Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лю Сонг әулетінің өкілі (420477) Юань Кань (420/421 12 қаңтар 478), бастапқыда Юань Минсун, әдепті аты Цзиньцзянь, Лю Сонг әулетінің жоғары лауазымды өкілі болды. Әулет соңының соңында генерал Сяо Даоченгтің таққа отыруға жеткілікті билік алуына кедергі келтіруге тырысты.
Liu Song dynasty official (420–477)
Yuan Can (420/421 – 12 January 478), originally named Yuan Minsun, courtesy name Jingqian, was a high level official of the Liu Song dynasty who, near the end of the dynasty, made a futile attempt to prevent the general Xiao Daocheng from gaining sufficient power to take the throne.
Өмірбаян
420 жылы Юань Минсун аристократиялық кланда дүниеге келді, бірақ ол әрқашан күшті болған жоқ. Оның ағасы Юань Шу () 453 жылы император Вэньдің мұрагер ханзадасы Лю Шаоның император Вэньді өлтіруін тоқтатуға тырысқан сәтсіз әрекеті кезінде қаза тапқан генерал болды. Оның әкесі Юань Чжуо (濯) ресми қызмет атқаруға дейін ерте қайтыс болды, ал әжесі қайғылы күйінде немересіне "апатқа ұшыраған бала" деген мағынаны білдіретін Минсун деп ат қойды. Юань Миньсунның ағалары атақты шенеуніктер мен генералдар болғанмен, оның отбасы кедей еді, ал анасы Ван ханшайымы, тіпті жоғары мәртебелі кланда туылғанымен, үйді ұстап тұру үшін тігуге мәжбүр болды. Юань Минсун оқушылығы мен ізгілігімен танымал болды, нәтижесінде оның ағасы Юань Шунь () оны қатты жақсы көретін. Ал егер билік өкілдері өз қыздарын Юань Шуньның ұлы Юань Иге () үйлендіруді ойласа, Юань Шунь әрқашан: "Юань И саған лайық емес. Юань Минсунды қарастырайық".
Then Yuan Minsun was born in 420 into an aristocratic clan, albeit not one that was always powerful. His uncle Yuan Shu (袁淑) was a general who later was praised for having died in a futile attempt in 453 to stop Emperor Wen's crown prince Liu Shao from assassinating Emperor Wen. His father Yuan Zhuo (袁濯) died early before becoming an official, and his grandmother, in mourning, named her grandson Minsun, meaning "a child born into disaster." While Yuan Minsun's uncles were famed officials and generals, his household was poor, and his mother Lady Wang, while born from a clan that was even higher in status, had to sew to maintain the household. Yuan Minsun was known for studiousness and virtues, and as a result, he was much favored by his uncle Yuan Xun (袁洵) and whenever officials wanted to consider marrying their daughters to Yuan Xun's son Yuan Yi (袁顗), Yuan Xun would always state, "Yuan Yi is not worthy of you. Consider Yuan Minsun."
Император Сяовуның тұсында қызмет ету
Юань Минсун ересек болғаннан кейін, ол император Вэннің ұлы Лю Цзюньнің штабында қызмет етті. 453 жылы Лю Шао император Вэньді өлтірген кезде Лю Цзюнь оған қарсы шықты, ал Юань стратегияға қатысты. Лю Цзюнь Лю Шаоны жеңіп, өзі таққа отырғанда (Император Сяову ретінде) Юань император әкімшілігінде қызмет етті, бірақ император Сяову өткізген вегетариандық ораза кезінде балық пен шошқа етін жеген деп айыпталғаннан кейін, ол қызметінен босатылды, бірақ ол кейінірек үкіметке оралды, бірақ император Сяову билігі кезінде ол ешқашан жоғары деңгейдегі лауазымға ие болмады.
After Yuan Minsun became an adult, he served on the staff of Emperor Wen's son Liu Jun the Prince of Wuling. When Liu Shao assassinated Emperor Wen in 453, Liu Jun rose to oppose him, and Yuan participated in the strategy. After Liu Jun defeated Liu Shao and took the throne himself (as Emperor Xiaowu), Yuan served in the imperial administration, but after he was accused of eating fish and pork during a vegetarian fast that Emperor Xiaowu held, he was removed from his post, although he returned to the government sometime after, although throughout Emperor Xiaowu's reign he would never hold a high level post.
Император Миннің тұсында қызмет ету
Император Сяову мен оның ұлы император Цянфэй билік құрғаннан кейін, император Сяовуның ағасы император Мин 465 жылы император болды. Ол Юань Минсунды жоғары бағалап, біртіндеп жоғарылатты. Мын императорының тұсында Үш патшалық дәуірінің ғалымы Сун Канды құрметтеген Юань императордан өзінің атын Минсуннан Канға ауыстыруға рұқсат алды. (Ол сондай-ақ өзіне Jingqian (景) деген әдептілік есімін берді, бұл оның Fengqian (奉) деген әдептілік есімі болған Xun Can-ға деген құрметіне байланысты болды.) Ол сондай-ақ кішіпейілділігімен де танымал болды, көбінесе жоғары лауазымнан бірнеше рет бас тартқан.
After the reigns of Emperor Xiaowu and his son Emperor Qianfei, Emperor Xiaowu's brother Emperor Ming became emperor in 465. He had higher opinion of Yuan Minsun, and he gradually promoted him. It was during Emperor Ming's reign that Yuan, who admired the Three Kingdoms era scholar Xun Can, obtained permission from Emperor Ming to change his name from Minsun to Can. (He also gave himself the courtesy name Jingqian (景倩), to show further admiration for Xun Can, whose courtesy name was Fengqian (奉倩).) He was also famed for his display of humility, often declining promotions several times before accepting.
Император Хуфэйдің тұсында қызмет ету
472 жылы Мин императоры қайтыс болып, тақты өзінің жас ұлы император Хоуфэйге қалдырды. Император Миннің өсиетінде үкіметтік істер Юань Кань мен Чу Юаньға тапсырылды, ал екеуі жемқорлықты жою үшін үкіметті реформалауға тырысты, бірақ император Миннің қызметшілер Руань Дянфу (夫) және Ван Даолон (王道隆) бұған жол бермеді, ол тіпті қайтыс болғаннан кейін де күшті болды. 472 жылы қыста Юань мен Чу император Миннің туысы Лю Бингті шешім қабылдауға енгізді. 473 жылы Юань Канның анасы қайтыс болды, ол үш жыл бойы қайғылы кезеңді сақтау үшін үкіметтен кетті. (Бұл кезде Юаньның Чумен қарым-қатынасы нашарлады, өйткені бірнеше жыл бұрын, Чуның анасы қайтыс болғанда, Юань императордың бұйрығымен оны аза тұту кезеңінен бас тартуға көндірді, бірақ қазір үкіметке қайта оралу туралы Чуның өтініштерін қабылдамады, осылайша өзінің беделі Чудан жоғары болды, бұл Чуға ұнамады.) Алайда, ол император Цянфэйдің ағасы Лю Сяуфан (劉休範) Гуаян князі бүлік шығарып, астана Цзянькангқа шабуыл жасағаннан кейін, шұғыл түрде үкіметке оралды. Кейіннен ол император әскерлерінің, негізінен Сяо Даоченгтің қолбасшылығымен, Лю Сяуфанның әскерлерін жеңген соңғы шайқасқа қатысты. Ол сол уақыттан бастап императорлық үкіметте қалды және Сяомен бірге жеңістен кейін шешім қабылдау процесіне енді кірді, ол Чу, Лю Бинг және Сяомен бірге "төрт асылдың" (四貴) бірі ретінде танылды. 477 жылы 14 жастағы император Хуфэй үнемі импульсивті және қатыгез болып барады, ол күзетшілерімен бірге сарайдан тыс жерде жиі жүріп, кездескен барлық адамдарды немесе жануарларды өлтіреді. Бір күні ол Сяоның штаб-пәтеріне кірді де, оның жалаңаш ұйықтап жатқанын көрді. Ол Сяоның үлкен құрсағына қызығып, оны оятып, оның құрсағына нысананы сызды да, Сяоға жебемен атқанға дайындалды. Сяо оның өмірі үшін жалбарынды, ал император Хуфэйдің қызметшісі Ван Тяньэн (王天恩) егер Сяоны жебемен өлтірсе, оның құрсағын керемет нысана ретінде жоғалтатынын айтты. Сөйтіп, Ванның ұсынысы бойынша император Хуфэй Сяоға сүйектерден жасалған дөңгелек тік жебелермен атқылады және ол Сяоның құрсағын сәтті нысанаға ала алғаны үшін қуанды. Шыао оқиғадан кейін қорқып кетті, ол бастапқыда Юаньмен және Чумен императорды құлату мүмкіндігін талқылады, бірақ оларды өз жоспарына қосыла алмады. Сондықтан Сяо өз бетімен әрекет етіп, император Хоуфэйдің қызметшілерімен байланысып, ақырында олардың бірі Ян Юфу (玉夫) император Хоуфэй ұйықтап жатқанда император Хоуфэйді өлтірді. Сяо Юань мен Лю Бинге императорлық билікті беруге мәжбүр болды, бұл Сяоның таққа отыратыны туралы алаңдаушылыққа әкелді.
Emperor Ming died in 472, leaving the throne to his young son Emperor Houfei. Emperor Ming's will entrusted the governmental matters to Yuan Can and Chu Yuan, and the two of them tried to reform government to eliminate corruption, but were prevented from doing so by Emperor Ming's attendants Ruan Dianfu (阮佃夫) and Wang Daolong (王道隆), who remained powerful even after his death. In winter 472, Yuan and Chu also incorporated Emperor Ming's cousin Liu Bing into the decision process. In 473, Yuan Can's mother died, and he left the government to observe a three year mourning period for her. (It was at this juncture that Yuan's relationship with Chu deteriorated, as years earlier, when Chu's mother died, Yuan had, on orders from the emperor, persuaded him from abandoning the mourning period, but now would not reciprocally accept Chu's entreaties to return to the government—thus making his own reputation greater than Chu's, causing Chu to be displeased.) He did, however, return to the government on an emergency basis after Emperor Qianfei's uncle Liu Xiufan (劉休範) the Prince of Guiyang rebelled and attacked the capital Jiankang, and he later participated in a final battle in which the imperial troops, mostly under the command of Xiao Daocheng, defeated Liu Xiufan's troops. He thereafter remained in the imperial government, and, with Xiao also now included in the decision process after his victory, became known as one of the "four nobles" (四貴) along with Chu, Liu Bing, and Xiao. In 477, Emperor Houfei, by now aged 14, was growing increasingly impulsive and violent, often wandering outside the palace with his guards and killing all people or animals they encountered. One day, he suddenly charged into Xiao's headquarters, and saw Xiao sleeping naked. He was intrigued by the large size of Xiao's belly, and he woke Xiao up, drew a target on Xiao's belly, and prepared to shoot Xiao with arrows. Xiao pleaded for his life, and Emperor Houfei's attendant Wang Tian'en (王天恩) pointed out that if he killed Xiao with an arrow, he would lose Xiao's belly as a wonderful target—and so at Wang's suggestion, Emperor Houfei shot Xiao with bone made round point arrows and was pleased when he was able to target Xiao's bellybutton successfully. Xiao became fearful after the incident, and he initially discussed with Yuan and Chu the possibilities of deposing the emperor, but could not get them to go along with his plan. Xiao therefore acted on his own, associating with Emperor Houfei's attendants, and eventually getting one of them, Yang Yufu (楊玉夫), to kill Emperor Houfei while Emperor Houfei was asleep. Xiao then forced Yuan and Liu Bing to effectively grant him near imperial powers, leading to concerns that Xiao would next take the throne.
Сяо Даоченге қарсы тұру және өлім
Сяо Даоченг император Хуфэйдің ағасы Лю Цзюньді Анченг князі императоры (император Шунь ретінде) етті. Бұған жауап ретінде генерал Шэн Юцзи өзінің Цзинь провинциясының әскерлерімен (州, қазіргі орталық және батыс Хубэй) көтеріліп, Сяоны тақты басып алуды қалайды деп айыптады. Юань мен Лю Бинг де Сяоның ниеті солай деп сенді, ал Сяо Шенге қарсы науқасқа дайындалған кезде, Цзянькангтың ішінде Сяоны құлату үшін жасырын түрде тағы бір көтерілісті жоспарлады. Алайда, Юань, Чжу Юаньның қолдауысыз жоспардың жүзеге аспайтынына сеніп, Чжуға да жоспар туралы айтты, ал Сяомен достық қарым-қатынаста болған Чу тез арада Сяоға хабар берді. Юань бұл туралы білмейтін, бірнеше генералмен бірігіп, көтерілуге дайындалуды жалғастырды. Алайда Лю Бинг дайындық кезеңінде үрейге ұшырап, Юаньның қорғаныс бекетінен Шиту Чэнь қорғанысына жоспарланған уақыттан бірнеше сағат бұрын қашып кетті. Бұл Сяоға қауіп төндіріп, оған қарсы көтерілісті бастауға мүмкіндік берді. Сяо әскерлері Юань қорғанысын Шитуда қоршап алды. Лю Бинг пен оның ұлдары қашып кетеді, ал Юань мен оның әкесі Юань Цуйды (最) қорғауға тырысқан ұлы, шайқаста Сяоның бағынысты Дай Сенджин (戴僧靜) өлтіреді. 483 жылы 26 сәуірде Сяо Даоченгтің ұлы Оңтүстік Цы императоры Ву Юаньның адалдығын мойындап, оны құрметпен қайта жерледі.
Xiao Daocheng made Emperor Houfei's brother Liu Zhun the Prince of Ancheng emperor (as Emperor Shun). In response, the general Shen Youzhi arose with the troops of his Jing Province (荊州, modern central and western Hubei), accusing Xiao of wanting to usurp the throne. Yuan and Liu Bing also believed that that was Xiao's intent, and, as Xiao prepared for a campaign against Shen, secretly planned another uprising within Jiankang to overthrow Xiao. However, Yuan, believing that the plot would not succeed without Chu Yuan's support, told Chu of the plot as well, and Chu, who was friendly with Xiao, quickly informed Xiao. Yuan, not aware of this, continued his preparations, aligning with a number of generals and preparing to rise. However, Liu Bing panicked during the preparation stage, and fled to Yuan's defense post at the fortress of Shitou Cheng several hours in advance of the scheduled time, alarming Xiao and allowing him to further start a counter insurrection, arresting and killing several generals aligned with Yuan and Liu Bing before they could act. Xiao's troops then besieged Yuan's defenses at Shitou. Liu Bing and his sons fled, and Yuan and his son Yuan Zui (袁最), who stayed to try to protect his father, were killed in the battle by Xiao's subordinate Dai Sengjing (戴僧靜) and it was said that as they neared death, Yuan Can stated, "I have been a faithful subject, and you have been a filial son." On 26 April 483, Xiao Daocheng's son Emperor Wu of Southern Qi, recognizing Yuan's faithfulness, reburied him with honors.