Tibor Déry

Кіріспе

Венгрия жазушысы және ақыны Тибор Дери (18 қазан 1894 жылы Будапештте 18 тамыз 1977 жылы Будапештте) - венгриялық жазушы және ақын. Сонымен қатар ол Тибор Даниэль және Пал Вердес деген атпен жазды. Георгий Лукач Дериді "біздің заманымыздың ең үздік адам суреті" деп мақтады.

Өмірбаян

Ол ата-анасы бай буржуа болған. Оның әкесі заңгер, ал анасы бай австриялық еврей отбасынан шыққан. 1911 жылы Будапешттің сауда академиясын бітіріп, бір жыл бойы Санкт-Галленде неміс тілін оқыды. 1913 жылдан 1918 жылға дейін ол ағайындысында жұмыс істеді, ол ағаш бизнесін басқаратын, алдымен Трансильванияның Галокаста, содан кейін Будапештте. Осы кезде ол жазуға кірісіп, бірнеше шығармаларын жариялауға қол жеткізді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол Коммунистік партияға қосылды. Қысқа уақытқа созылған Венгрия Кеңес Республикасы кезінде ол директорлық құраманың мүшесі болды. Республика құлағаннан кейін ол тұтқындалды, бірақ көп ұзамай босатылды және 1920 жылы Ольга Пфайферге үйленді. Сол жылы ол әйелімен көшіп кетті. Алдымен олар Венада қоныстанды, онда ол венгр тіліндегі газетте жұмыс істеді. 1924 жылы олар Парижге, ал 1926 жылы Италияның Перуджа қаласына барды. Техникалық тұрғыдан алғанда, ол көп ұзамай Будапештке оралғанмен, уақытының көп бөлігін саяхатта өткізді. Ол Ольгамен 1928 жылы ажырасады. 1934 жылы ол Австрияның Азамат соғысына Schutzbund мүшесі ретінде қатысты, содан кейін Испанияға қашуға мәжбүр болды. Ол Венгрияға тек 1935 жылы оралды. Дегенмен, оңшыл Хорти режимі кезінде ол бірнеше рет түрмеге қамалды, бір рет Андре Жидтің "Retour de L'U" атты еңбегін аударғаны үшін. Осы кезеңде ол өзінің ең үздік романы деп саналатын "Толықтырылмаған сөйлемді" жазды, ол 1200 беттік эпикалық оқиға, жас аристократ Лоренц Парцен Нагдың өмірі туралы, ол жалпы ереуіл кезінде Будапешттегі жұмысшы таптармен байланысқа түседі. 1942 жылы еврей заңдары қабылданғаннан кейін ол әртүрлі псевдонимдермен жаза бастады. Неміс оккупациясынан кейін ол жасырынуға мәжбүр болды. 1945 жылы ол қайтадан тұрмысқа шығып, Коммунистік партияға қайтадан қосылды және Венгрия Жазушылар одағының басшылығына сайланды. Келесі бірнеше жылда оның бұрын жарық көрмеген көптеген еңбектері жарық көрді. Ол 1955 жылы ажырасып, қайтадан тұрмысқа шықты. 1956 жылы Гьёрги Лукач пен Гюла Хаимен бірге оның басшылығын сынға алғандықтан партиядан шығарылды. Сол жылы ол "Ники: ит тарихы" атты кітабында Сталиндік Венгрияда адам өмірін қасақана шектеу туралы аңыз жазды. Сол жылы революциялық үкімет өкілі болды. 1957 жылы төңкеріс басылғаннан кейін ол тоғыз жылға бас бостандығынан айырылды. 1961 жылы бұл жаза уақытша тоқтатылды, ал 1963 жылы толық рақымшылық жасалды. Содан кейін ол уақытын Будапешт пен Балатонфюред арасында бөліп отырды. 1977 жылы қайтыс болғаннан кейін ол Magyar Televízió телеарнасында қойылымға тартылды. 1984 жылы 1979 жылы қайтыс болған жесірінен грант әдебиет саласындағы жетістіктерді құрметтеу үшін "Дерь Тибор" сыйлығын құруға жұмсалды.

He was born to well off bourgeois parents. His father was a lawyer and his mother came from a wealthy Jewish Austrian family. In 1911, he graduated from the Budapest Academy of Commerce and spent a year studying German in St. Gallen. From 1913 to 1918, he worked for his uncle, who operated a lumber business, first in Galócás, Transylvania, then in Budapest. At this time, he began writing and managed to publish a few pieces. After the First World War, he joined the Communist Party. During the brief Hungarian Soviet Republic, he became a member of the lt=Directorate. Following the fall of the Republic, he was arrested, but was released shortly and, in 1920, married Olga Pfeifer. He and his wife emigrated later that year. First, they settled in Vienna, where he worked for the Hungarian language newspaper, hu. In 1924, they went to Paris then, in 1926, to Perugia, Italy. Although, technically, he returned to Budapest not long after, he spent most of his time traveling. He and Olga were divorced in 1928. In 1934, he participated in the Austrian Civil War as a member of the Schutzbund, after which, he was forced to flee to Spain. He only returned to Hungary in 1935. Nevertheless, during the right wing Horthy regime he was imprisoned several times, once because he translated André Gide's Retour de L'U. R. S. S In this period, he wrote what is often considered his greatest novel, The Unfinished Sentence, a 1200 page epic story about the life of the young aristocrat, Lorinc Parcen Nagy, who gets into contact with the working classes in Budapest during a general strike. In 1942, after passage of the Jewish Laws, he began writing under various pseudonyms. Following the German occupation, he was forced into hiding. In 1945, he remarried, rejoined the Communist Party and was elected to the leadership of the Hungarian Writers' Union. Over the next few years, many of his previously unpublished works were issued. He divorced and remarried again in 1955. In 1956, along with György Lukács and Gyula Háy, he was expelled from the Party for criticizing its leadership. In the same year, he wrote Niki: The Story of a Dog, a fable about the arbitrary restrictions on human life in Stalinist Hungary. Later that year, he became a spokesman for the Revolutionary government. When the revolution was quashed, in 1957, he was sentenced to nine years in prison. That sentence was suspended in 1961 and he received a full amnesty in 1963. After that he divided his time between Budapest and Balatonfüred. Following his death, in 1977, he was the subject of a production on Magyar Televízió. In 1984, a grant from his widow, who died in 1979, was used to establish the Déry Tibor díj, to honor achievements in literature.