Құдайдың қаһарманы: Буйондық Годфри және Иерусалим Корольдігінің негізін қалаушысы

Кіріспе

Төменгі Лотарингия герцогы және крестші (1060–1100)

Буйлондық Годфри (Godfried, , Godefridus Bullionensis; 1060 – 18 шілде 1100) – Бірінші крест жорығының көрнекті басшысы және 1099–1100 жылдары Иерусалим Корольдігінің алғашқы билеушісі. Патша атағын қабылдауға бастапқыда құлшынбаса да, ол Киелі қабірдің қорғаушысы (Advocatus Sancti Sepulchri) атағымен ханзада (princeps) ретінде билік етуге келісті. Ол Францияның Булонь графы Евстахий II-нің екінші ұлы болды. 1076 жылы анасының туыстарынан мұрагерлік алып, қазіргі Бельгиядағы Буйонның иесі атанды. 1087 жылы император Генрих IV оны Ұлы саксон көтерілісі кезінде көрсеткен қолдауы үшін Төменгі Лотарингия герцогы етіп бекітті. Годфри ағалары Евстахий III және Булоньдық Балдуинмен бірге 1096 жылы Бірінші крест жорығына қатысты. Никея, Дорилей және Антиохия шайқастарында болғаннан кейін, 1099 жылы Иерусалимді жаулап алуда маңызды рөл атқарды. Тулуза графы Рамон IV жаңа корольдіктің билеушісі болу ұсынысынан бас тартқанда, Годфри бұл қызметті қабылдап, бір айдан кейін Аскалонда Фатимидтерді жеңіп, корольдігін нығайтты, осылайша Бірінші крест жорығы аяқталды. Ол 1100 жылдың шілдесінде қайтыс болды, ал оның орнын ағасы Балдуин Иерусалим патшасы болды.

Ерте өмір

Готфрид Буйондық шамамен 1060 жылы дүниеге келді, Булонь графы Евстахий II және Лотарингиялық герцог Годфрид Бороданың қызы Иданың екінші ұлы. Ол, мүмкін, Булонь-сюр-Мер қаласында туған, бірақ 13 ғасырдың бір жылнамашысы Бези қаласын атап көрсеткен, ол қазіргі Валония-Брабант, Бельгияда орналасқан. Екінші ұл болғандықтан, оның үлкен ағасына қарағанда мүмкіндіктері шектеулі болды. Алайда, анасының інісі Годфрид Құрлы (Гунгбэк) баласыз қайтыс болып, өзінің сіңілі ұлы Годфрид Буйонды мұрагері және Төменгі Лотарингия герцогтігіне кезегіндегі мұрагер деп тағайындады. Бұл герцогтік сол кезде маңызды рөл атқарды, Франция патшалығы мен неміс жерлері арасындағы серік болып қызмет етті. Шындығында, Төменгі Лотарингия Киелі Рим империясы үшін осыншалықты маңызды болғандықтан, 1076 жылы Генрих IV (1056–1105 жылдары билеген), сол кезде Рим патшасы және болашақ император, оны өз ұлына тапсырып, Годфриге Буйон мен Антверпен маркграфтығын ғана берді, бұл оның адалдығын сынау мақсатында жасалған деп есептелді. Годфри Генрихті Инвеститура дауы кезінде, тіпті Папа Григорий VII-мен күресіп жатқанда да қолдады. Годфри Генрихтің әскерімен бірге Швабиялық Рудольфқа қарсы және Генрихтің Римді басып алған кезде Италияда шайқасты. Годфридің басшылық қабілетінің маңызды көрсеткіші оның мұрасын көптеген жаулардан қорғау үшін болған шайқастарында байқалды. 1076 жылы ол інісі Годфрид Құрлының Лотарингиялық жерлерінің тағайындалған мұрагері болды және Годфри Генрих IV-тің одан тартып алмаған жерлерін бақылау үшін күресіп жатты. Оның әйелі, Тоскана маргравинясы Матильда, кузені Намур графы Альберт III және Велуве графы Теодерик талаптар таратты. Бұл коалицияға Верден епископы Теодерих және олжаны бөлісуге тырысқан екі кішкентай граф, Лимбургтың Валераны I және Шинидің Арнольды I қосылды. Осы жаулар оның жерлерінің бір бөлігін тартып алуға тырысқанда, Годфридің ағалары Евстахий мен Болдуин оған көмекке келді. Осы ұзақ күрес пен Генрих IV-ке адал вассал екенін дәлелдегеннен кейін, Годфри 1087 жылы Төменгі Лотарингияны иеленді.

Godfrey of Bouillon was born around 1060, second son of Eustace II, Count of Boulogne and Ida, daughter of the Lotharingian duke Godfrey the Bearded and his first wife, Doda. He was probably born in Boulogne sur Mer, although one 13th century chronicler cites Baisy, a town in what is now Walloon Brabant, Belgium. As second son, he had fewer opportunities than his older brother. However his maternal uncle, Godfrey the Hunchback, died childless and named his nephew, Godfrey of Bouillon, as his heir and next in line to his Duchy of Lower Lorraine. This duchy was an important one at the time, serving as a buffer between the French kingdom and the German lands. In fact, Lower Lorraine was so important to the Holy Roman Empire that in 1076 Henry IV (reigned 1056–1105), then King of the Romans and future emperor, decided to place it in the hands of his own son and give Godfrey only Bouillon and the Margraviate of Antwerp, allegedly as a test of his loyalty. Godfrey supported Henry even during his struggle with Pope Gregory VII during the Investiture Controversy. Godfrey fought alongside Henry and his forces against Rudolf of Swabia and in Italy when Henry captured Rome itself. A major test of Godfrey's leadership skills was shown in his battles to defend his inheritance against a significant array of enemies. In 1076 he had succeeded as designated heir to the Lotharingian lands of his uncle, Godfrey the Hunchback, and Godfrey was struggling to maintain control over the lands that Henry IV had not taken away from him. Claims were raised by his aunt Margravine Matilda of Tuscany, cousin Count Albert III of Namur, and Count Theoderic of Veluwe. This coalition was joined by Bishop Theoderic of Verdun, and two minor counts attempting to share in the spoils, Waleran I of Limburg and Arnold I of Chiny. As these enemies tried to take away portions of his land, Godfrey's brothers, Eustace and Baldwin, both came to his aid. Following these long struggles and proving that he was a loyal vassal to Henry IV, Godfrey finally gained Lower Lorraine in 1087.

Бірінші крест жорығы

1095 жылы папа Урбан II Иерусалимді азат ету және Византия империясына көмектесу үшін әскери шараларға шақырды, себебі 1071 жылдан бері империя Селжуктерге кең аумақтарды жоғалтқан еді. Годфри өзінің иеліктерінің көп бөлігін Лиеж және Верден епископтарына сатты немесе кепілге берді және түскен ақшаны крестшілер армиясын жалдауға жұмсады. Оған үлкен бауыры Евстахий және кіші бауыры Балдуин қосылды, Балдуиннің Еуропада жері болмады және ол қасиетті жерде іздеп отырды. Басқалары да осылай істеді, ең ірі армияны Тулуза графы Раймонд IV жинады, ол 55 жасында крестоносшыл ақсүйектердің ең тәжірибелісі болды. Осының салдарынан ол экспедицияны жетекшілік етуді күтті, бұл талабын онымен бірге саяхаттаған папалық легаты Адгемар Ле Пюидің болуы одан әрі нығайтты. Сонымен қатар, Оңтүстік Италиядан келген норманды рыцарь Богемонд Таранто және Фландрия графы Роберт II де үлкен күштермен келді. Папа Урбанның кеңесімен, осы әскерлердің көпшілігі жаздың ортасында жолға шығып, император I Алексий Комненнен көмек күтетін Константинопольге бет алды. Әрқайсысы жеке-жеке саяхаттады, себебі бір аймақ мұндай үлкен әскерді жеке өзімен қамтамасыз ете алмас еді. 1096 жылдың көктемінде алғашқы болып жолға шыққан «халықтың крест жорығы» деп аталған армия, 20 000 төмен шенді рыцарьлар мен шаруалардан тұрды, олар Рейн аймағынан өтіп Венгрияға бағыт алды. Оңтүстік және Солтүстік Франциядан келгендердің көпшілігі Адриатика теңізі арқылы Бриндизиден кемемен өтті, ал Годфри мен оның екі бауыры Лотарингиядан 40 000 сарбаздан тұратын армияны бастап, 1096 жылдың тамызында халықтың крест жорығы бағытымен жүрді. Папа Урбан II-нің крест жорығына шақыруы 1095 жылдың желтоқсанында Руаннан бастап Еуропа бойынша еврейлерге қарсы зорлық-зомбылық толқынына әкелді. 1096 жылдың көктемі мен жазында халықтың крест жорығының мүшелері Рейн аймағындағы қырғын кезінде еврей қауымдастарын тонап, өлтірді. Годфри туралы 50 жылдан кейін жазылған деп есептелетін «Соломон бар Симсон жылнамасы» деген еврей мәтінінде: «Герцог Годфри, оның сүйектері шаңға айналсын, айқышқа маталғанның қанын еврей қанымен өтеуге ант берді және «еврей» деген атты алып жүргендердің ізін толығымен жоюға ант берді» делінген. Бұл қауіп туралы Майнцтағы еврей басшысынан хабардар болған император Генрих Годфриге оны іске асыруға тыйым салды. Симсонның сөзіне сүйенсек, Майнц және Кельн қалаларындағы еврей қауымдары Годфриге 500 маркадан төлегеннен кейін, ол «оларға қолдау көрсетіп, бейбітшілік орнатуға уәде берді». Халықтың крест жорығы маусым айында Венгрияға кіргеннен кейін, бірқатар оқиғалар олардың жергілікті халқымен толыққанды шайқасқа ұшырап, 10 000-нан астам крестшілер қаза тапты. Осының салдарынан, Годфри мен оның әскері қыркүйек айында шекараға жақындағанда, оларға кіруге рұқсат беру үшін бірнеше күнге созылған келіссөздер қажет болды. Ол ақыры қараша айында Константинопольға жетті, Вермандуа графы Гуго бастаған әскерлерден кейін, ал қалғандары келесі бірнеше айда келді. Алексий күткеннен гөрі көп сарбаз келді, 1097 жылдың мамыр айында оның есігінде 4000-нан 8000-ға дейін атты әскер мен 25 000-нан 55 000-ға дейін жаяу әскер орналасқан еді. Бұл маңызды болды, себебі екі тараптың да мақсаттары әртүрлі болды: Алексий тек Селжук түріктерінен тартып алынған Византия жерлерін қайтаруға көмек сұрады, ал крестшілер қасиетті жерді мұсылмандардан азат етуді көздеді. Алексий адалдық ант беруді талап еткенде, Годфри және крестшілердің көпшілігі императорға кейбір жерлерді қайтаруға уәде берген, бірақ Раймонд Тулуздық бұл талаптан бас тартты: ол императорға зиян келтірмейтін болды.

In 1095 Pope Urban II called for military action in order to liberate Jerusalem and aid the Byzantine Empire, which in the years since 1071 had lost large swathes of territory to the Seljuk Empire. Godfrey either sold or mortgaged most of his estates to the bishops of Liège and Verdun and used the money to recruit an army of Crusaders. He was joined by his older brother, Eustace, and his younger brother, Baldwin, who had no lands in Europe and was seeking them in the Holy Land. Others did the same, the largest being that raised by Raymond IV, Count of Toulouse, who at 55 was the oldest and most experienced of the Crusader nobles. As a result, he expected to lead the expedition, a claim boosted by the presence of Adhemar of Le Puy, the papal legate who travelled with him. Significant forces also accompanied Bohemond of Taranto, a Norman knight from southern Italy, and Robert II, Count of Flanders. Following advice provided by Pope Urban, most of these armies set out in mid summer and headed for Constantinople where they could expect assistance from Emperor Alexios I Komnenos. Each travelled separately, since it was impossible for one region to feed and supply such large numbers on their own; the first to leave in spring 1096 was what became known as the People's Crusade, an army of 20,000 low ranking knights and peasants which journeyed through the Rhineland, then headed for Hungary. Most of those from southern and northern France sailed from Brindisi across the Adriatic Sea, while Godfrey and his two brothers, leading an army from Lorraine reportedly 40,000 strong, set out in August 1096 following the route taken by the People's Crusade. Pope Urban II's call for the crusade spurred a wave of violence against Jews across Europe, beginning with Rouen in December 1095. In the spring and early summer of 1096, members of the People's Crusade plundered and massacred Jewish communities during the Rhineland massacres. In reference to Godfrey, a Hebrew text known as the Solomon bar Simson Chronicle, apparently written 50 years later, claims "Duke Godfrey, may his bones be ground to dust, vowed to avenge the blood of the crucified one by shedding Jewish blood and completely eradicating any trace of those bearing the name 'Jew'". After being notified of this threat by the Jewish leader in Mainz, Emperor Henry allegedly prohibited Godfrey from carrying it out. Simson records that after the Jewish communities in Mainz and Cologne each paid him 500 marks, Godfrey "assured them of his support and promised them peace". After the People's Crusade entered Hungary in June, a series of incidents had culminated in a full scale battle with their hosts and the deaths of over 10,000 Crusaders; as a result, when Godfrey and his troops approached the border in September, it took several days of negotiations before they were allowed in. He finally reached Constantinople in November, shortly after those led by Hugh of Vermandois while others arrived over the next few months. Unlike the limited numbers he had anticipated, by May 1097 Alexios found himself with over 4,000 to 8,000 mounted knights and 25,000 to 55,000 infantry camped on his doorstep. This mattered because the two sides had different goals; Alexius simply wanted help in retaking Byzantine lands lost to the Seljuk Turks, while the Crusaders sought to liberate the Holy Land from the Muslims. When Alexios demanded an oath of loyalty, Godfrey and most of the Crusaders agreed a modified version in which they promised to restore some lands to the Emperor, Raymond of Toulouse being a notable exception: he would just promise to do the Emperor no harm.

Никея мен Антақияны басып алу

1097 жылдың ақпан айында Годфри әскерімен Босфор бұғазын кешіп, оған Богемунд, Фландрияның Роберті және Вермандоис графы Гуг қосылды. Византия әскерлерінің көмегімен, мамыр айының басында крестшілер 1085 жылы түріктер басып алған Константинопольге жақын Никея қаласын қоршады. Годфри мен оның әскерлерінің рөлі шағын болды, Богемунд көптеген шайқастарды табысты басқарды. Бірақ крестшілер қаланы шабуылдауға дайын тұрғанда, қабырғалардың үстінде византиялық тудың көтерілгенін көрді. Византия үшін маңызды қаланың зардабын азайтуды және крестшілер оны тапсырса, үлкен құн талап етеді деп күдіктенген Алексий түрік гарнизонымен жеке келісім жасасты. Крест жорығының көшбасшыларының көпшілігі Алексийдің осы құқығын мойындағанмен, бұл екі тараптың арасындағы күдік деңгейін көрсетті. Годфри Селжүктерге қарсы шайқастарда шағын, бірақ маңызды рөл атқарып, крестшілер 1099 жылы Иерусалимге жеткенше солай болды. 1097 жылдың шілдесінде Дорилеумда Килиж Арслан I басқарған түрік әскерлерімен шайқасқан крестшілердің алғы шебіне көмектесіп, олардың лагерін тонады. Осы шайқастан кейін және Кіші Азия арқылы жорық кезінде кейбір дереккөздер Годфриге аю шабуыл жасап, оны біршама уақытқа мүгедек қылған ауыр жарақат алғанын айтады. Годфри 1097 жылдың қазан айында басталған Антиохия қамалына да қатысты, ол ұзақ және қатал шайқастардан кейін 1098 жылдың маусымында ғана түсті. Қысқы айларда крестшілер армиясы ашаршылыққа тап болды, көптегендері Еуропаға қайтып кетті, ал Алексий Антиохиядағы жағдайдың нашарлағанын ойлап, уәде еткен көмекті көрсетпеді. Қала соңында түскен кезде Богемунд оны өзіне қабылдап, император Антиохиядағы крестшілерге көмектеспегендігінен императорлық антты бұзды деп мәлімдеп, оны императорға беруден бас тартты. Кербога басқарған Мосулдан келген мұсылман әскерін жеңгеннен кейін Антиохия қауіпсіздікке ие болды.

Иерусалимге аттан

Осы жеңістен кейін крестшілер келесі қадамдары туралы екіге бөлінді. Ле-Пуй епискобы Антиохияда қайтыс болды. Богемонт жаңа княздығын нығайту үшін қалуға шешім қабылдады; Годфридің кіші інісі Балдуин де солтүстікте, Эдессада құрған крестшілер мемлекетінде қалуды жөн көрді. Көптеген жаяу әскерлер оңтүстікке, Иерусалимге жол тартқысы келді, бірақ сол кездегі ең беделді князь – Тулузалық Рамон IV, Танкред сияқтыларды өзіне қызметке алғандықтан, жорысты жалғастыруға тартынды. Айлар бойы күткен соң, крест жорығына қатысқан қара халық Рамонды Иерусалимге аттандыруға мәжбүр етті, ал Годфри оған дереу қосылды. Палестинаға қарай оңтүстікке бет алған крестшілер жаңа жаумен кездесті. Бұл жерлерді енді салжұқ түркілері билемеді. Енді христиан әскері Египетте билік құрған Фатимидтер деп аталатын Солтүстік Африка мұсылмандарының әскерлерімен күресуге тиіс болды. Фатимидтер 1098 жылдың тамызында Иерусалимді басып алды. Крестшілер Бірінші крест жорығының соңғы мақсаты – Иерусалимді қоршау арқылы оны бағындыру үшін шайқасатын болды. Иерусалимде Готфрид Буйон туралы аңыз дүниеге келді. 1099 жылдың маусымында қалаға жеткен крестшілер ағаштан жасалған қоршау мұнарасын тұрғызды (кейбір итальяндық теңізшілер өз кемелерін қасақтап берген ағаштардан). Басты шабуыл 1099 жылдың 14 және 15 шілдесінде өтті. Годфри және оның бірнеше рыцарьлары қала қабырғаларын бұзып, бірінші болып қалаға енді. Бұл крестшілердің үш жылдық соғысының аяқталуы болды, бірақ олар 1096 жылы қойған мақсатына жетті – Киелі жерді, әсіресе Иерусалим қаласын және ондағы қасиетті орындары, мысалы, Киелі қабір, Иса Мәсіхтің бос қабірін қайтарып алды. Годфри Бірінші крест жорығынан кейін Муристандағы аурухананы жабдықтады.

Иерусалим патшалығы

Қала христиандық билікке қайта оралған соң, бір түрлі үкімет құру қажет болды. 1099 жылдың 22 шілдесінде Киелі қабір шіркеуінде кеңес өтті және Тулузалық Раймонд тәжді қабылдаудан бас тартқаннан кейін Годфри билеуші болуға келісті. Дегенмен, ол патша атағынан гөрі Киелі қабірдің қорғаушысы атағын артық көрді, әлде «Құтқарушысы тікенді тәж киген жерге алтын тәж киюден бас тартқан». Оның атағының мағынасы мен қолданылуы даулы. Кейбір алғашқы жазбагерлер екіұшты princeps терминін немесе оның бұрынғы герцог дәрежесін қолданды. Бірінші крест жорығына қатыспаған кейінгі жазбагерлер оның rex, яғни патша атағын алғанын көрсетеді. Годфридің қысқа билік кезінде жаңа мемлекетті тамыз айында Аскалон шайқасында жеңілген Египеттің Фатимидтерінен қорғауы тиіс болды. Сонымен қатар, ол Танкредпен одақтас Иерусалимнің латын патриархы Пизалық Дагобертке де қарсылық көрсетті. Латындықтар Аскалонды басып алуға жақын болғанымен, Годфридің Реймонд Сент-Жилл қаланы өзіне қаратуына кедергі келтіруі салдарынан қала мұсылмандардың қолында қалды және жаңа мемлекет үшін ұзақ жылдар бойы қиындық тудыратын мәселеге айналды. 1100 жылы Годфри жаңа аумақтарын жаулап алып кеңейте алмады. Алайда, 1099 жылғы маңызды жеңісі және 1100 жылғы жорықтарының нәтижесінде Акра, Аскалон, Арсуф, Яффа және Кесария қалалары оған салық төлеуге мәжбүр болды. Осы орайда Дагобертпен күрес жалғасты, бірақ қақтығыстың мән-жайларын анықтау қиын. Дагоберт Иерусалимді папаның феодалдық иелігіне айналдыруды көздеген болуы мүмкін, бірақ оның нақты ниеттері белгісіз. Бұл туралы көптеген мәліметтер Уильям Тирден келген, оның бұл оқиғалар туралы баяндамасы сенімсіз; тек Уильям ғана Дагоберттің Годфриді Иерусалим мен Яффоны беруге мәжбүр еткенін айтады, ал Альберт Ахен және Ральф Кан сияқты басқа жазушылар Дагоберт пен оның одақтасы Танкред Годфриге оның бауырларының немесе туыстарының біреуін мұрагер ретінде қабылдауға ант бергенін көрсетеді. Дагоберттің жоспарлары қандай болғанымен, олардың орындалмауы анық болды. Годфри қайтыс болған кезде Хайфада болғандықтан, ол Грецтің Уорнер бастаған Годфридің жақтастарының Иерусалимді басып алуына және Годфридің бауыры Болдуиннің билікке ие болуын талап етуіне кедергі келтіре алмады. Содан кейін Дагоберт 1100 жылдың 25 желтоқсанында Болдуинды Иерусалимнің бірінші латын патшасы етіп таққа отырғызуға мәжбүр болды.

Once the city was returned to Christian rule, some form of government had to be set up. On 22 July 1099, a council was held in the Church of the Holy Sepulchre and after Raymond of Toulouse had refused the crown, Godfrey agreed to become ruler. However, he preferred the title Advocate of the Holy Sepulchre to that of king, allegedly refusing to "wear a crown of gold where his Saviour had worn a crown of thorns. Both the meaning and usage of his title is disputed. Some of the original chroniclers used the more ambiguous term princeps, or his previous rank of duke. Later chroniclers who did not participate in the First Crusade suggest he took the title of rex, or king". During his short reign, Godfrey had to defend the new kingdom against the Fatimids of Egypt, who were defeated at the Battle of Ascalon in August. He also faced opposition from Dagobert of Pisa, the Latin Patriarch of Jerusalem, who was allied with Tancred. Although the Latins came close to capturing Ascalon, Godfrey's attempts to prevent Raymond of St. Gilles from securing the city for himself meant that the town remained in Muslim hands, destined to be a thorn in the new kingdom's side for years to come. In 1100, Godfrey was unable to directly expand his new territories through conquest. However, his impressive victory in 1099 and his subsequent campaigning in 1100 meant that he was able to force Acre, Ascalon, Arsuf, Jaffa, and Caesarea to become tributaries. Meanwhile, the struggle with Dagobert continued, although the terms of the conflict are difficult to trace. Dagobert may well have envisaged turning Jerusalem into a fiefdom of the pope, but his full intentions are not clear. Much of the evidence for this comes from William of Tyre, whose account of these events is troublesome; it is only William who tells us that Dagobert forced Godfrey to concede Jerusalem and Jaffa, while other writers such as Albert of Aachen and Ralph of Caen suggest that both Dagobert and his ally Tancred had sworn an oath to Godfrey to accept only one of his brothers or blood relations as his successor. Whatever Dagobert's schemes, they were destined to come to naught. Being at Haifa at the time of Godfrey's death, he could do nothing to stop Godfrey's supporters, led by Warner of Grez, from seizing Jerusalem and demanding that Godfrey's brother Baldwin should succeed to the rule. Dagobert was subsequently forced to crown Baldwin as the first Latin king of Jerusalem on 25 December 1100.

Өлім

Араб шежірешісі Ибн әл-Каланси былай деп хабарлады: "Осы жылы [1099 ж.], Иерусалимнің билеушісі Годфри бекітілген Акка портының алдына келді және оған шабуыл жасады, бірақ оны жебемен жаралады, сол жебеден көз жұмды". Бұл мәлімдеме басқа мұсылман деректерінде қайталанса да, христиандық жылнамаларда кездеспейді; Альберт Экс және Экехард Аура Годфри 1100 жылы маусым айында Кесарияға сапар барысында ауырып, 18 шілдеде Иерусалимде қайтыс болды деп көрсетеді. Оны улаған деген болжам сенімсіз, ал оның қызба сияқты аурудан қайтыс болғаны әлдеқайда ықтимал. Годфри ешқашан үйленбеген.

Мұра

Вильгельм Тирдің, 12 ғасырдың аяғындағы Иерусалим Корольдігінің жылнамашысының айтуынша, Годфри “бойлы, бірақ аса жоғары емес, дегенмен орташа адамнан сәл биік болған. Ол теңдесі жоқ күшті, денесі мықты, кеудесі кең болған. Сырт келбеті әдемі, сақалы мен шашы орташа сары түсті”. Иерусалим Корольдігінің алғашқы билеушісі және оны басып алуға қатысқандардың бірі ретінде Годфри кейінгі әңгімелерде идеалданған тұлға ретінде суреттелген. Ол крест жорығының әскери жетекшісі, Иерусалимнің сот жүйесін (ассиздерін) құрған заң шығарушы ретінде бейнеленген, ал 14 ғасырдың басында ол атақты жауынгерлердің пантеонына, рухани идеалдарды бейнелейтін тоғыз батырдың бірі ретінде енген. Шындығында, Годфри крест жорығының көптеген жетекшілерінің бірі ғана болды, олардың ішінде Тулузаның Раймоны IV, Тарантоның Боэмонды, Фландрияның Роберті, Блуаның Стефені және Булоньнің Болдуині, сондай-ақ папаның өкілі Монтиелдің Адемары, Ле-Пю епископы да бар еді. Годфридің кіші інісі, Иерусалимнің Балдуині I, 1100 жылы Годфриден кейін мұрагерлікке ие болып, алғашқы титулды патша атанды. Сот жүйесі (ассиздер) біртіндеп қалыптасқан. Годфридің крест жорығындағы рөлін Раймонд Агилер, Альберт Акстің және Gesta Francorum анонимді авторы сияқты әртүрлі авторлар сипаттаған. Әдебиетте ол бірінші крест жорығына арналған француздық шансон де жестер жинағы – «Крест жорығы циклының» басты кейіпкері болды, ол оны Вагнердің «Лоэнгрин» операсының сюжеті ретінде бүгінде кең танылған Аққу рыцары туралы аңызбен байланыстырды. 12 ғасырдың аяғында Вильгельм Тирдің заманында Годфри алғашқы крест жорығына қатысқандардың ұрпақтары арасында аңызға айналған. Годфридің өте күшті екеніне сенеді, айтуынша, Киликияда ол аюмен күресіп жеңіске жеткен, ал бірде қандай да бір түйені бір соққымен шауып тастаған. 19 ғасырдың ортасынан бері Годфри Буйонның атты мүсіні Бельгияның Брюссель қаласындағы Корольдік алаңның ортасында тұр. Оны Эжен Симонис жасаған, ал 1848 жылдың 24 тамызында ашылған. Годфри «Киелі қан және киелі Грааль» және «Да Винчи коды» кітаптарында айтылған тарихи емес теориялардың маңызды тұлғасы. 2005 жылы Годфри француз тіліндегі «Le plus grand Belge» сайысында 17-орынды иеленді. Голланд тілінде сөйлейтіндер дауыс берген «De Grootste Belg» (Ең ұлы бельгиялық) сайысында ол 100 ең ірі бельгиялықтардың тізіміне енбеді.

According to William of Tyre, the later 12th century chronicler of the Kingdom of Jerusalem, Godfrey was "tall of stature, not extremely so, but still taller than the average man. He was strong beyond compare, with solidly built limbs and a stalwart chest. His features were pleasing, his beard and hair of medium blond." As the first ruler of the Kingdom of Jerusalem and one of those who had taken part in its capture, Godfrey was idealized in later accounts. He was depicted as the military leader of the crusade, a legislator who established the assizes of Jerusalem, and in the early 14th century was selected as one of the Nine Worthies, a pantheon of famous warriors thought to epitomise chivalric ideals. In reality, Godfrey was only one of several leaders of the crusade, which also included Raymond IV of Toulouse, Bohemond of Taranto, Robert of Flanders, Stephen of Blois and Baldwin of Boulogne to name a few, along with papal legate Adhemar of Montiel, Bishop of Le Puy. Baldwin I of Jerusalem, Godfrey's younger brother, became the first titled king when he succeeded Godfrey in 1100. The assizes were the result of a gradual development. Godfrey's role in the crusade was described by various authors, including Raymond of Aguilers and Albert of Aix, anonymous author of the Gesta Francorum. In fiction, he was the hero of the "Crusade cycle", a collection of French chansons de geste dealing with the First Crusade, which connected him to the legend of the Knight of the Swan, most famous today as the storyline of Wagner's opera Lohengrin. By William of Tyre's time later in the 12th century, Godfrey was already a legend among the descendants of the original crusaders. Godfrey was believed to have possessed immense physical strength; it was said that in Cilicia he wrestled a bear and won, and that he once beheaded a camel with one blow of his sword. Since the mid 19th century, an equestrian statue of Godfrey of Bouillon has stood in the centre of the Place Royale/Koningsplein in Brussels, Belgium. It was made by Eugène Simonis, and inaugurated on 24 August 1848. Godfrey is a key figure in the pseudohistorical theories put forth in the books The Holy Blood and the Holy Grail and The Da Vinci Code. In 2005 Godfrey came in 17th place in the French language Le plus grand Belge, a public vote of national heroes in Belgium. He did not make the 100 greatest Belgians, as voted by the Dutch speakers in De Grootste Belg (the Greatest Belgian).

Негізгі дереккөздер

Аахендік Альберт (фл. 1100), Historia Ierosolimitana, Иерусалимге саяхат тарихы, ред. және ауд. Сюзан Б. Эджингтон. Оксфорд: Оксфорд ортағасырлық мәтіндері, 2007. Годфридің Иерусалимге жорығы туралы басты дереккөз. Gesta Francorum, ред. және ауд. Розалинд Хилл, Gesta Francorum et aliorum Hierosolimitanorum. Оксфорд, 1967. Каендік Ральф, Геста Танкреди, ред. Бернард С. Бакрах және Дэвид С. Бакрах, Ральф Канскийдің "Геста Танкреди": Бірінші крест жорығындағы нормандықтар тарихы. "Ашгейт" баспасы, 2005. Шартрлық Фулхер, Хроника, ред. Гарольд С. Финк және ауд. Франсис Рита Райан, Шартрлық Фулхер, Иерусалимге жасалған жорық тарихы, 1095–1127. Ноксвилл: Теннесси университетінің баспасы, 1969. Агильерлік Раймонд, Иерусалимді басып алған франктер тарихы, ауд. Джон Хью Хилл және Лорита Л. Хилл. Филадельфия: Америка философиялық қоғамы, 1968. Ауралық Экехард (1126 ж. қайтыс болды), ауд. В. Пфлюгер, "Эккехард фон Аураның хроникасы". Лейпциг, 1893. Тирлік Вильгельм (1186 ж. қайтыс болды), Historia, ред. Р. Б. К. Гюйгенс, Виллеми Тиренсис Архиепископи Хроника. Corpus Christianorum Continuatio Medievalis 38-ші том. Турнхольт: Бреполз, 1986; ауд. Э. А. Бэбкок және А. Крей, Тирдің Вильгельмі, Теңіз арғы жерде жасалған істер тарихы. Колумбия университетінің баспасы, 1943.