Кіріспе

Марстағы антрополог: жеті парадоксальды әңгіме - 1995 жылы невролог Оливер Сакс жазған кітап. Ол аутизм және Турет синдромы сияқты неврологиялық жағдайлары бар адамдардың жеті медициналық оқиғасынан тұрады. Марстағы антрополог 1985 жылы жарық көрген "Әйелімен шапқышты айырған адам" кітабында Сакс зерттеген көптеген тақырыптарды жалғастырады, бірақ мұнда эсселер әлдеқайда ұзағырақ және Сакс әр тақырыпты тереңірек талқылауға және ұқсас симптомдары бар науқастардың тарихи жағдайларын зерттеуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, Сакс науқастарды ауруханадан тыс жерде зерттейді, көбінесе өздерінің қоршаған орталарында өз субъектілерімен қарым-қатынас жасау үшін едәуір қашықтыққа жүреді. Сакс "ақаулар, бұзылулар [және] аурулар жасырын күштерді, дамуды, эволюцияны, өмір түрлерін шығару арқылы парадоксалды рөл атқара алады, олар ешқашан көрінбеуі мүмкін немесе тіпті олардың болмауы мүмкін емес" (ж. xvi).

Эсселер

"Тан-түсті суретшінің жағдайы" - бұл мидың ароматопсиясы немесе мидың зақымдануы салдарынан түстерді көре алмаушылыққа ұшыраған бір өнерпаз туралы әңгіме. "Соңғы хиппи" кітабында мидағы ірі ісіктің салдарынан зардап шегуші адам туралы баяндалады. Оның ішінде антероградты амнезия бар, ол 1960-шы жылдардың соңынан бастап болған кез келген нәрсені есте сақтаудан сақтайды. "Хирургтің өмірі" Сакстың хирург және әуесқой ұшқыш доктор Карл Беннетпен қарым-қатынасын сипаттайды. Хирургті жиі тиктер қоршап тұрады, бірақ олар операция кезінде жоғалады. "Көріп, көрмеу" - Ширл Дженнингстің ертегісі. Ол бала кезінен соқыр болған, бірақ операциядан кейін көру қабілетін қалпына келтіре алды. Бұл өте аз сандағы жағдайлардың бірі, онда адам осындай жас кезінде көру қабілетін жоғалтып алды, және басқа көптеген жағдайларда сияқты, науқас бұл тәжірибені өте алаңдатады деп тапты. "The Landscape of His Dreams" романында Сакстың Тосканадағы Понтито деген туған ауылына деген құмарлығы бар суретші Франко Магнанимен қарым-қатынасы баяндалады. Магнани көп жылдар бойы өз ауылын көрмегенмен, ол Понтитоның үш өлшемді, өте дәл модельін ой-өрісінде құрастырды. "Prodigies" Сакстың Стивен Уилтширмен қарым-қатынасын сипаттайды, Хью Кассон "Британиядағы ең жақсы бала суретшісі" деп сипаттаған жас аутистік савант. "Марстағы антрополог" Сакстың Темпл Грандинмен кездесуін сипаттайды, ол аутистік әйел, ол әлемге әйгілі адамгершілікпен мал шаруашылығын қамтамасыз ететін құрылғыларды жобалаушы және Колорадо мемлекеттік университетінің профессоры. Бұл эсседің атауы Грандин әлеуметтік қарым-қатынаста жиі сезінетінін сипаттау үшін қолданатын сөз тіркесінен алынған. 1999 жылы түсірілген "Бірінші қарашта" фильмі "Көріп, көрмеу" атты төртінші эссеге негізделген. Брайан Фрильдің "Молли Суини" пьесасы да осы эсседен шықты. 2011 жылы шыққан "Музыка ешқашан тоқтамады" фильмі екінші эссеге, "Соңғы хиппиге" негізделген.

Пікірлер

Какутани, Мичико. "Көне заманның кітабы; кейбір психикалық бұзылулардың артықшылықтарын табу" Марстағы антропологтың шолуы: Оливер Сакстың жеті парадоксалды әңгімесі. Нью-Йорк Таймс кітап шолу, 1995 жылғы 14 ақпан