Кіріспе

Иоганн Евангелист Хайдн (23 желтоқсан 1743 – 10 мамыр 1805) – классикалық дәуірдің тенор әншісі; композиторлар Йозеф Хайдн мен Михаэль Хайднның кіші інісі. Ол көбінесе «Хансл» деп аталды, бұл «Иоганн» есімінің кішкентай түрі. Иоганн Матиас Хайдн мен Анна Мария Коллер Хайднның (Йозеф екінші, Михаэль алтыншы) он бірінші баласы еді. Оның кәсіби білімі әртүрлі болуы мүмкін. Йозеф Хайднның алғашқы өмірбаянын жазған Альберт Кристоф Диске қарағанда, Иоганн ағаларының ізімен Венадағы Святого Стефана соборында хорға қатысқан. Алайда, Розмари Хьюз Иоганнның әкесі Матиас сияқты ағаш шеберлігін де үйренгенін айтады. Хьюз Иоганнды «әлсіз және әкесінің ісін жалғастыруға қабілетсіз» деп сипаттайды. 1763 жылы Иоганнның әкесі қайтыс болды және мұраны бөлісу алдында Иоганнға ертерек қаржылай көмек көрсетуді қарастырған өсиет қалдырды; Джонс айтқандай, бұл оның әлі өз бетімен күнкөріс табуға шамасы келмейтінін көрсетеді. 1765 жылы анасы қайтадан үйленгеннен кейін Иоганн үйден шығып, ағасы Йозефке қосылды, ол сол кезде Эстерхази әулетінің капельмейстері ретінде Айзенштадтта жұмыс істеді. Йозеф інісін үйіне алды және оған Эстерхази шіркеуінің хорында тенор ретінде жұмыс тапты. Иоганн алты жыл бойы жалақысыз жұмыс істеді, оны ағасы асырады. Содан кейін ол кішкентай жалақы алды, оны Йозеф толықтырып отырды. Иоганн, көрінеу, өте жақсы әнші болмаған. Композитор Антонио Сальери бір оқушысы туралы: «Ол Хансль Хайдн сияқты мұрын арқылы ән айтады» деді. Осының салдарынан оның Эстерхази әулетіне қызметі шіркеу музыкасымен шектелді; ол 1770 жылдардан бастап Йозеф қойған көптеген операларда өнер көрсетуге шақырылмады. Иоганн оқытумен айналысты және кейде шұғыл жағдайда музыканы көшіруге тартылды. Йоганн Йозефке жақсылық жасау үшін әнші ретінде жалақы алған болуы мүмкін; сол кездегі Хайднның жұмыс берушісі (принц Николаус Эстерхази) Хайднның қызметтерін осындай келісімдер жасауға лайық деп санады, бұл кейінірек осындай әрекетпен расталады, ол Хайднның сүйіктісі Луигия Ползеллиді де жалақыға алды. 1775 жылы Иоганн қысқа уақытқа жұмысынан айырылды, өйткені «ұсақ бұзушылық» (Робинс Лэндон) оған принц Николаустың жылжымайтын мүлік директорының ашуын тудырды, ол тез ашуланатын Петер Людвиг фон Рахер еді. Жағдай Йозеф Хайднның араласуымен қалпына келтірілді. Иоганн 1790 жылдан бастап (принц Антон Эстерхази Николаустың орнын басып, отбасының музыкалық мекемелерінің көп бөлігін жойған кезде) 1795 жылға дейін (Антонның мұрагері Николаус II оны қайта жаңғыртқан кезде) қайтадан жұмыссыз болды. Бұл уақытта Иоганн не істегені белгісіз. Қайтадан жұмысқа орналасқаннан кейін, ол өмірінің соңына дейін Эстерхази әулетіне қызмет етіп, 63 жасында Айзенштадтта қайтыс болды.