Кіріспе

Рюппеллдің құм түлкісі деп те аталатын итқой түлкі (Vulpes rueppellii) - Солтүстік Африканың, Таяу Шығыстың және Оңтүстік-Батыс Азияның шөл және жартылай шөл аймақтарында тіршілік ететін түлкі түрі. 2008 жылдан бері IUCN Қызыл тізімінде ең аз қамтылған деп саналады.

Сипаттама

Рюппелл түлкісі - ұзындығы ұзын құйрығын қоса алғанда, ұзындығы ұзын түлкі. Жыныстық диморфизм жоқ, бірақ аталықтары аналықтарынан сәл үлкен болып көрінеді. Екі жыныстың да орташа салмағы шамамен 1,5 кг. Оның салыстырмалы түрде кішкентай аяқтары бежевый түсті, ал жеке қара түктері аяқ жағына қарай ақ түске қарай ашық болады. Оның тұяқтары қатты жүнмен қапталған, бұл шүберектерді толық жабады, бұл шөл даладағы температураның шетіне бейімделу. Ересектер сол аймақта тұратын феннек түлкілерімен шатастыру үшін тым үлкен болса да, жас Рюппелл түлкілерін сол түрдің ересектерімен шатастыруға болады. Алайда құлақтарының үлкендігі оларды кейбір аймақтарда тұратын қызыл және ақшыл түлкілерден оңай ажыратады. Сонымен қатар, Рюппель түлкісінің түбі қызыл түлкіге қарағанда әлдеқайда ашық, ал ашық түлкілердің құйрықтарында ақ ұштар жоқ.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Рупелл түлкісі Солтүстік Африканың Атлас тауларынан оңтүстікке қарай, батыста Мавритания мен Мароккодан шығыста Мысыр мен Джибутиге дейін шөлдерде кездеседі. Бұл түрдің түрі Алжир, Нигердің орталық бөлігінде, Ливияда, Солтүстік Чадта, Мысырда, Оңтүстік Суданда, Эфиопияның құрғақ жазық жерлерінде және Солтүстік Сомалиде кездеседі. Ол Сахараның ортасындағы өте құрғақ аймақтарды елемейтін сияқты, ал оның шетінде, тау массивтерінде және оазистердің жанында көбірек кездеседі. Тунисте Рюппелл түлкісі Джебил ұлттық паркі мен оңтүстік-батысқа қарай Сахараның мекендейтін жерінде кездеседі.

Егемендік және экология

Рюппелл түлкілері моногамды және кешкі немесе түнгі жануарлар. Олар әдетте күнді жер астындағы орларында тынығып, демалады, бірақ қыста олар күндіз де белсенді болады. Ұялар үлкен, оларды ересектер мен олардың ұясы алады. Мұндай орлардың кейде бірнеше кіреберісі болады, бірақ бұл әдеттегідей емес. Кейбір аймақтарда олар негізінен жәндіктермен қоректенетін, әсіресе қоңыздар мен ортоптерлермен қоректенетін, ал басқаларында кішкентай сүтқоректілер, кеміргіштер мен құстар олардың тамақтануының үлкен бөлігін құрайды. Тамақ жейтін өсімдіктерге шөптер мен шөлдегі құнарлы өсімдіктер, сондай-ақ құрма сияқты жемістер жатады, сондай-ақ олар адамның қоқысынан қоқыс жинап алады.

Көбею

Жұптау қараша айында, аналық өзінің көбейту орнын дайындағаннан кейін бірнеше аптадан кейін өтеді. Жасыратыны шамамен 52-53 күн болғаннан кейін 6 шөпке дейінгі, бірақ көбінесе 2 немесе 3 шөпке дейінгі ұрықтар туады. Жас құстар соқыр болып туады.