Кіріспе

Сербиялық заңгер және статистик Боголюб Кочович (1920 - 2013 жылы ақпан) - Сербияның заңгер және статистигі. Ол Югославияда Екінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқандардың санын бірінші рет объективті түрде зерттеді және өзінің қорытындыларын 1985 жылы Žrtve drugog svetskog rata u Jugoslaviji (Югославиядағы Екінші дүниежүзілік соғыстың құрбандары) кітабында жариялады.

Өмір және мансап

Сараевода туған; әкесі серб, анасы француз. Ол доктор Драган Павловичпен бірге Париждің тоқсан сайынғы Диалогын құрды. Ол Сербия жазушылары мен суретшілерінің қауымдастығының, сондай-ақ Демократиялық балама үшін іс-қимыл комитетінің мүшесі болды.

Югославиядағы Екінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқандар туралы жұмыс

Кочовичтің ең танымал еңбегі - 1985 жылы Лондонда серб-хорват тілінде жарық көрген Žrtve drugog svetskog rata u Jugoslaviji. Ол 1921 жылғы, 1931 жылғы және 1948 жылғы санақтарды салыстырып, сол кезеңде халықтың 1,1% -ға өсуі мен эмиграцияны болжамдай отырып, демографиялық және екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Югославияның нақты шығындары деп сенгенін алды. Ол өзінің бағалауы осы болжамдарға байланысты екенін және басқа халық санының өсуін болжамдаса, басқа нәтижелер алынғанын анық айтты. Шын мәнінде, 1921-1931 жылдар аралығындағы Югославияның халық санының өсуі 1,55%, ал Босния мен Герцеговина үшін 2,1% болды, бұл оның қолданған сандарынан мүлдем өзгеше, ал оның кейіннен Владимир Жерявич қолданған (немесе плагиаттаған) болжамдары күмән тудырады. Оның есептеуінше, нақты шығын шамамен 1 014 000-ға, ал демографиялық шығын шамамен 1 925 000-ға жеткен. Ол 250 мың қателік жіберді. Алайда Югославияның коммунистік режимі ресми түрде 1 706 000 адам деп жариялады. Кочовичтің бағасы шамамен болғанымен, оның зерттеулері (басқа тәуелсіз демографтардың зерттеулерімен бірге) ресми санның тым жоғары болуы мүмкін екенін көрсетті. Кочовичтің еңбегі жарияланғаннан кейін көп ұзамай, Саут-Бенд университетінің математика профессоры Владета Вучкович Лондондағы эмигрант журналында 1947 жылы Югославияда құрбан болғандардың санын есептеуге қатысқанын мәлімдеді. Вучковичтің айтуынша, шамамен 1,700,000 саны шын мәнінде демографиялық шығындардың бағасы болды, яғни нақты шығындар саны едәуір төмен болуы керек, мүмкін Кочовичтің бағасына жақын. Алайда Югославияның сыртқы істер министрі Эдвард Карделж бұл көрсеткішті нақты шығын ретінде қабылдап, оны 1947 жылы Достас елдердің арасындағы өтемақылар агенттігіне жеткізді. Кочовичтің кітабы 1990 жылы Сараевода қайта басылған Югославияның ыдырауына дейін туған елінде ескерілмеген. 1980 жылдары, Кочовичтен тәуелсіз, Владимир Жерявич Хорватияның Загреб қаласында ұқсас әдісті қолданды және ұқсас нәтижелерге қол жеткізді. Екеуінің де өздерінің этникалық топтарына қатысты төменгі көрсеткіштері болды, бұл олардың объективтілігінің дәлелі ретінде қаралды. Тарихшы Жозо Томасевич екі зерттеушінің де есептері бейтараптықты сақтап, сенімді деп қабылдауға болатынын айтты. Кочовичтің Югославиядағы Екінші дүниежүзілік соғыс құрбандарының есебі Жерявичтің есебіне қарағанда тіпті төмен, алайда соңғысы өлгендердің саны мен ұлты туралы толығырақ есеп берді. Кочович Жерявичтің осы саладағы жұмысын ғылыми тұрғыдан дұрыс деп санайтынын растады. Кочович 1997 жылы жарық көрген "Наука, национализм и пропаганда" атты кітап жазды, ол Сербия статистикасы Дьорджевичтің Кочовичтің сөзімен, коммунистік Югославия кезеңінде басым болған құрбандардың "көптеген санын қалпына келтіру" жөніндегі күш-жігерін жоққа шығарды.