Кіріспе

Дервент – Англияның Дербишир графтығында орналасқан өзен. Оның ұзындығы 50 миль (80 км). Бұл өзен Дерби қаласының оңтүстігінде құсып жатқан Трент өзенінің саласы болып табылады. Өзеннің көп бөлігі Пик ауданы мен оның етегінде ағады. Дерби қаласын есептемегенде, өзен жолының көп бөлігі ауылдық жерлерді құрайды. Дегенмен, өзен адамзаттың көптеген қажеттіліктеріне қызмет еткен, және Матлок пен Дерби аралығында өнеркәсіптік революцияның алғашқы ошақтарының бірі болды. Осы жерде Дервент аңғарындағы алғашқы ірі мақта фабрикалары салынған. Бүгінде ол төңіректегі бірнеше қалаларды сумен қамтамасыз етеді, ал тік беткейлі аңғары Пик ауданының жоталары арқылы маңызды көлік дәлізін құрайды. Дервент аңғарының көркемдігі көптеген туристерді қызықтырады. Жоғарғы ағысы Пик ауданы ұлттық паркінен өтеді, ал ортаңғы ағысы, бұрынғы Matlock Bath шипажай қаласының маңында сувенирлік дүкендер мен ойын-сауық орталықтарын ұсынады, сондай-ақ Абрахам биіктіктері және оның канат жолы сияқты тамаша орындар бар.

Этимология

Дервент бритт тіліндегі Деруэнтиу өзен атауынан шыққан, латын тілінде Deruentiō деп жазылған, мағынасы – "(емен ағаштарының) орманына тиесілі/қатысты"; бұл ескі өзен атауы ортағасырлық уэльс поэзиясында, мысалы, Y Gododdin поэмасына қосылған Peis Dinogat ("Диногадтың көйлегі") сияқты шығармаларда Derwennydd түрінде сақталған.

Курс

Дервент өзені Блейклоудың шығыс беткейінде, Хауден Мурсқа қарсы жатқан Суэйнс Грейвте (теңіз деңгейінен жоғары) және Глоссоптан шамамен 10 шақырым шығысқа қарай басталады. Оңтүстікке қарай ағатын Дервент Бамфорд ауылынан өтеді, онда оған Ной өзені қосылады. Осы саласынан кейін, ол Хатерсейдж, Гринделфорд, Калвер және Баслоу қалаларынан ағып өтеді, содан кейін Роузлиде Уай өзені қосылғанға дейін Чатсворт Хаустың иелігі арқылы өтеді. Дарли Дейлден өткен соң Дервент Матлокқа жетеді, онда өзен иілісінде Бентли Брукпен бірігеді. Одан әрі Матлок-Бат, Кромфорд, Уотстандуэлл және Амбергейт ауылдарынан өтіп, Амбер өзенімен қосылады. Өзенде құстар, жәндіктер, балықтар және рактер тіршілік етеді. Сондай-ақ, бұл жерде көптеген жабайы гүлдер өседі, мысалы, Төменгі Дервент жолында көруге болады.

Өзен пайдалануы

Дервент аузынан Дербиге дейінгі төменгі өзен 1720 жылғы Парламент актісімен кеме жүруге жарамды деп жарияланды, ал бұл учаске 1721 жылы кеме қатынасына ашылды. 1795 жылға қарай көлік тоқтатылды және кеме қатынасын бәсекелес Дерби каналының иелері сатып алды. Қазіргі таңда өзен кеме жүруге жарамды деп есептелмейді, бірақ жоғарғы өзенді каякшылар мен каноэшілер жиі пайдаланады, олар жылдам ағыс пен Матлок Бэстегі слалом трассасын ұнатады. Өзен сонымен қатар Мэтлок Бэт пен Дерби арасында салынған көптеген тоқыма фабрикаларын қуатпен қамтамасыз ету үшін қолданылды. Бастапқыда су қуатына қажеттілік шамалы болды, мысалы, Дербидегі Ломбтың жібек фабрикасы, кейінгі мақта фабрикаларының алдашысы саналатын ол, тек кішкентай арнадан қуат алды. Ричард Аркрайттың Кромфорд фабрикасы, әлемдегі алғашқы сумен жұмыс істейтін мақта илеу фабрикасы, Дервенттің шағын саласын және қорғасын кенінің шахталық галереясын бірге пайдаланды. Белпер, Дарли Абби және Массон Миллдегі кейінгі фабрикалар әлдеқайда ірі болды және күрделі машиналарын іске қосу үшін өзеннің толық қуатын пайдалану қажет болды. Бұл үшін Дервент өзенінің бойында үлкен бөгеттер салынды, олар әлі күнге дейін өзендік ландшафтта маңызды элементтер болып табылады. Бұл орындардың барлығы Өнеркәсіптік революцияның дамуында маңызды рөл атқарды, ал Аркрайттың инновациясы, бірнеше жергілікті бәсекелестермен бірге, бүгінде аймақтың Дервент аңғарындағы фабрикалардың Әлемдік мұрасы ретінде танылуына себеп болды. Дервенттің қуаты әлі де осы тарихи фабрикалардың бірнешеуінде қолданылады, диірмен дөңгелектерін айналдырудың орнына турбиналар арқылы гидроэлектр энергиясын өндіреді. Соңғы жаңалық – Дербидегі Риверсайд бақтарының жанындағы Лонгбридж бөгетіне гидроэлектр станциясының салынуы. Жоғарғы аңғардағы Хоуден және Дервент су қоймалары 1916 жылы Шеффилд, Ноттингем, Дерби және Лестер қалаларын сумен қамтамасыз ету үшін аяқталды. Жақын орналасқан Ледибоуэр су қоймасы 1945 жылы сұраныстың өсуіне жауап ретінде аяқталды. Бұл су қоймаларынан тазартылған су өзенмен қатар 45 шақырымдық Дервент аңғары су құбыры арқылы ағып өтеді. Өзен сонымен қатар Карсингтон су қоймасын да жанама түрде қамтамасыз етеді, су Амбергейттегі сорғы станциясы арқылы жоғары су деңгейі кезінде өзеннен алынады. Су деңгейі төмендеген кезде, су сол 10 шақырымдық туннельдер мен су құбырлары арқылы өзенге қайтарылады, бұл құрғақ жаз айларында Литтл Итоннан төмендегі ағында су алу мөлшерін арттыруға мүмкіндік береді. Бүгінде бұл су қоймаларының барлығын «Severn Trent Water» компаниясы басқарады. Дервент өзені аңғары маңызды байланыс жолын ұсынады. Дерби мен Роузли арасында A6 тас жолы аңғардың бойымен өтеді, ол автокөлік жолдары желісі құрылғанға дейін Лондоннан Манчестерге бағытталған негізгі жол болды және қазір де бір бағытты қозғалыспен жүретін жол болып табылады. Бұрынғы Мидленд темір жолының Дербиден Шеффилдке және Манчестерге дейінгі желілері де Дервенттің бойымен өтті, бұрынғысы Амбергейтке дейін, ал соңғысы Роузлиге дейін. Шеффилд желісі әлі де Мидленд магистралінің бөлігі ретінде жұмыс істейді, бірақ Манчестер желісі 1968 жылы Матлоктан солтүстікке қарай үзілді, ал Амбергейттен Матлокқа дейінгі бөлігі қазір Дервент аңғары желісін құрайды, бұл бір рельстік тармақ желісі. Амбергейт пен Кромфорд арасында өзен, жол және темір жол Кромфорд каналымен қатар өтеді. Терминал бір кезде Кромфорд және Жоғары шың темір жолы арқылы Жоғары шыңнан Манчестерге байланысты болған.

Атау беру

Дервент өзені Дербиширдегі ең көне хоккей клубының атын тағайындайды. Дервент хоккей клубы 1897 жылы құрылған және алғашқы матчтарын Дарли Дейлдегі Дервент өзенінің жағасында өткізді, содан кейін Вирксвортқа көшірілді. Бұл атау 1857 жылы құрылған Дербидегі Дервент қайық спорты клубына да берілген.

Қызықты жайттар

Өзеннің тазалығы туралы Исаак Уолтонның "Толық балықшы" кітабындағы "Пискатор" Чарльз Коттон да айтқан.