет сатушылар мен аяқ киім тазалаушылар) тәлім беруге де бағытталды. 1870 жылы Барнардо Лондонның жетім балаларының жағдайын тексергеннен кейін 18 Степни Коузвейде ер балаларға арналған балалар үйін ашуға ұйғарымдалды. Бұл оның өмірінің соңына дейін, 1905 жылы қайтыс болғанға дейін 8500-ден астам балаға қамқорлық көрсеткен 122 мекеменің біріншісі болды. Балаларға жақсы жағдай жасалды; нәрестелер мен кішкентай балалар өнеркәсіптік ластанудан қорғау үшін ауылдық жерлерге жіберілді, ал жасөспірімдерге ағаш өңдеу және металл жұмысы сияқты дағдылар үйретіліп, оларға қарапайым қаржылық тұрақтылықты қамтамасыз етуге көмектесті. Барнардоның үйлері тек ұлдарды ғана емес, қыздарды да қабылдады; 1876 жылы Баркинсайдте "Қыздар ауылы" ашылды, ал 1905 жылға қарай "шаруашылыққа" дайындалған 1300 қызға қамқорлық көрсетті. Тағы бір мекеме – "қауіпті жағдайдағы қыздарды құтқару үйі" балалардың жыныстық эксплуатациясының өсуінен қыздарды қорғауға бағытталған. Барнардо мен оның әйелі Сара Луиза Елмсли құрған түрлі үйлер мен мектептерге қоса, жағажайдағы демалыс орны мен аурухана да салынды.

Жеке өмір

1873 жылы маусымда Барнардо Лондонның Ллойд компаниясының андеррайтерінің қызы Сара Луиза Элмслиге (1842–1944) үйленді, ол Сири деген атпен танымал болды. Сири күйеуінің евангелизм мен әлеуметтік жұмысқа деген қызығушылығын бөлісті. Олар Эссекс округындағы Моссфорд Лоджада қоныстанды, онда жеті балалары болды, олардың үшеуі балалық шағында қайтыс болды. Төртінші баласы Марджори Даун синдромымен туды. Олардың қызы Гвендолин Мод Сири (1879–1955), анасы сияқты Сири деп аталды, бай бизнесмен Генри Велкомға, кейіннен жазушы Сомерсет Момға үйленді және Лондонның танымал интерьер дизайнері болды. Барнардо 1905 жылдың 19 қыркүйегінде Лондонда стенокардиядан қайтыс болды және Эссекс округының Баркинсайд қаласындағы Кейнс Хаус үйінің алдына жерленді. Қазір бұл үй оның құрған балалар қайырымдылық қорының бас кеңсесі болып табылады. Кейнс Хаус үйінің алдында ескерткіш орнатылған.

Жіберілген Джек деп күдікті

Уайтчепельдегі кісі өлтірулер кезінде, Джек-Жарққыштың болжамды медициналық біліміне байланысты, аймақтағы әртүрлі дәрігерлер күдік тудырды. Барнардоның қайтыс болғаннан көп уақыт өткен соң, Дональд Маккормик (1970) және Гэри Роулендс (2005) оны мүмкін күдікті деп атады. Роулендс Барнардоның жалғыз балалық шағы мен діни ынтасы оны көшелерді тазалау және олардың балаларын өзінің қамқорлығына тапсыруға ынталандыру үшін проституткаларды өлтіруге жетелегенін болжады. Мэри Келлині өлтіргеннен кейін, жүзу бассейнінде болған жазабадан құлағының саңырауы салдарынан ол кісі өлтіруді тоқтатты, себебі саңырау оны ұстауға осал қылды. Барнардоның кісі өлтіргеніне ешқандай дәлел жоқ, және бұл теорияны сынағандар оның жасы мен сыртқы келбеті Жарққыштың сипаттамаларымен сәйкес келмейтінін көрсетті. Дегенмен, Барнардо Шығыс Аясында жақсы танымал болды және мұқтаж клиенттермен сөйлесу үшін арзан пансионаттарға барып тұратын. Осындай сапарлардың бірінде ол кісі өлтірулер кезеңінде Уайтчепельдегі 32 Flower and Dean Street мекенжайындағы топпен әңгімелесті. Бір әйел мас күйде: «Біздің бәріміз жамандыққа ұшырап жатырмыз, біздің тағдырымызды ешкім ойламайды, мүмкін келесі соққы бізге тиер», - деп айқайлады. Кейін ол Джек-Жарққыштың үшінші ресми құрбаны болған Элизабет Стрейдтің денесін моргта қарады және ол сол қатарда болғандардың арасында екенін растады.

Мұрасы Барнардо

Барнардо қайтыс болғаннан кейін, әртүрлі мекемелерді барлық қаржылық жауапкершіліктен босату және оның барлық жұмысын тұрақты түрде жалғастыру үшін 250 000 фунт стерлингтік ұлттық ескерткіш қор құрылды. Бұрынғы кеңес төрағасы Уильям Бейкер үйлердің негізін қалаушысының орнына құрметті директор болып тағайындалды. Барнардо өмірін арнаған қайырымдылық жұмысына арналған 192 кітаптың авторы еді. Барнардоның жұмысын оның көптеген жақтастары «Доктор Барнардоның үйлері» деген атпен жалғастырды. 20-ғасырдың ортасындағы қоғамдық өзгерістерден кейін, қайырымдылық қоры балаларға тікелей күтім көрсетуден асырап алу мен үйге бала беруге көшті және өзін «Доктор Барнардо» деп атады. 1989 жылы соңғы дәстүрлі жетімдер үйі жабылғаннан кейін, ол одан да қарапайым «Barnardo's» атауын алды.

Даулар

Барнардоның жұмысы басынан-ақ дау тудырды. Атап айтқанда, ол ата-анасының келісімінсіз балаларды ұрлады және Барнардо оларды құтқаруға дейін мен кейін арасындағы айырмашылықты күшейту үшін балалардың суреттерін өңдеді деген айып тағылды. Ол мұның бірінші айыптауын ашық мойындады, оны "игілік ниетпен жасалған ұрлық" деп атады және мақсатқа жету үшін кез келген құрал қолданылуы мүмкін деген пікірмен қорғанысқа өтті. Барлығында ол 88 рет сотқа шақырылды, көбінесе бала ұрлығы айыбымен. Бірақ ол харизматикалық сөйлеуші және танымал адам болғандықтан, бұл даулардан зардапсыз шықты. Оған тағы тағылған басқа айыптардың ішінде Барнардоның "әлде білгенше және кейін" карточкалары үшін қойылған суреттерді сахналау және өзінің қамқорлығындағы балалардың қарапайым гигиенасын ұмыту да болды.

Бүгінгі қайырымдылық

Барнардоның ресми талисманы Барни есімді аю. Королева Елизавета II 1983 жылдан 2016 жылға дейін Барнардоның меценаты болды, содан кейін ол осы қызметті Корнуолл герцогинясына, қазіргі Королева Камиллаға тапсырды. Бас директоры – Линн Перри.