Кіріспе

Қытай императорлық асханасы Қытайдың әр түрлі аймақтарындағы, негізінен Шандоң және Цзянсу провинцияларындағы асханалардан алынған. Бұл стиль әртүрлі императорлар мен императрицалардың асханаларынан пайда болды және ол Пекин асханасына ұқсас, оған қатты әсер етті. Императорлық ас - су негізінен императорларға, олардың императорлары мен кәнизактарына және императорлық отбасыға ұсынылды. Қытай императорлық асханасының ерекшеліктері - пысық пісіру әдістері және шикізатты қатаң таңдау, олар көбінесе өте қымбат, сирек немесе дайындалуы күрделі. Көрнекілікпен көрсету де өте маңызды, сондықтан тағамның түсі мен пішіні мұқият ұйымдастырылуы керек. Қытайдың ең танымал императорлық асханалары Пекинде орналасқан: Бейхай саябағындағы Фанг Шан және Жазғы сарайдағы Тинг Ли Тинг. Қытай императорлық асханасының стилі мен дәмі әулетке қарай әр түрлі болады. Әр әулеттің өзіндік ерекшеліктері бар. Қытай императорлық асханасының екі танымал стилі Мин және Цин әулеттерінен бастау алады. Бұл династияларда көптеген танымал тағамдар пайда болды, мысалы, Венси тофу және Пекин қамыры. Императорлық асхананың толық жүйесі жасалды, оған сатып алу және тамақ дайындау кірді. Императорлық ас дайындауға және қызмет етуге арналған әрбір процесс "тамақ ішу қағидаларына" сәйкес белгіленген тәртіппен жүргізілді. Императорлық тағамдарды жасау арқылы көптеген танымал тағамдар жасалды, мысалы, күріш, қарақұмық, қоқыс, сорго, бидай және жабайы күріш. Императорлық асхана денсаулықты сақтаумен тығыз байланысты болды. Қытай тарихында тамақ пен диеталық терапияны дұрыс пайдалану туралы бірнеше жүздеген жазбалар пайда болды. Мысалы, Сунь Сюйдің "Сунь династиясындағы халықтың денсаулықты қалыптастыруы", Чэнь Жирудың "Джентльмендердің диета туралы ескертуі" және Мин династиясындағы Лю Руююдің "Мин сарайының диетаға деген артықшылықтарының тарихы". Диеталық терапия туралы кітаптардың көпшілігін ғалымдар, әдебиетшілер, медицина мамандары немесе тарихшылар жазған. Дұрыс денсаулық сақтау үшін тамақ пісіру және диеталық терапия Қытай императорлық асханасының және Қытай диеталық мәдениетінің маңызды бөлігін құрады. Императорлық отбасы ғана императорлық тағамдарды жеуге құқылы болса да, қытай императорлық тағамдары қытай сарайларының диеталық мәдениетін қамтыды. Императорлық асхананың шикізатын шаруалар, малшылар мен балықшылар қамтамасыз еткен. Ас үйдегі ыдыстарды қолөнершілер жасаған. Императорлық асхана сонымен қатар қызмет көрсеткен аспаздардың, тағамдарға атау берген азаматтық қызметкерлердің және диеталық және аспаздық қағидаларды жасаған протоколдық қызметкерлердің күш-жігерін білдіре алады. Қытай императорлық асханасы - Қытайдың дәстүрлі асханасы мен мәдени мұрасының құнды бөлігі.

Мин әулетінің императорлық асханасы

Мин әулетінің негізін қалаушы Чжу Юаньжанның қалауымен, императорлық асхананың көбісі оңтүстік Қытайдың дәмдерімен дайындалды. Мин сарайындағы асхана монғолдықтар басқарған Юань әулетінің кезінде қызмет етілген монғолдық тағам стилін мүлдем өзгертті. Мин династиясының императорлық асханасының бір маңызды ерекшелігі бар еді, ол жақсы денсаулықты сақтау еді. Мин династиясының императорлары денсаулығын сақтау үшін пайдалы тағамдарды жеуге көп көңіл бөлген. Императорлық асхананың мәзірі күнделікті өзгеріп, тағамдар қайталанбайтын. Мин әулетінің императорлық асханасы негізінен дәнді дақылдарға негізделген. Сондықтан ет пен бұршақ өнімдері бұрынғы династиялардағыдай танымал болған жоқ. Цинь дәуірінде тәтті картоп танымал тағам болды. 16 ғасырдың ортасында жүгері мен қымыз да пайда болды. Бұл кезеңде басқа да танымал тағамдар, соның ішінде акуланың қанаты шұбыры мен жеуге болатын құстың ұясы да танымал болды. Бұл екі тағамды Қытайға Мин әулетінің басында зерттеуші Чжэн Хэ әкелген. Бұл екі тағам экстравагантты тағамдардың үлгісіне айналған кезде, Қытайға теңіз қызанақтары мен креветкалар да әкелінді. Минь династиясында Сун Усао және Ван Эрю сияқты көптеген танымал аспаздар мен аспаздар пайда болды. Қуырылған қаз Юань династиясы кезінде императорлық асханада бірінші рет тағам ретінде ұсынылды. Ол толық дамыды және Мин әулеті кезінде императорлық ас мәзірінің маңызды бөлігіне айналды. Қазіргі қоғамда Пекиннің қуырылған қамыры халықаралық тағамдарға айналды. Пекиннің қуырылған қамыры өзінің сымбатты терісі мен шырынды етімен танымал болды, бұл оны алғаш рет жегендерге терең әсер қалдырды. Императорлық дәуірден бастап, ас үйдің аспазы тамақтанушылардың алдында кескен жұқа, күрмелі қабығы үшін таңғалдырады. Пекин қамышын пісіру мен жеудің ерекше әдістері бар, олар оның дәмін барынша көтереді.

Цинь әулетінің императорлық асханасы

Қытай императорлық асханасы Цинь династиясында маньчжур этносының дәстүрлі тағамдары мен Шандоң асханасының негізінде жасалды. Осы династия кезінде атақты Маньчжу хан императорлық мейрамы құрылды. Цин император сарайының ішінде император асханасы деп аталатын арнайы ұйым болды, ол император үшін император асханасын жасау мен дайындау үшін жауапты болды. Император асханасы Ішкі істер басқармасының қарамағында болды. Цянлон императорының тұсында (1735-1796) Император асханасы ішкі асхана мен сыртқы асханаға бөлінді. Ішкі асханада ет, көкөніс, пісіру, нан пісіру және күріш пісіру бөлімдері болды. Сыртқы асхана сарайдағы қонақасы, мейрамдар мен құрбандық рәсімдерін дайындады. Дзэчжоу пісірілген тауықтың терісі қызыл, жылтыр, пішіні жұмсақ, хош иісі және дәмді болып келеді.

Венси тофу

Венси тофу - Цзянсу асханасындағы тағам. Бұл тофуды ұсақ-түйек етіп турап, жүзімді, қияр сияқты түрлі түсті ингредиенттерден жасалған шұбат. Бұл тағам Янчжоудан келген аспазшының пышақпен шеберлікпен жасаған жұмысының үлгісі, өйткені аспаз осы шұпты жасау үшін бір шаршы тофуды 5000-нан астам бөлікке кесіп алуы керек. Цянлон императорының тұсында Венси есімді монах болды, ол вегетариандық тағамдар, әсіресе тофумен жасалатын тағамдар жасаумен танымал болды. Ол бұл шұбатқа жұмсақ тофу, кептірілген күнбағыс және қара саңырауқұлақ қоспасын енгізді. Көп ұзамай бұл шұбат бүкіл аймақта "Венси тофу" деп аталып кетті. Бұл шұбаттан Цянлон императоры да дәмін татып көрді. Кейін император Венси тофуды императорлық ас мәзіріне қосты.