Кіріспе

Швед ханшайымы Анна Ваза (одан әрі Анна, Анна Вазовна; 17 мамыр 1568 - 26 ақпан 1625) - Швеция және Польша саясатына қатысқан швед ханшайымы. Ол Бродница мен Голубтың старостасы болды. Швеция королі Иоанн III мен Екатерина Ягеллонның кіші баласы, ол Польша королі (15871632) және Швеция королі (159299) өзінің ағасы Зигмунд Васамен жақын болды. Католик дінінде өскен Анна 1584 жылы лютеран дінін қабылдады. Бірнеше рет қызын таласқанмен, ол үйленбей қалды.

Ерте өмір

Анна Финляндияның герцогы Иоанн мен Польшаның патшасы III Сигизмунд Вазаның қарындасы Екатерина Ягеллонның кіші баласы. Ол отбасының Грипсхолм қалашығындағы тұтқындан босатылғаннан кейін Эскилстунахауста дүниеге келді. 1569 жылы оның әкесі Швеция тағына Иоанн III болып отырды. Анасы, ағасы Зигизмунд сияқты, Аннаны да католик ретінде тәрбиелеп, католиктік шіркеудің мессасына қатысқан. Бірнеше неке ұсынылды. 1577 жылы Анна мен Австрияның Архиегергі Матиас немесе Максимилиан II арасындағы некеге тұру туралы талқылаулар болды, бірақ анасы қайтыс болғаннан кейін бір жыл өткен соң оның түрленуі мүмкін емес болды. 1587 жылы Густав Браге Зигизмунд пен Аннамен бірге Польшаға келді. 1589 жылы ол ресми түрде Зигизмундтен Аннаның қолын сұрады, оған нақты жауап берілмеген болса да, одан бас тартылмады, бұл оны қабылдауға болады деп үміттенді. 1592 жылдан бастап Зигмунд Анна мен Бранденбургтің маркграфы Иоанн Георгийдің арасындағы неке туралы келіссөздер жүргізді, бірақ саяси шиеленістер келісімді кейінге қалдырды. 1598 жылдың ақпан айында Зигизмунд Карлдан Аннаның Польшаға оралуына рұқсат беруін талап етті, өйткені оның Джон Георгийге үйлену тойы сол жылдың Пасхасына белгіленген болатын. Карл оның шведтік мүлкін түгендеуді талап етіп, егер ол тұрмысқа шықпаған жағдайда мемлекет оны тәркілейтінін уәде етіп, оның кетуіне жол бермеуге тырысты. Анна қарсылық білдіріп, Карлға Зигизмундпен ынтымақтасуға кеңес берді және өзін де делдал ретінде ұсынды. Сигизмунд Швецияға оралғаннан кейін Анна оған дереу қосылды. Ол аралас болу міндетімен тағайындалды, бірақ Чарльз оған сенім артпағандықтан, ол көп нәрсеге қол жеткізе алмады. 1598 жылы Стангебро шайқасында Зигизмунд жеңілгеннен кейін ол Швецияны тастап, Польшада онымен бірге өмір сүру үшін кетті.

Польшадағы кейінгі өмірі

1598 жылдан кейін Анна өмірінің қалған бөлігін Польшада өткізді, бірақ ол өзін әрқашан Швеция ханшайымы деп атады. Ол Швеция Аннасы (Швеция Аннасы) ретінде белгілі, ол католиктік патша отбасының протестант мүшесі болды және ол Сигизмунд пен поляк протестанттарының жер аударылған протестант швед лоялистерінің қорғаушысы болды. Ханшайым Анна Зигизмундпен жақсы қарым-қатынаста болды және оған ықпал етті, ол оның мемлекеттік істер жөніндегі саяси кеңесшісі болды, бұл оны Польшада даулы тұлғаға айналдырды. 1610-13 жылдары Польшада герцог Карлдың заңсыз ұлы Карл Гилленхильм тұтқында болған кезде, ол оған көп көңіл бөлді. Ол Гилленхиелмді тергеуді Сигизмундке тапсырды, ол пердеден жасырын тыңдады. Ол Карлді Зигизмунд пен Иоанн III арасындағы қақтығысты тудыру үшін сөз байласты деп айыптады, бірақ Гилленхильм бұл жалған деп мойындамады. Анна үйленбей қалды. 1602 жылы герцог Чарльз де Гонзага Неверс француз ханзадасына үйленуді ұсынды, бірақ бұл ешқашан жүзеге аспады. Жохан Георг фон Бранденбургпен келіссөздер 1609 жылы тоқтатылды. Оның Сигизмундті қолдайтын, елден айдалған швед графы Густав Брагемен махаббатқа түскендігі туралы хабарлар ешқашан расталған емес, бірақ оны саяси ықпалынан қорқатын Карл IX қолданды және 1607 жылы Сигизмундке жазған хатында оны: "Сенің улы қарындасың, барлық жамандықтың жаратушысы және барлық жерлер мен Патшалықты жою үшін туылған" деп атады. Карл IX бір кезде оның Ресей патшасы Дмитрийге үйленетінін ойлады, бірақ бұл жалған уәде болды. Зигизмунд Аннаны 1605 жылы Бродницаның старостасы, ал Голубты 1611 жылы староста етіп тағайындады. Ол уақытын өзінің феонында және ағасының ауласында өткізді. Аннаның атамекені - Польшадағы Балтық теңізіне жақын орналасқан Страсбург (қазіргі Бродница) Корольдік Пруссия округі. Ол өзінің үлкен білімінің арқасында өте құрметке ие болды. Ол әдебиет, музыка, бау-бақша және медицинаға қызығушылық танытты. Ол дәрілік шөптермен айналысқан және жеке дәріханасы болған. Италиялық көмекшінің көмегімен ол шөптермен емделуді өз тәжірибелерімен жүргізді. Ол Симон Сиреньдің гербариумын қаржыландырады. Анна қайтыс болғаннан бірнеше жыл өткен соң Польшаның Торунь қаласында орналасқан Қасиетті Мария шіркеуінде жерленді, өйткені Рим папасы алғаш рет протестантты католикалық Польшадағы құрметті зиратта жерлеуге тыйым салған болатын. Оның немере інісі, патша Владыслав IV Ваза бұл жарлықты қайтарып алды. Ол өзінің сүйікті әпкесі ақ алабастрдан жасалған суреті бар әдемі қара мармарлы Dębnik монументін салдырды.