Кіріспе

Украинаның грек-католик шіркеуінің митрополиті (1901-1944) Андрей Шептицкий, ОСБМ (Анджей Сзептицкий; Митрополит Андрей Шептицький; 29 шілде 1865 1 қараша 1944) - 1901 жылдан 1944 жылы қайтыс болғанға дейін Львовтың грек-католик архиепискобы және Галич митрополиті. Оның биліктегі уақыты екі дүниежүзілік соғысқа және жеті саяси режимге: Австрия, Ресей, Украина, Польша, Кеңес, нацистік Германия және тағы да Кеңес өкіметіне созылды. Киелі кітап тарихшысы Ярослав Пеликанның айтуынша, "Митрополит Андрей Шептицкий ХХ ғасырдағы Украина шіркеуінің тарихындағы ең ықпалды тұлға болған". 1905 жылы Шептицкий құрған Львов ұлттық мұражайы қазір оның есімін алып жүр. 2017 жылдың қыркүйегінде ашылған Украина католик университетінің ақпараттық ресурстық орталығы да оның есімін Metropolitan Andrey Sheptytsky Center деп атайды.

Ерте өмір және білім

Ол Роман Александр Мария Сепптицкий граф ретінде Галиция және Лодомерия корольдігінің Львовтан батысқа / солтүстік-батысқа қарай 40 км жердегі Прильбычи деген ауылда дүниеге келді, ол кезде Австрия империясының корольдік жері болды. Оның ата-анасы Фредро және Зофия болды.

Діни және саяси өмір

Шептицкий 1888 жылы 2 маусымда Добромылдағы базилиан монастырына оқуға түсті. Ол Андрей есімін Киелі Петірдің кіші інісі, Византия шіркеуінің және украин шіркеуінің негізін қалаушы деп саналатын елші Андрейдің есімімен алған. 1889 жылдан бастап ол украин тілін оқыды (қазіргі Ивано Франковск), Рим папасы Лео XIII келісті. Осылайша, оны 1899 жылы 17 қыркүйекте Львовте епископ ретінде митрополит Юлиан Сас Куиловский, оған епископ Чехович және Львовтің латын ырысы көмекшісі епископ Вебер көмек көрсетті. Сол жылдың 5 ақпанында ол Римде Ягеллон университетінің теология факультетінде нострификацияланған теология ғылымдарының докторы дәрежесін алды. Жойылу кезінде отбасылық мұрағаттар жоғалып кетті. Алайда, оның жақын досы раввин Дэвид Каханьдің айтуынша, Шептицкий дивизия сталиндікке қарсы күресте пайдаланылатынына сенген және жеке өзі раввинмен сөйлескенде Украинадағы Холокостты жүзеге асырушылар ретінде дивизияның кейінгі рөлі туралы ренжігенін білдірген. 1942 жылдың ақпан айында Шептицкий Генрих Гиммлерге Украинадағы Холокосты қарсылық білдіріп хат жолдады. нацистердің зұлымдықтарына қарсылық білдіру үшін. Тарихшы Рональд Рыхлактың айтуынша, "Фредерик есімді Германияның Сыртқы істер министрлігінің агенті соғыс кезінде нацистер басып алған және сателлит елдер арқылы турға жіберілді. Ол 1943 жылы 19 қыркүйекте Германияның Сыртқы істер министрлігіне берген құпия баяндамасында Украинаның грек-католик шіркеуінің митрополиті архиепископ Андрей Шептицкийдің еврейлерді өлтіруді рұқсат етілмейтін әрекет деп айтуымен қатал болды. "Фредерик" Шептицкийдің француз, бельгиялық және голландиялық епископтар сияқты пікірлер айтқандығын және олардың сөздерін қолданғанын, яғни олардың барлығы Ватиканнан нұсқау алғандай екенін айтты". Митрополит Шептицкий құтқарып қалған раввиндердің бірі Дэвид Кахан былай деді: "Андрю Шептицкий яһудилердің мәңгілік алғысына және "Адилеттердің ханзадасы" деген құрметті атаққа лайық". Сонымен қатар, Шептицкийдің көмегімен соғыстан аман қалған яһудилердің арасында Лили Польман және оның анасы Адам Даниэль Ротфельд (кейін Польшаның сыртқы істер министрі), Катовице бас раввинының екі ұлы (оның ішінде белгілі кардиохирург Леон Хамейдес) болды. Шептицкий поляк жер астымен байланыста болды және поляк-украин қақтығысында делдалдыққа тырысты. 1941 жылдың күзінде ол Польшадағы үкімет өкілі Сирил Ратайскийдің елшісі Ежи Браунмен және ZWZ бас қолбасшысы генерал Стефан Ровецкиймен кездесті, оған Лондондағы Ұлттық кеңеске екі украин өкілін жіберу туралы ұсыныс жасады. Шептицкий сонымен қатар көптеген православиелік мәсіхшілерді қоса алғанда, суретшілер мен студенттердің қамқоршысы және экуменизмнің ізашарсы болды. Ол сондай-ақ Екінші Польша Республикасының лингвистикалық империализмге, мәжбүрлі поляндастыруға және грек-католик және православиелік украиндықтарды латын ырым-жырымдарына мәжбүрлеп түрлендіруге қарсы болды. Ол этностық топтар арасындағы татулыққа ұмтылды және әлеуметтік мәселелер мен рухани мәселелер туралы жиі жазды. Сондай-ақ, ол студит және украин редемптористерінің ордендерін, аурухана, Ұлттық музей мен Теологиялық академияны құрды. Ол Prosvita және атап айтқанда, Plast украин скаутингтік ұйымы сияқты әртүрлі украиндық ұйымдарды белсенді қолдады, Карпат тауларында Сокиль деп аталатын лагерьді сыйлады және Plast бауырластығының қамқоршысы болды.

Еске алу

Андрей Шептицкийдің әрекеттері арқасында құтқарылған еврейлер бірнеше жыл бойы Яд Вашемге оны өзінің ағасы Климентий Шептицкий сияқты ұлттар арасындағы әділ деп атауға үгіт-насихат жасады, бірақ әлі күнге дейін Яд Вашем мұны жасамады, негізінен неміс басқыншыларының Украина үшін Кеңес Одағынан жақсы болатынына деген алғашқы сеніміне байланысты. Митрополит Андрей Шептицкийге алғашқы ескерткіш 1932 жылы оның көзі тірісінде тұрғызылды. Оны 1939 жылы Кеңес Одағы қиратты. 2015 жылдың 29 шілдесінде Львов қаласында митрополит Андрей Шептицкийдің 150 жылдығына арналған жаңа ескерткіш ашылды.