Кіріспе

No Кеме дәуіріндегі теңіз артиллериясы шамамен 1571-1862 жылдар аралығын қамтиды: үлкен, желкенді ағаш әскери кемелері ашық теңізде билік құрған кезде, олардың негізгі қару-жарағы ретінде көптеген түрлі және өлшемді пушкалар орнатылған. Қазіргі заманғы стандарттарға қарағанда, бұл оқтардың тиімділігі өте төмен, зарядтау қиын және қысқа қашықтықта болды. Бұл ерекшеліктер, сондай-ақ кемелерді басқару және теңізшіліктің ерекшеліктері, желкендер дәуіріндегі теңіз тактикасының қалыптасуы үшін ортаны анықтады.

Ату

Теңіз қаруынан оқ ату үшін көп жұмыс күшін қажет ететін. Бұл зат оқ-дәрі болып табылады, оның басым бөлігі қауіпсіздігі үшін палубаның астындағы арнайы қоймада сақталуы керек. Әдетте 10-14 жастағы оқ-дәрі жігіттері қажет болған жағдайда оқ-дәрілерді журналдан кеме палубасына дейін жеткізуге шақырылатын. Одан кейін отқа жағудың әдеттегі тәртібі жүргізіледі. Барабанның ішкі бөлігін тазалау үшін ылғалды шүберек қолданылды, бұл алдыңғы атыс кезіндегі кез келген көмірді сөндіреді, бұл оқ-дәрідің келесі зарядын ертерек бастауы мүмкін. Оқ-дәрі баррельге босатылған немесе металл "пикер" арқылы түйісу тесігі арқылы тесілген мата немесе пергамент патронға салынады, содан кейін мата бау (әдетте кенеп пен ескі арқаннан жасалады), содан кейін үйге соққымен соғылады. Одан кейін оқ ұшының түбі басылған жағдайда оқ ұшының түбіне түсіп кетуін болдырмау үшін басқа бір түйірмен атып тасталды. Кемеде тұрған мылтық "жұмылып" кетті. Бұл үшін қарушылар құрамының көпшілігі қажет болды, өйткені оның көлігіндегі үлкен оқтардың салмағы екі тоннадан асатын, ал кеме ықтимал түрде дөңгелейтін. Қаңтардың артқы жағындағы (брек) түймелі тесі ұсақ оқ-дәрімен (аңдатқыш ұнтақ) немесе пердемен (аңдатқыш ұнтақпен) толтырылған, содан кейін тұтандырылды. Бұрынғы әдіспен оқ ату үшін ағаш таяқпен ұзын ұзын шұңқыр ұстап, ұшына ұшып, оқтың ұшынан ұстап, оққа тигізу керек еді. Бұл қауіпті және қозғалатын кемеден дәл атуды қиындатты, өйткені мылтық керілуден аулақ болу үшін бүйірден атылуы керек еді, ал линннің қолданылуы мен мылтық атылуы арасында айтарлықтай кідіріс болды. 1745 жылы ағылшындар пушканың құлыптарын (пушкаға орнатылған флиндлок механизмдерін) қолдана бастады. Ал қақпақ, керісінше, арқан немесе арқанды тарту арқылы іске қосылды. Қарудың капитаны оның артында, кері қайту қашықтығынан әрі оқ атудан алыс тұрып, кеме рулеті қаруға қарсыластың қақпағына қарай бағытталып, содан кейін оның теңізге ұшып кету немесе жау палубасының үстінен ұшып кету мүмкіндігін азайта алады. Ол әдетте кеменің кеудесіне перпендикуляр емес жерде, қасқырдың алдыңғы немесе артқы жағына орнатылған, бұл сонымен қатар бұл ұзын қаруды пайдалануға мүмкіндік берді. Қауіпсіздіктің арқасында қарудың қашықтығы ұзартылады. Алайда, кеменің ұштарындағы салмақты азайту және корпустың алдыңғы және артқы бөліктерінің салыстырмалы нәзіктігі бұл рөлді 12 немесе 24 фунтты атуды қолданбаған 9 фунттыға шектеді.

Каронад

Каронад - бұл тағы бір компромистік жоба. Ол өте ауыр оқ атып, бірақ оның салмағын азайту үшін оның ұшы өте қысқа болды, бұл оған қысқа қашықтықты және төмен дәлдікті берді. Алайда, көптеген теңіз жауынгерлерінің қысқа қашықтықтарында бұл "жарақаттар" өте тиімді болды. Олардың жеңіл салмағы мен кішігірім экипаж талаптары оларды мұндай ауыр снарядтарды атқылау үшін қажет болатын кемелерден кішірек кемелерде пайдалануға мүмкіндік берді. Ол 18 ғасырдың ортасынан 19 ғасырдың ортасына дейін қолданылған.

Пайшанның қаруы

Пайшанс пулемет (фр. Canon Paixhans) - жарылғыш снарядтарды пайдаланған алғашқы әскери-теңіз пулемет. Оны 1822-1823 жылдары француз генералы Анри Жозеф Пайшанс қарудың жазық траекториясын жарылғыш снарядпен біріктіріп, жау кемелерінің қалқаларын жарып, өртеп жіберді. Пайшанның қаруы ағаш желкенді кемелерді құртты және 1853 жылы Синоп шайқасынан кейін темір кемені енгізуге мәжбүр болды.