Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Анна Чильская немесе Анна Цельская (Anna Cylejska; 1386 21 мамыр 1416) - 1402 жылдан 1416 жылға дейін Польшаның королева-консорт. Ол Польша королі және Литваның Жоғарғы герцогы (басқару 1387-1434). Олардың некелері Иогайланың Пьяст әулетімен байланысын нығайту және Польша тағына дәулеті үшін саяси себептермен қозғалды. Олардың некелері ұзаққа созылды және он төрт жыл ішінде Анна тек бір қызын, Хедвиг Ягиеллонды туды, ол баласыз қайтыс болды.
Anna of Cilli or Anne of Celje (Anna Cylejska; 1386 – 21 May 1416) was Queen consort of Poland from 1402 to 1416. She was the second wife of Jogaila (Władysław II Jagiełło), King of Poland and Supreme Duke of Lithuania (reigned 1387–1434). Their marriage was politically motivated to strengthen Jogaila's ties with the Piast dynasty and his claims to the Polish throne. Their marriage was rather distant and during fourteen years Anna bore only one daughter, Hedwig Jagiellon, who died without issue.
Ерте өмір
Анна Вильгельм (13611392), Цельль графының және оның әйелі Польша Аннаның (13661425), Польшаның марқұм патшасы Казимир III-нің ең кіші тірі қызының жалғыз баласы болды. Анна Celje қасабасында (Штирия герцогтігінде, қазіргі Словенияда) туған болуы мүмкін, оны әкесі Вильгельм және оның ағасы Герман II басқарған. Уильям Анна он жаста болғанда қайтыс болды. Екі жылдан кейін анасы Тек герцогы Ульрихке үйленді және Аннаны Герман II мен оның әйелі Шаунберг Аннаның күтіміне қалдырды. Қыздың сауатсыз болғаны және полякша сөйлемегені әбден мүмкін.
Anna was the only child of William (1361–1392), Count of Celli (Celje), and his wife Anna of Poland (1366–1425), the youngest surviving daughter of the late king Casimir III of Poland. It is likely that Anna was born in Celje Castle (in the Duchy of Styria, now in Slovenia), which was ruled by her father William and his cousin Herman II. William died when Anna was around ten years of age. Two years later, her mother married Ulrich, Duke of Teck, and left Anna in care of Herman II and his wife Anna of Schaunberg in Celje. It is very likely that the girl was illiterate and spoke no Polish.
Неке
Жогайланың бірінші әйелі және Польшаның патшайымы Ядвига, Аннаның екінші туысы, 1399 жылдың шілдесінде босану қиындықтарынан қайтыс болды. Литвадан шыққан Иогайланың мұрагері жоқ, ол шет ел билеушісі болды. Сондықтан ол Польшаға деген талабын нығайту және билігін заңды ету үшін Польша Корольдігіне дәулеті бар пиаст мұрагерлерінен әйел іздеді. 1401 жылы Жогайла Герман II-ден Аннаның қолын сұрауға елшілерін Цельеге жіберді. Герман марқұм королева Ядвигамен анасының жағынан туысқан: оның анасы Екатерина Ядвиганың анасы Боснияның Елизавета, Венгрияның королевасының әпкесі болды (кейбір деректер бойынша, олар туысқандар). Осылайша Сельжскийлер үйі екі жағынан поляк сотына қатысты болды, ал ұсынылған неке одақты одан әрі нығайтады, сонымен бірге Сельжскийлер үйін Еуропаның билеушілігінің ең жоғары деңгейіне жақындатады. 1401 жылы 16 шілдеде Анна Краковқа келді, оны қала қақпасынан Жогайла қарсы алды. Алайда Жогайла өзінің болашақ қалыңдығын қатты жек көреді. Ян Дюгостың айтуынша, Жогайла Аннаны Польшаға әкелген елшілерге бірнеше жыл бойы ашулы болған. Үйлену тойы Аннаның поляк тілін үйрену қажеттілігін айтып кейінге қалдырылды. Анна монастырда тұрды, ал Жогайла патшалығының шығыс аймақтарына сапар шегіп жүрді. Ол 1402 жылдың қаңтарында ғана оралды. 1402 жылы 29 қаңтарда Вавель соборында неке рәсімін өткізді. Белгісіз себептермен Аннаның Польша патшайымы ретінде таққа отырғызуы 1403 жылдың 25 ақпанына дейін бір жылға кейінге қалдырылды.
Jogaila's first wife and reigning Queen Jadwiga of Poland, Anna's second cousin, died in July 1399 after childbirth complications. Jogaila, who hailed from Lithuania, was left a ruler of a foreign country with no heir. Therefore, he sought a wife from Piast heirs with claims to the Kingdom of Poland to strengthen his claims to Poland and legitimize his rule. In 1401, Jogaila dispatched envoys to Celje to ask Herman II for the hand of Anna. Herman was related to the late queen Jadwiga through his mother's side: his mother Catherine was the sister of Jadwiga's mother Elizabeth of Bosnia, Queen of Hungary (according to some accounts, they were cousins). The House of Celje was thus related to the Polish court on two sides, and the proposed marriage would further strengthen the alliance, while bringing the House of Celje closer to the highest levels of European nobility. On 16 July 1401 Anna arrived to Kraków where she was met by Jogaila at the city gates. However, Jogaila took a strong dislike to his intended bride. According to Jan Długosz, Jogaila was furious with the envoys who brought Anna to Poland for several years. The wedding was postponed citing the need for Anna to learn Polish. Anna lived in a monastery while Jogaila traveled in eastern territories of his kingdom. He returned only in January 1402. The wedding ceremony took place on 29 January 1402 in Wawel Cathedral. For unknown reasons, Anna's coronation as Queen of Poland was postponed for a year until 25 February 1403.
Таңдау
Неке ұзаққа созылды. Анна мен Жогайланың арасында шамамен отыз жас айырмашылық болды. Аннаның әсем емес екені белгілі болды. Патша Аннаны Вавель қамалында жалғыз қалдырып, жиі саяхаттап жүрді. Анна аса амбициялық та, саяси белсенді де болған жоқ. Ол Құдайға шын берілген әрі мойынсұнғыш әйел ретінде танымал болды. 1407 жылдың күзінде, үйленгеннен кейін бес жыл өткенде Анна жүкті болды. Вислицаның кастелланы Клеменс Москаржевский королеваны Якуб Кобыланский мен Миколай Хрязястовскиймен неке адалдығын бұзғаны үшін айыптайды. Жогайла бұл хабарға сеніп, Якубты тұтқындады. Неполомицеде өткен съезде поляк ақсүйектері патшайымды қорғап, айыптаулар қабылданбады. Бір жылдан кейін Жогайла Аннаны Жендрей Тенчинскимен қарым-қатынаста болғаны үшін айыптайды, бірақ бұл іс қоғамдық талқылауға жіберілмейді. 1411 жылы Гнезнен архиепискобы Миколай Куровский Аннаны тағы да айыптап, бірақ ол бұл хабарларды тергеуден бұрын қайтыс болды. 1408 жылы 8 сәуірде Анна Гедвиг атты қызын дүниеге әкелді. Бұл Жогайланың немесе поляк ақсүйектерінің қалаған мұрагері емес еді, бірақ бұл Аннаның позициясын нығайтып, саясатта сәл көрнекті болды. 1410 жылдың ақпан айында Польша-Литва-Тевтон соғысы кезінде Анна Жогайланың Герман II-мен кездескеніне қатысқан. Грунвальд шайқасынан кейін Жогайла екі хат жазды - бірі Аннаға, екіншісі епископ Войцех Ястржебиецке. 1412 жылдың ақпан айында Анна мен Жогайла Австрия герцогы Эрнест пен Мазовиялық Цимбургтің үйлену тойын өткізді. Тойдан кейін Анна мен Жогайла Жогайла мен Зигмунд фон Люксембург арасындағы келіссөздер үшін Венгрияға барды. Анна Силидің Барбарасымен кездесті, Сигизмундтың әйелі және Герман II-нің қызы - қыздар бірге өсті. Алайда Анна 1412 жылдың сәуір мен тамыз айлары аралығында Будадағы келіссөздерге қатыспады. 1413 жылдың басында Аннаның бес жасар қызы Гедвига Едльняда өткен съезде Польша тағына мұрагерлік құқықты иеленетін болып жарияланды. Бұл Анна үшін маңызды саяси жеңісі болды. Жогайла, Анна және Хедвиг Литваға барып, ханшайымды литвалық ақсүйектерге таныстырды. 1413 жылдың қазан айында Городло одағына қол қойылды. Анна сонымен қатар Самогитияда христиандыққа айналуын бақылау үшін болды; кейін ол Констанс кеңесіне есеп жіберді. 1415 жылдың басында Анна Жогайламен бірге сапарға шығып, мамыр айында Снятын қаласында Молдавияның Александр I-мен кездесті. Бұл оның соңғы саяси әрекеті болды.
The marriage was rather distant. There was an approximately thirty year age gap between Anna and Jogaila. It was acknowledged that Anna was not a very attractive woman. The King traveled frequently leaving Anna alone in the Wawel Castle. Anna was not very ambitious or politically active. She was known as a religious woman and obedient wife. In fall 1407, five years after the marriage, Anna was pregnant. Klemens Moskarzewski, Castellan of Wiślica, accused the queen of marital infidelity with Jakub Kobylański and Mikołaj Chrząstowski. Jogaila believed the rumors and imprisoned Jakub. During a congress in Niepołomice, Polish nobles defended the queen and the accusations were dismissed. A year later, Jogaila accused Anna of an affair with Jędrzej Tęczyński, but that case did not reach a public hearing. In 1411, Mikołaj Kurowski, Archbishop of Gniezno, accused Anna again, but he died before the rumors could be investigated. On 8 April 1408 Anna gave birth to a daughter, Hedwig. It was not a male heir desired by Jogaila or Polish nobles, but it still strengthened Anna's position and she became a little more visible in politics. In February 1410, during the Polish–Lithuanian–Teutonic War, Anna was present when Jogaila met with Herman II. After the Battle of Grunwald, Jogaila wrote two letters – one to Anna and another to Bishop Wojciech Jastrzębiec. In February 1412, Anna and Jogaila hosted the wedding of Ernest, Duke of Austria, and Cymburgis of Masovia. After the wedding, Anna and Jogaila traveled to Hungary for negotiations between Jogaila and Sigismund von Luxembourg. Anna met with Barbara of Cilli, Sigismund's wife and daughter of Herman II – the girls grew up together. However, Anna did not participate in the negotiations in Buda between April and August 1412. In early 1413, Anna's five year old daughter Hedwig was officially proclaimed heir presumptive to the Polish throne during a congress in Jedlnia. It was an important political victory for Anna. Jogaila, Anna, and Hedwig traveled to Lithuania to introduce the princess to the Lithuanian nobility. There the Union of Horodło was signed in October 1413. Anna also visited Samogitia to observe its Christianization; later she sent a report to the Council of Constance. In early 1415, Anna traveled with Jogaila and in May met with Alexander I of Moldavia in Sniatyn. It was her last known political action.
Өлім
1415 жылдың соңында Жогайла Литваға сапар шегіп, ал Анна, мүмкін, ауру болып, Краковта қалды. 1416 жылдың ақпан айында патшайымның қатты науқастанып жатқанын хабарлау үшін арнайы елші жіберілді. Осы хабарға қарамастан, Жогайла Краковқа оралуға асықпады. Ол астанаға тек мамыр айында ғана жетті, ал Анна бірнеше күннен кейін қайтыс болды. Ол Вавель соборында жерленген.
At the end of 1415, Jogaila traveled to Lithuania while Anna stayed in Kraków, perhaps already ill. In February 1416, a special envoy was dispatched to inform Jogaila that the queen was seriously ill. Despite the news, Jogaila did not hurry back to Kraków. He reached the capital city only in May and Anna died after a few days. She was buried in Wawel Cathedral.