Кіріспе

Археологиялық сайт, Кутч, Гуджарат, Үндістан Суркоттада - Индус өріні өркениетінің (IVC) Рпар талукасында орналасқан археологиялық сайт. Бұл шағын бекіністі IVC орны.

Орналасу орны мен қоршаған орта

Суркоттада жері Будж қаласының солтүстік-шығысында, Гуджарат штатының Куч ауданында орналасқан. Ежелгі үйіндіге шатырлы құмтасты төбелер орналасқан. Бұл төбелер қызыл латеритті топырақпен қапталған, бұл бүкіл аймаққа қызғылт қоңыр түсті береді. Өсімдіктер аз, тек кактустар, кішкентай бабуль және пилу ағаштары мен тікенді бұталардан тұрады. Бұл қызыл ортаға жасыл дақтарды береді. Бұл үйінді 1964 жылы Үндістанның археологиялық зерттеулер басқармасының қызметкері Дж. П. Джоши тауып алған. Батысында биіктігі жоғары, шығысында төмен, орташа биіктігі - 7 м. Ежелгі заманда бұл жердің солтүстік-шығыс жағымен 750 м ені бар өзен ағып өткен. Бұл өзен Кіші Ранға құйылғандықтан, қала осы жерде орналасуының маңызды себебі болуы мүмкін. Бұл өзен тек шағын ғана налла (ағын) болып табылады.

Хронологиясы

Суркоттада орналасқан жердің басқа Хараппа / Инд өрнегі цивилизациясы жерлерімен бірдей емес. Суркоттададағы даталар Хараппаның көпшілігінен кейінгі, бірақ Лотал мен Калибаганның жұмыс уақытына сай келеді. Басқаша айтқанда, Харапптар Суркоттада Харапптардың жетілуінің алғашқы кезеңінде қоныс құрмаған, бірақ соңы жақындаған. Суркоттада жері 400 жыл бойы ешбір үзіліссіз, ешбір қашусыз қоныстанған. Археологтар Суркоттада қоныстану тарихын үш мәдени кезеңге бөліп қарастырады. Төменде құрылыс қызметі тұрғысынан үш кезеңнің сипаттамасы берілген:

IC кезеңі (б.з.б. 1800 - б.з.б. 1700 жылдар)

ІБ кезеңіндегі өрттен кейін Суркотадаға жаңа адамдар тобы келді, бірақ бұл жерде қоныстанудың үздіксіздігі көрсетілмейді. Жаңа адамдар өздерінің алдыңғылары сияқты қоныстың орналасуын қадағалап, қираған үйінділер мен дайындалған тастардан жасалған дәл сол сызықтарда цитадель мен тұрғын үй кешенін жасады. Бұл өлшемдер сәйкесінше

Қаланың құрылымы мен сәулет қалдықтары

Суркотаданың жалпы құрылыс ауданы IC кезеңінде төртбұрышты болып келеді. Ол шығыс-батысты және солтүстік-оңтүстікке қарай өлшейді. Археологтар Суркотаданың шағын болғанына қарамастан, оны өте маңызды деп санайды. Құрылысшылар оны Калибанган мен Лоталмен теңестірді. Суркоттада қақпалары да мұқият қарастырылған және кейбір жағынан жалпы Хараппалық үрдістерден ерекшеленеді. Сонымен қатар, көптеген ғалымдар Суркотаданың орналасқан жері Харапптардың Сіндтен шығысқа қарай көшіп-қонуын бақылау үшін стратегиялық маңызды болды деп санайды. Суркотада сонымен қатар өркениеттегі феодалдық әкімшілік жүйесі туралы түсінікті қолдайды. Басқаша айтқанда, Суркотада аймақтық астана немесе гарнизондық қала ретінде қызмет еткен болуы мүмкін. Суркоттаданың жоспары екі алаңнан тұрады. Шығыс жағында орналасқан алаң тұрғын үй кешені деп аталады және өлшемін алады, ал батысында орналасқан алаң қамал болып табылады және өлшемін алады. Қалдықтың бекініс қабырғасының орташа негізінің ені 5 м. Оңтүстік қабырғасында екі бастион бар. Сол сияқты бастиондар солтүстік қабырғада күтілуде, бірақ әлі қазылған жоқ. Қаланың оңтүстік қабырғасында орталыққа орналасқан қақпа бар. Бұл қақпаның өлшемі мен баспалдағы және екі күзет бөлмесі бар негізгі кіреберіске апаратын пандусы бар. Кіреберіске алып баратын кең дәліз бар. Қалдықтың құрамында үлкен үйлер бар, олардың кейбіреулерінде тоғыз бөлмеден тұрады. Цитадельден шығыс қабырғаға кіретін жол бар, ол да кең, тұрғын үй кешеніне кіру үшін. Тұрғын үй ауданы цитадель үйлерінен кішігірім үйлерден тұрады. Үлгі ретінде бір-бірімен байланысқан бес бөлмелі үйді, үш жағынан жабық ауланы және сырттан көшеге қараған платформаны қарастырамыз. Бұл платформа транзакциялар мен сауда үшін пайдаланылатын. Тұрғын үй ауданындағы оңтүстік бекініс қабырғасында да кіреберіс бар, оны салушылар басқаша қарастырды. Бұл басқа Харапп қақпаларынан ерекшеленеді, өйткені ол тік кіреберіс, ал қисық немесе бүгілген емес. Қақпаның өзі бекініс қабырғасының қалыңдығына орнатылған, ал екі күзет бөлмесі сыртқа шығып тұр. Тұрғын үй кешенінің бекініс қабырғасының орташа қалыңдығы бар және бұрыштарында бекініс қабырғасындағыдан кішірек бастиондар бар. Осы белгілердің барлығы б.з.д. 1700 жылға дейін жеткен Хараппалық қасиеттерді көрсетеді, бұл хронологиялық тұрғыдан өте ерекше. Суркоттада да, басқа да көптеген жерлерде, өркениеттің құлдырауы басталғаннан кейін, қарқынды Хараппа қағидалары сақталып келді. Бүгінгі таңда Суркотаданың цитадель кешені маңында қала ауқымында қоныстанудың дәлелі жоқ, өйткені Мохенджо даро мен Калибанган желілерінде күтілуі мүмкін. Цитадельдің оңтүстік-шығысында шағын мекенді бейнелейтін төменгі үйінді бар, бірақ Харапптардың қалдықтары аз. Археологтар бұл жерде үлкен қоныс болуы мүмкін деп ойлайды, бірақ оны жоққа шығара алмайды.

Жылқы қалдықтары

1974 жылы Үндістанның археологиялық зерттеулер басқармасы осы жерде қазба жұмыстарын жүргізді. Ж. П. Джоши мен А. К. Шарма барлық деңгейдегі сүйектердің табылғаны туралы хабарлады (шамамен б.з.б. Сандор Бёкёньи (1997) Суркотада табылған сүйек үлгілерін зерттегенде, кем дегенде алты үлгі шынайы жылқыға тиесілі деп есептеді. Алайда, археологтар Ричард Х. Медоу мен Ажита Патель, Equus ferus caballus атты қалдықтарды Equus asinus (түйе) немесе Equus hemionus (түйеқұйрық) сияқты басқа жылқылардан ажырату қиын деген негізде келіспейді.

Басқа маңызды табылған заттар

Суркоттада, Мохенджадаро, Хараппа және Рангпурда мангустар табылған, бұл жануарлар жыландардан қорғану үшін ұсталғандығын көрсетеді. Фил сүйектері мен қасқыр сүйектері (ішіне үйретілген бе?) Суркотада да табылған.