Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай императорлық асханасы Қытайдың әр түрлі аймақтарындағы, негізінен Шандоң және Цзянсу провинцияларындағы асханалардан алынған. Бұл стиль әртүрлі императорлар мен императрицалардың асханаларынан пайда болды және ол Пекин асханасына ұқсас, оған қатты әсер етті. Императорлық ас - су негізінен императорларға, олардың императорлары мен кәнизактарына және императорлық отбасыға ұсынылды. Қытай императорлық асханасының ерекшеліктері - пысық пісіру әдістері және шикізатты қатаң таңдау, олар көбінесе өте қымбат, сирек немесе дайындалуы күрделі. Көрнекілікпен көрсету де өте маңызды, сондықтан тағамның түсі мен пішіні мұқият ұйымдастырылуы керек. Қытайдың ең танымал императорлық асханалары Пекинде орналасқан: Бейхай саябағындағы Фанг Шан және Жазғы сарайдағы Тинг Ли Тинг. Қытай императорлық асханасының стилі мен дәмі әулетке қарай әр түрлі болады. Әр әулеттің өзіндік ерекшеліктері бар. Қытай императорлық асханасының екі танымал стилі Мин және Цин әулеттерінен бастау алады. Бұл династияларда көптеген танымал тағамдар пайда болды, мысалы, Венси тофу және Пекин қамыры. Императорлық асхананың толық жүйесі жасалды, оған сатып алу және тамақ дайындау кірді. Императорлық ас дайындауға және қызмет етуге арналған әрбір процесс "тамақ ішу қағидаларына" сәйкес белгіленген тәртіппен жүргізілді. Императорлық тағамдарды жасау арқылы көптеген танымал тағамдар жасалды, мысалы, күріш, қарақұмық, қоқыс, сорго, бидай және жабайы күріш. Императорлық асхана денсаулықты сақтаумен тығыз байланысты болды. Қытай тарихында тамақ пен диеталық терапияны дұрыс пайдалану туралы бірнеше жүздеген жазбалар пайда болды. Мысалы, Сунь Сюйдің "Сунь династиясындағы халықтың денсаулықты қалыптастыруы", Чэнь Жирудың "Джентльмендердің диета туралы ескертуі" және Мин династиясындағы Лю Руююдің "Мин сарайының диетаға деген артықшылықтарының тарихы". Диеталық терапия туралы кітаптардың көпшілігін ғалымдар, әдебиетшілер, медицина мамандары немесе тарихшылар жазған. Дұрыс денсаулық сақтау үшін тамақ пісіру және диеталық терапия Қытай императорлық асханасының және Қытай диеталық мәдениетінің маңызды бөлігін құрады. Императорлық отбасы ғана императорлық тағамдарды жеуге құқылы болса да, қытай императорлық тағамдары қытай сарайларының диеталық мәдениетін қамтыды. Императорлық асхананың шикізатын шаруалар, малшылар мен балықшылар қамтамасыз еткен. Ас үйдегі ыдыстарды қолөнершілер жасаған. Императорлық асхана сонымен қатар қызмет көрсеткен аспаздардың, тағамдарға атау берген азаматтық қызметкерлердің және диеталық және аспаздық қағидаларды жасаған протоколдық қызметкерлердің күш-жігерін білдіре алады. Қытай императорлық асханасы - Қытайдың дәстүрлі асханасы мен мәдени мұрасының құнды бөлігі.
Chinese imperial cuisine is derived from a variety of cooking styles of the regions in China, mainly from the cuisines of Shandong and Jiangsu provinces. The style originated from various Emperors' Kitchen and the Empress Dowagers' Kitchen, and it is similar to Beijing cuisine which it heavily influenced. Imperial cuisine was served mainly to the emperors, their empresses and concubines, and the imperial family. The characteristics of the Chinese imperial cuisine are the elaborate cooking methods and the strict selection of raw materials, which are often extremely expensive, rare or complicated in preparation. Visual presentation is also very important, so the colour and the shape of the dish must be carefully arranged. The most famous Chinese imperial cuisine restaurants are both located in Beijing: Fang Shan in Beihai Park and Ting Li Ting in the Summer Palace. Styles and tastes of Chinese imperial cuisine vary from dynasty to dynasty. Every dynasty has its own distinguishing features. The two famous styles of Chinese imperial cuisine are from the Ming and Qing dynasties. Many famous dishes emerged in these dynasties, such as Wensi tofu and Peking duck. A complete system for imperial cuisine was developed which included procurement and diets preparation. Every process of making and serving imperial cuisine was done in a fixed order according to the "eating principles". Many famous dishes were developed through creating imperial food such as the six cereals stew which included rice, millet, broomcorn, sorghum, wheat and wild rice. Imperial cuisine was closely related to preserving health. Several hundred writings about using food and diet therapy for better health have appeared throughout Chinese history. For example, The Health Building of the People in the Song Dynasty, by Song Xu, the Gentlemen's Remark on Diets, by Chen Jiru, and the History of the Ming Palace Preferences for Diets, by Liu Ruoyu in the Ming dynasty. Most of these books about diet therapy were written by scholars, literati, medical specialists or historians. Cooking and diet therapy to maintain good health formed an important part of Chinese imperial cuisine and Chinese dietetic culture. Although only the imperial family was authorised to consume imperial cuisine, Chinese imperial cuisine comprised the dietetic culture of the Chinese palaces. The raw materials of imperial cuisines were provided by peasants, herders, and fisherman. The kitchen utensils were made by craftsmen. Imperial cuisine can also represent the efforts of the cooking staff who provided the service, civil officials who named the dishes, and protocol officials who drafted the dietary and culinary principles. Chinese imperial cuisine is a valuable part of Chinese traditional cuisine and cultural heritage.
Мин әулетінің императорлық асханасы
Мин әулетінің негізін қалаушы Чжу Юаньжанның қалауымен, императорлық асхананың көбісі оңтүстік Қытайдың дәмдерімен дайындалды. Мин сарайындағы асхана монғолдықтар басқарған Юань әулетінің кезінде қызмет етілген монғолдық тағам стилін мүлдем өзгертті. Мин династиясының императорлық асханасының бір маңызды ерекшелігі бар еді, ол жақсы денсаулықты сақтау еді. Мин династиясының императорлары денсаулығын сақтау үшін пайдалы тағамдарды жеуге көп көңіл бөлген. Императорлық асхананың мәзірі күнделікті өзгеріп, тағамдар қайталанбайтын. Мин әулетінің императорлық асханасы негізінен дәнді дақылдарға негізделген. Сондықтан ет пен бұршақ өнімдері бұрынғы династиялардағыдай танымал болған жоқ. Цинь дәуірінде тәтті картоп танымал тағам болды. 16 ғасырдың ортасында жүгері мен қымыз да пайда болды. Бұл кезеңде басқа да танымал тағамдар, соның ішінде акуланың қанаты шұбыры мен жеуге болатын құстың ұясы да танымал болды. Бұл екі тағамды Қытайға Мин әулетінің басында зерттеуші Чжэн Хэ әкелген. Бұл екі тағам экстравагантты тағамдардың үлгісіне айналған кезде, Қытайға теңіз қызанақтары мен креветкалар да әкелінді. Минь династиясында Сун Усао және Ван Эрю сияқты көптеген танымал аспаздар мен аспаздар пайда болды. Қуырылған қаз Юань династиясы кезінде императорлық асханада бірінші рет тағам ретінде ұсынылды. Ол толық дамыды және Мин әулеті кезінде императорлық ас мәзірінің маңызды бөлігіне айналды. Қазіргі қоғамда Пекиннің қуырылған қамыры халықаралық тағамдарға айналды. Пекиннің қуырылған қамыры өзінің сымбатты терісі мен шырынды етімен танымал болды, бұл оны алғаш рет жегендерге терең әсер қалдырды. Императорлық дәуірден бастап, ас үйдің аспазы тамақтанушылардың алдында кескен жұқа, күрмелі қабығы үшін таңғалдырады. Пекин қамышын пісіру мен жеудің ерекше әдістері бар, олар оның дәмін барынша көтереді.
Imperial cuisine in the Ming dynasty was mostly cooked with the flavours of southern China because of the preferences of Zhu Yuanzhang, the founder of the Ming dynasty. The cuisine in the Ming palace totally changed the Mongolian style of food served during the Mongol led Yuan dynasty. The imperial cuisine of the Ming dynasty had one important characteristic, which was to maintain good health. The emperors of the Ming dynasty paid great attention to maintaining their health by eating healthy food. The menu of imperial cuisine changed daily and dishes were not repeated. Imperial cuisine of the Ming dynasty was mainly grain based. Therefore, meat and bean products were not as popular as they were in the former dynasties. In the Qing dynasty, a famous dish was sweet potatoes. Maize and chili peppers were also introduced in around the mid 16th century. Other famous dishes including shark's fin soup and edible bird's nest also gained their fame during this period. Those two dishes were introduced to China by the explorer Zheng He in the early Ming dynasty. While these two dishes were becoming examples of extravagant dishes, sea cucumbers and prawns were also brought into China. Many famous cooks and chefs such as Song Wusao and Wang Eryu emerged in the Ming dynasty. Roasted duck was first served as a dish in imperial cuisine during the Yuan dynasty. It developed fully and became an important part of imperial cuisine menus during the Ming dynasty. In contemporary society, Peking roasted duck has entered international cuisine. Peking roasted duck was famous because of its crispy skin and the juicy meat which left a deep impression on people eating it for the first time. Since the imperial era, the dish is admired for its thin, crispy skin sliced in front of the diners by the cook. There are unique techniques to serving and eating Peking duck for maximum enjoyment of its taste.
Цинь әулетінің императорлық асханасы
Қытай императорлық асханасы Цинь династиясында маньчжур этносының дәстүрлі тағамдары мен Шандоң асханасының негізінде жасалды. Осы династия кезінде атақты Маньчжу хан императорлық мейрамы құрылды. Цин император сарайының ішінде император асханасы деп аталатын арнайы ұйым болды, ол император үшін император асханасын жасау мен дайындау үшін жауапты болды. Император асханасы Ішкі істер басқармасының қарамағында болды. Цянлон императорының тұсында (1735-1796) Император асханасы ішкі асхана мен сыртқы асханаға бөлінді. Ішкі асханада ет, көкөніс, пісіру, нан пісіру және күріш пісіру бөлімдері болды. Сыртқы асхана сарайдағы қонақасы, мейрамдар мен құрбандық рәсімдерін дайындады. Дзэчжоу пісірілген тауықтың терісі қызыл, жылтыр, пішіні жұмсақ, хош иісі және дәмді болып келеді.
Chinese imperial cuisine in the Qing dynasty was developed basing on the traditional diet of the Manchu ethnic group and Shandong cuisine. The famous Manchu Han Imperial Feast was created during this dynasty. There was a special organisation, the Imperial Kitchen, within the Qing imperial palace which was responsible for creating and making imperial cuisine for the emperor. The Imperial Kitchen was managed by the General Office of Internal Affairs. During the reign of the Qianlong Emperor ( 1735–1796), the Imperial Kitchen was divided into the Internal Kitchen and the External Kitchen. The Internal Kitchen had departments for meat dishes, vegetables, roasting, baking and rice cooking. The External Kitchen prepared the palace banquets, feasts and sacrificial rites. Dezhou braised chicken features red glossy skin, tender texture, aromatic smell, and a juicy taste.
Венси тофу
Венси тофу - Цзянсу асханасындағы тағам. Бұл тофуды ұсақ-түйек етіп турап, жүзімді, қияр сияқты түрлі түсті ингредиенттерден жасалған шұбат. Бұл тағам Янчжоудан келген аспазшының пышақпен шеберлікпен жасаған жұмысының үлгісі, өйткені аспаз осы шұпты жасау үшін бір шаршы тофуды 5000-нан астам бөлікке кесіп алуы керек. Цянлон императорының тұсында Венси есімді монах болды, ол вегетариандық тағамдар, әсіресе тофумен жасалатын тағамдар жасаумен танымал болды. Ол бұл шұбатқа жұмсақ тофу, кептірілген күнбағыс және қара саңырауқұлақ қоспасын енгізді. Көп ұзамай бұл шұбат бүкіл аймақта "Венси тофу" деп аталып кетті. Бұл шұбаттан Цянлон императоры да дәмін татып көрді. Кейін император Венси тофуды императорлық ас мәзіріне қосты.
Wensi tofu is a meal in Jiangsu cuisine. It is a soup made of finely shredded tofu and different ingredients of different colours, such as carrots and cucumbers. This dish represents the typical work of knife skill of a chef from Yangzhou because a chef needs to cut a square of tofu into more than 5,000 pieces in order to make this soup. During the reign of the Qianlong Emperor, there was a monk by the name of Wensi, who was famous for making vegetarian dishes, particularly those with tofu. He created this soup which ingredients included tender tofu, dried daylily, and black fungus. This soup soon became well known throughout the region as "Wensi Tofu". The Qianlong Emperor tried this soup and highly appreciated it. Wensi tofu then added by the emperor to the menu of imperial cuisine.