Жас өспірімдер жұмысының тарихы: бастау және даму жолдары
History of youth work
Жасөспірімдер жұмысының тарихы: 18 ғасырдағы өнеркәсіп революциясы, жастардың қалаға қонысуы, YMCA ұйымының құрылуы және жастардың рухани қажеттіліктері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жастар жұмысының тарихы 18-шы ғасырдағы Өнеркәсіптік революцияның тууына дейін жетеді. Осы кезде жас жігіттер алғаш рет өз үйлері мен қолөнер шеберханаларын тастап, ірі қалаларға қоныс аударды. Бұл қоныс аударудың нәтижесінде қалалық аймақтарда жастар мәдениеті пайда болды, ал жергілікті тұрғындар оған жауап ретінде белсенділік танытты.
The history of youth work goes back to the birth of the Industrial Revolution in the 18th century, which was the first time that young men left their own homes and cottage industries to migrate to the big towns. The result of this migration was an emergent youth culture in urban areas, which was responded to by the efforts of local people.
1844 1900 жыл
1844 жылы жастардың қажеттіліктерін қанағаттандыруды ғана мақсат еткен алғашқы ұйым құрылды. YMCA-ны Джордж Уильямс құрды. Уильямс Лондондық болған және оның мақсаты – айналасындағы жас жігіттердің рухани, эмоционалдық және физикалық қажеттіліктерін қанағаттандыратын ұйым құру еді. Уильямстың жұмысы негізінен Лондон көшелерінде миссионерлер арқылы жүзеге асырылды, бірақ алғашқы жатақхана көп ұзамай құрылды. Дегенмен, жас әйелдермен жұмыс істеу бұрынғыдан кем маңызды деп есептелді, себебі жас әйелдердің қажеттіліктері үй шаруасына байланысты деп саналды, ал олардың қамтамасыз етілуі үйде деп есептелді. Бұл 1878 жылы жастармен жұмыс істеу саласындағы пионер Мод Стэнли Лондонның «Бес Диалс» айманындағы жас әйелдермен жұмыс істей бастағанда өзгерді. Ол «Қыздар клубы» одағын құрды. Сол ғасырдың соңында, 1883 жылы Уильям Александр Смит «Жігіттер бригадасын» құрды. Ол мұғалім болды және 1844 жылы Уильямс сияқты, оның мақсаты – өзімен жұмыс істеген жас жігіттердің қажеттіліктерін қамтамасыз ету еді. Оның ұйымы YMCA-ға қарағанда әскери салт-дәстүрлерге көбірек негізделген, бірақ ол да негізінен христиандық ұйым болды. 1896 жылы Лили Монтегю Лондонның шығыс бөлігіндегі Шығыс Еуропалық отбасылардан келген жас еврейлермен байланысып, «Балалар синагогасы қызметі» деп аталатын ұйым құрды. Монтегю «Қыздар клубтарының ұлттық ұйымының» (қазіргі «Ұлыбритания Жастары») негізін қалаушылардың бірі болды және еврей жастарымен жұмыстың дамуында маңызды рөл атқарды.
In 1844 the first organisation whose sole aim was to address the needs of young men was founded. The YMCA was set up by George Williams. Williams was from London and his goal was to create an organisation that catered for the spiritual and emotional needs as well as the physical needs of the young men that he saw around him. The delivery of Williams' work was mainly through missionaries working on the streets of London though it wasn't long before the first hostel was founded. Work with young women however was seen as less important because young women's needs at this time were seen as being centred on homemaking, which were already (supposedly) provided for in the home. This changed in 1878 when youth work pioneer Maude Stanley developed work with young women around the Five Dials area of London. She went on to establish the Girls Club Union. Later that century in 1883 the Boys' Brigade was founded by William Alexander Smith. He was a teacher and like Williams in 1844 his aim was to provide for the needs of young men that he worked with. His organisation was based more around the military than the YMCA was, though it was still mainly a Christian organisation. Still staying within London in 1896 Lily Montagu contacted young Jewish people from Eastern European families in the east end and set up an organisation called Children's Synagogue Services. Montagu went on to become a founder member of the National Organisation of Girls' Clubs (now called UK Youth) and was a key figure in the development of Jewish youth work.
1900-1950 жылдар
1902 жылы АҚШ-та Эрнест Томпсон Сетон «Удкрафт үндістері» ұйымын құрды. Атауына қарамастан, бұл бағдарлама үнді емес балаларға арналған еді. Бастапқыда ұйым тек ұлдардан тұрды, бірақ кейін қыздар да қабылданды. Сетон Коннектикут штатындағы өзінің қаласындағы балаларды сыртқы «Woodcraft» – орман өмірінің білімі мен дағдыларына үйретті және ұйымның терминологиясы мен құрылымының көп бөлігі сол дәуірде кең таралған американдықтар туралы бұрыс түсініктерге негізделген. Бұл бағдарлама халықаралық деңгейде «Вудкрафт» қозғалысына айналып, оның көптеген бағдарламалары бүгінге дейін сақталған. Сетонның «Вудкрафт» жобасы кейінгі жастар бағдарламалары мен ұйымдарына, әсіресе скаут қозғалысына зор әсер етті. 1907 жылы Роберт Баден-Пауэлл өзінің «Скаутингке көмек» кітабының сәттілігінен кейін скаутингтің негізін қалады. Бұл ұйымға оның Екінші Бур соғысындағы (1899–1902) Мафекинг қамалындағы тәжірибесі ықпал етті. Смиттың жігіттер бригадасы сияқты, бұл ұйым да әскери үлгідегі форма кигізіп, униформаланған, бірақ содан бері қозғалыс өте көп өзгерді. Ұлыбританияда жастар жұмысы алғаш рет Лондон көшелерінен шығарылды, өйткені скаутинг ұлттық (және көп ұзамай халықаралық) ұйымға айналды. Бір жыл өткен соң, 1908 жылы Чарльз Расселл Манчестердің мұқтаж аудандарындағы көшедегі жас жігіттермен жұмыс істей бастады, нәтижесінде ұлдар клубтарының ұлттық қауымдастығы құрылды. 1910 жылы Баден-Пауэлл өзінің әпкесі Агнес көмегімен «Girl Guides» (кейін АҚШ-та «Girl Scouts») ұйымын құрды. Мұның себебі жас әйелдер скаут жетекшілерінен ұйымға қосылуға рұқсат сұрады, ал Баден-Пауэлл оған жауап берді, бірақ ол бір скаут отрядында қыздар мен ұлдардың болуы екі топ үшін де қажетсіз алаңдату тудырады деп ойлады. Скаутингтің дамуымен бірге Канадада «TUXIS» қозғалысы құрылды. Бастапқыда YMCA арқылы әзірленген, кейіннен «Boys' Work Board» басқарған «TUXIS» бағдарламасы 15-17 жастағы жігіттерге арналған. Бұл бағдарлама христиандық құндылықтарға, көшбасшылыққа, табиғатқа және кемпингке баса назар аударды. «Boys' Work Board» сондай-ақ 12-14 жастағы жігіттерге арналған «Trail Rangers» бағдарламасын құрды. Қыздар үшін де «Canadian Girls in Training (CGIT)» деп аталатын параллель бағдарлама құрылды. ХХ ғасырдың соңында жастар ұйымдарына мүше емес жастардың санына байланысты алаңдаушылық туды. Бұл 1941 жылы Ұлыбританиядағы барлық жастарды тіркеуге жасалған алғашқы (сәтті болмаған) әрекетке әкелді. Келесі тәсілді 1944 жылы өнер қайырманы Мари Панетт жасады. Ол Лондон көшелеріне шығып, соғыстан қираған қаланың аймақтарындағы денсаулық, отбасылық дағдарыс және кедейлік сияқты мәселелерді шешуге кірісті. Ол өзінің базасы ретінде пайдаланылмаған әуе шабуылынан қорғаныс қорғанысын пайдаланды. Оның мақсаты – жақсы қоғам үшін жақсы, тәуелсіз азаматтарды тәрбиелеу. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде көшбасшылар үшінші дүниежүзілік соғыстың алдын алу стратегияларын іздестірді, ол ядролық бомбалармен жүргізіліп, адамзатты жоятын еді. Осы стратегиялардың бірі – бүкіл әлемде жастар ұйымдарын құру және ортақ қызығушылықтары бар жастарды жастар алмасу бағдарламаларына қатыстыру болды. Мұндай іс-шараларда әртүрлі елдер мен мәдениеттерден келген жастар бір-бірімен танысып, конструктивті іс-шараларға қатысып, өздерінің қоғамдарына оң тәжірибелерді әкелуге мүмкіндік алды. Бұл жасөспірімдер мен жастар ересек болғанда жауапты лауазымдарға ие болып, дағдарыс жағдайында бұл азаматтық желі соғысқа шақырушы сөздерге, өтірікке және дезинформацияға қарсы тұрады деп үміттенді. Осылайша, мысалы, 1956 жылы ЮНЕСКО-ның IUCN – Табиғатты және табиғи ресурстарды сақтау жөніндегі халықаралық одағы – кейіннен Дүниежүзілік табиғатты сақтау одағы деп аталды, жастар бөлімін құрды, IYF – Табиғатты зерттеу және сақтау жөніндегі халықаралық жастар федерациясы – қоршаған ортаны зерттеу және сақтау жөніндегі халықаралық жастар федерациясы деп қайта аталды. 1983 жылы, үлкен жетістіктерге байланысты, аймақтық филиалдар құрылды, мысалы, Еуропалық филиал YEE=Youth Environment Europe.
In 1902, in the US, the Woodcraft Indians was set up by Ernest Thompson Seton. Despite the name, the program was created for non Indian children. At first the group was for boys only, but later it would also include girls. Seton instructed the children in his town in Connecticut in outdoor "Woodcraft" – knowledge and skills of life in the woods – and based much of the group's terminology and structure on the misconceptions about Native Americans that were common in that era. The program spread internationally to become the Woodcraft Movement and many of these programs still exist. Seton's Woodcraft scheme also had a strong influence on later youth programs and organizations, particularly, the Scout Movement. In 1907 Scouting was founded by Robert Baden Powell following the success of his book Aids to Scouting. His inspiration for this organisation was his experience during the Siege of Mafeking in the Second Boer War (1899–1902). Like Smith's Boys' Brigade, the organisation was uniformed, being heavily influenced by the military, though it has changed tremendously as a movement since that time. For the first time youth work in the UK was taken out of the streets of London as Scouting was made into a national (and before long international) organisation. A year later in 1908, Charles Russell began his work with young men on the streets in deprived areas of Manchester, leading to the foundation of the National association of boys' clubs movement. In 1910 the Girl Guides (and later Girl Scouts in the United States) were founded by Baden Powell with the aid of his sister Agnes. This was because young women were approaching Scout leaders asking if they would be able to join the organisation, and Baden Powell responded to this but he felt having girls and boys in the same scout troops would be an unnecessary distraction for both groups. Contemporaneous with the development of Scouting was the creation of the TUXIS movement in Canada. Originally developed through the YMCA and later governed by the Boys' Work Board, the TUXIS program for boys aged 15 to 17 focused on Christian values, leadership, the outdoors, and camping. The Boys' Work Board also created the Trail Rangers program for boys aged 12 – 14. A parallel program was established for girls, called the Canadian Girls in Training (CGIT). Later in the 20th century concerns were raised about the number of young people not in membership of youth organisations. This led to the first (unsuccessful) attempt to register all young people in Britain in 1941. The next approach to develop was that by arts worker Marie Paneth in 1944. She went out onto the streets of London to address issues such as health, family breakdown and poverty in war torn parts of the city, using a disused air raid shelter as her base. Her aim was to make good, independent citizens for a good community. During the second world war, leaders were looking for strategies to prevent a World War III – which would probably be fought with nuclear bombs and annihilate humanity. One of the strategies put in place was to set up youth organisations worldwide and have youth with similar fields of interest organize and participate in youth exchanges. At these events, youth from different countries and cultures would get to know each other, come together around constructive activities and bring back positive experiences to their societies. These youngsters and young adults would eventually become adults in places of responsibilities and in case of a crisis, it was hoped that this civil network would resist war mongering rhetorics, lies and disinformation. Thus, e. g. in 1956, UNESCO's IUCN – International Union for Conservation of Nature and Natural Resources – since called the World Conservation Union, created a youth section, the IYF – International Youth Federation for the Study and Conservation of Nature – renamed to International Youth Federation for Environmental Studies and Conservation. In 1983, because of growing success, regional branches were created s. a. the European branch YEE=Youth Environment Europe.
1950 2000 жыл
1959 жылға қарай, жасөспірімдердің тәртіпсіздігі туралы баспасөзде кең тараған алаңдаушылық британ үкіметін жастардың қажеттіліктерін қанағаттандыру бойынша ұлттық деңгейде шаралар қабылдауға итермеледі. 1960 жылы «Албемарл» есебі жарияланды, онда жергілікті билік органдары жастарға арналған сыныптан тыс шараларды ұйымдастыруға жауапкершілік алуы тиіс екені көрсетілді. Осының нәтижесінде жастар қызметінің мемлекеттік секторı құрылды. Алғаш рет жастар орталықтары мен толық уақытты жастар жұмыскерлері бүкіл Ұлыбритания бойынша пайда болды. Бес жыл өткен соң, Ұлттық жастар клубтары қауымдастығы (қазіргі Ұлыбритания жастары) «Байланысы жоқтар» деген есеп жариялады, онда елдің түкпір-түкпірінде жүріп жатқан тәжірибелік көше жобалары туралы айтылды. Есепте елдің кейбір аймақтарында жастар орталықтары жеткіліксіз екендігі, себебі жастар әлі де мүше болмай шығып жатқандықтан, одан да көп нәрсе қажеттігі көрсетілді және ондаған мың данасы сатылды.
By 1959 widespread moral panic in the press about teenage delinquency led the British government to look into a national response to catering for the needs of young people. In 1960 a government report known as The Albemarle Report was released, which outlined the need for local government agencies to take on responsibility for providing extracurricular activities for young people. Out of this the statutory sector of the youth service was born. For the first time youth centres and fully paid full time youth workers made an appearance across the whole of Britain. Five years later the National Association of Youth Clubs (now UK Youth) published a report called The Unattached about experimental street projects that were taking place up and down the country. It outlined the need for something more than youth centres in certain parts of the country because young people were still being excluded, and it sold tens of thousands of copies.
2000 жылдан қазіргі уақытқа дейін
2001 жылы "Жастар жұмысын өзгерту" атты үкіметтік баяндамада алғаш рет барлық жергілікті өкімет органдарының өз аймақтарында бағытталған жастар жұмысы шараларын ұйымдастыру бойынша заңдық міндеттілігі баяндалды. 2003 жылы жарияланған, 2001 жылғы халық санауы мәліметтеріне сүйенген мақсаттар, көптеген жергілікті билік органдарына сапалы қызметтерді құруға қажетті серпіліс берді.
A further government report in 2001 entitled Transforming Youth Work for the first time outlined the statutory responsibility for all local government organisations to provide targeted youth work activities within their region. With targets published in 2003 set on 2001 census information many local authorities were given the push they needed to establish quality services.