Кіріспе

Француз саясаткері (1761–1793) Антуан Пьер Жозеф Мари Барнаве (Antoine Pierre Joseph Marie Barnave, 22 қазан 1761 – 29 қараша 1793) – француз саясаткері, Оноре Мирабомен бірге Француз революциясының бастапқы кезеңіндегі ең ықпалды сөйлеушілердің бірі. Ол конституциялық монархия құру мақсатымен Мария Антуанеттамен хат алмасып, «Фейлянттар» клубының негізін қалаушылардың бірі ретінде танымал.

Ерте өмір

Антуан Барнаве Гренобльде (Дофин) протестант отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Гренобль Парламентінің адвокаты болған, ал анасы Мари Луиза де Пре де Сейль де Пресле – жоғары білімді аристократ болған. Олар протестант болғандықтан, Антуан жергілікті мектептерге бара алмады, себебі олар католик шіркеуінің басқаруында болды, сондықтан анасы оны өзі оқытты. Барнаве заңгерлік мансапқа дайындалды және жиырма екі жасында Дофин Парламенті, сондай-ақ Гренобль Парламенті деп те аталатын жергілікті Парламент алдында жасаған сөйлеуімен танылды, ол саяси билікті бөлу туралы болды. Дофин – Франция провинцияларының революциялық идеялардың ықпалына ұшыраған алғашқыларының бірі. Гренобльдегі Плиткалар күнінен күшті әсер алғаннан кейін Барнаве белсенді революционерге айналды. Ол өзінің саяси ұстанымын 1788 жылғы 20 мамырда жарық көрген «Эспирит дес эдит, Энгистридс милитаирент» атты памфлетінде түсіндірді. Ол әкесімен бірге Дофин Генерал-эстаттарының депутаты болып сайланды және олардың пікірталастарында белгілі бір рөл атқарды. Барнаве сонымен қатар сөз бостандығын және жеке меншікті қорғауды қолдады. Адам және азаматтардың құқықтары туралы декларацияға сәйкес, барлық азаматтар жерді немесе архитектуралық мүлікті сатып алуға және иеленуге құқылы болды, оларды заң бойынша қажет болған жағдайда ғана алып қоюға немесе иелігіне қол сұғуға болмайды. Ол адамдардың өз сезімдерін және сенімдерін білдіруге бостандықтары болуы керек екенін айтты, француз халқының дауысының басылмауы керектігін мәлімдеді. Жердің немесе бизнестің бір акрына жеке меншік құқығы қаржылық, саяси және қоғамдық прогреске ықпал етеді.

Жерлерді басқару туралы жарлық

Барнаве үшін шіркеудің иеленген жерін француз халқына бөлу елдегі экономикалық салмақ пен ашаршылықты жеңілдетуге көмектесер еді. Жерді кепілге қою Францияға шетелдерден несие алуға мүмкіндік береді. Сондай-ақ, жер егін жинау арқылы аштық көргендерге тамақ көзіне айналады. Бұл өндіріс пен сату жүйесін дамыту арқылы экономиканы жандандырады. Барнаве шіркеудің бірінші тәрбиелі болып, зор билікке және байлыққа ие екенін байқады. Оның пікірінше, дін қызметкерлерінің, яғни руханилар мен епископтардың міндеті – Құдайдың сөзін тарату, сондықтан олар өз балаларына негізгі меншік құқықтарын беруге қарсылық көрсетпеуі керек. Ол әрбір дін қызметкеріне жылына 1200 ливрен аспайтын табыспен қамтамасыз ететін, сонымен қатар олардың тұрғын үйлері мен бақшаларына меншік құқығын сақтайтын Шіркеу жерлері туралы жарлықты қолдады. Ол осы жерлерде еңбек ететін шаруалар Францияның өндіріс саласындағы беделін арттырып, ауылшаруашылық өнімдерінің сапасы мен мөлшерін жақсартады деп сенді.

Феодализмнің аяқталуы және дворяндыққа салық салу

1789 жылы Барнаве король Людовик XVI-ға анархиялық үкімет орнатуға ұмтылған көтерілістерді болдырмау үшін Ұлттық Ассамблеямен бірігіп жұмыс істеуді кеңес берген маңызды тұлғалардың бірі болды. Ол революция саяси жүйеде қажетті өзгерістерді бастады деп саққан. Конституциялық монархия – француз дәстүрінің жақсартылған түрін сақтап қалудың жолы еді. Дегенмен, феодалдық жүйе арқылы дворяндарға берілген ерекше жеңілдіктер мен артықшылықтар толығымен жойылуға тиіс еді. Жоғары топтағы адамдар, қарапайым азаматтар сияқты, бірдей заңдар мен ережелерге бағынуға міндетті болды, сондықтан салық салу оларға да тиіс еді. Әсіресе дворяндар салық түсімдеріне үлес қосып, Францияның мемлекеттік қарызын төлеуге көмектесетін еді. Барнаве Францияны экономикалық және кәсіпкерлік қызметке шектеусіз мүмкіндік беретін, барлық азаматтардың коммерциялық нарықтардың мүмкіндіктеріне қатысуына жол ашатын елге айналдыруды ынталандырды.

Сан-Домингодағы құлдар

Барнаве сәтті саяси өзгерістер, тең құқықтардың енгізілуі және қосымша үкіметтің табысты қаржылық дамудан туындайтынын айтты. Егер Францияның экономикасы мықты болмаса, ол шетелдік державалармен бәсекелесе алмайтын болар еді, ал халық өмірін жақсартуға немесе шынайы бостандықпен өмір сүруге мүмкіндік алмас еді. Сен-Домингудегі құлдық кофе мен қантты өсіру және сатудың гүлденуіне жағдай жасады. Ол кез келген нәсілге қатысты кемсітушілікке қарсы болды, бірақ Африкалық құлдар Францияның сол кездегі терең қаржылық дағдарысындағы байлықтың жалғыз көзіне қалай үлес қосқанын түсінді. Ол құлдықты жоюдың экономикалық тұрғыдан тиімді емес екенін жақтады.

Зорлық-зомбылықтан келісімге

Бастилияға шабуылдан кейін Барнаве зорлық-зомбылықтың Франция азаматтарын олардың қалаған мақсаттарына – революцияның басталуына және конституциялық өзгерістерге жеткізгенін айтты. Енді фракциялары мен әртүрлі сенімдеріне қарамастан, адамдар келісімге келіп, бірігу керек болды. Барнаве Ұлттық Ассамблея мүшелеріне осы мақсатқа жетуде корольдің рөлін түсіндірді. Патша Людовик XVI Франция халқымен бірлесіп жұмыс істеп, Францияның жаңа Конституциясын келісімді түрде қабылдауға және қан төгілуді тоқтатуға мүмкіндік береді. Экономиканың нашарлығы сыртқы немесе ішкі қарсыластарға қарсы әскери қимылдардың шығындарын көтеруге мүмкіндік бермеді. Людовик XVI және патша отбасы Варенге қашқаннан кейін тұтқындалғанда, Барнаве оларды Парижге қайтаруға тағайындалған үш адамның бірі болды, олармен бірге Жером Петион де Вильнев және Шарль Сезар де Фай де Ла Тур Мобур болды. Саяхат барысында ол королева Мария Антуанетта мен патша отбасына деген ыстық сезімге ие болды және олардың азабын жеңілдету үшін бар күшін салды. Ең маңызды сөздерінің бірінде ол корольдің қадір-қасиетін сақтау керектігін айтты. Бірақ екеуінің араласуы артып, Барнавеге Антуанеттаның онымен бірге жұмыс істеуге ниеті жоқ, керісінше оны эмоционалды түрде манипуляциялауға тырысқаны анық болды. Олардың сөйлесулері королеваның бас тартуына және Барнавені француз халқына және революцияға сатқын деп айыптауға себеп болған күдіктерге әкелді. Соңында, хаттардың барлық тізбегі Тюильриден граф фон Ферсенге жасырын түрде жеткізілді, ол оларды Швециядағы қарындасына жіберді, онда олар бүгінге дейін сақтаулы. Хаттар Барнавенің Ұлттық Ассамблеядағы ықпалына сенімді болғанын көрсетті, әсіресе Марс алаңындағы қырғынды ескере отырып.

Жарықпен жағылып , қуаттан құлау

Якобиндер клубы республиканы жақтау арқылы радикалды түрде өскен сайын, Барнаве және триумвираттың қалған екі мүшесі одан бөлініп, 1791 жылдың 18 шілдесінде Фейянт саяси тобын құрды. 1791 жылдың шілдесі мен тамызында Барнаве 17 шілдедегі Марс алаңындағы қырғыннан кейін саяси беделінің шыңына жетті, бұл жағдай Якобиндердің беделін әлсіретті. Фейянттар күздің басында саяси билікті жоғалта бастады, себебі Жак Пьер Бриссо мен оның қолдаушылары, жирондистер ретінде танылғандардың ықпалы күшейді, бұл олардың арасында келіспеушіліктерге әкелді. Фейянттар Австрияға қарсы соғысқа қарсылық білдіргеннен кейін, олар Ассамблеядан қуылды. Барнаведің қоғамдық мансабы аяқталды және ол 1792 жылдың басында Гренобльге қайтып оралды. Оның патша отбасына деген соқпақтығы мен қарым-қатынасы, оларға ол қарсы революция жоспарын ұсынған болатын, сондай-ақ Революцияның зорлық-зомбылығын тежеуге тырысуы оған сатқындық күдігін туғызды. Бұл оның іс-әрекеттері марксистік өндіріс құралдары тұжырымына жол ашты. Барнаве "жер иелігі аристократия мен федерализмнің негізі болғандай, коммерциялық меншік демократия мен біртүтастықтың қағидасы" деген пікірін айтты, ол саяси қатынастарды экономикалық құрылымдардағы түбіртектік айырмашылықтармен тікелей байланыстырады.

Негізгі дереккөздер

Барнавтың өлімнен кейін шыққан еңбектері 1842 жылы Bérenger (de la Drôme) арқылы 4 томдық түрінде жарық көрді. Жозеф Барнаве мен Эммануэль Чилл. Билік, мүлік және тарих: Француз революциясына кіріспе (1972) Барнавтың Француз революциясына кіріспесінің аудармасын және Чиллдің 74 беттік алғы сөзін қамтиды. Хайденстам, Оскар Густав фон, Мари Антуанетта, Ханс Аксель фон Ферсен және Жозеф Барнав. 1926 жыл. Мари Антуанеттаның, Ферсеннің және Барнавтың хаттары. Лондон: Джон Лейн.