Кіріспе

Черногория президенті Вељко Милатович (серб-хорват кириллінің: Вељко Милатовић; 5 желтоқсан 1921 жыл 19 қазан 2004 жыл) - Черногорияның коммунистік партизан, саясаткері, мемлекет қайраткері, бір рет спикер және екі рет президент болды.

Өмірбаян

Милатович 1921 жылы 5 желтоқсанда Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігінің (кейін Югославия Корольдігі) Нишич қаласында дүниеге келген. Ол өзінің әкесінің аты Чакмак емес, анасының атынан Милатович деген тегін алған. Бұл Veljko-ның әкесі (үйленгеннен кейін Даниловградтың маңындағы Виничи ауылына көшіп барған) әйелінің тегін эстетикалық себептермен алғандығына байланысты болды. 1941 жылы Одақ әскерлері елге басып кірген кезде 20 жасар Велько Фашизмге қарсы күрес кезінде коммунистік партизандарға қосылды. Ол азаматтық соғыста нацистік әріптестермен күресуге және оларды түп-тамырымен жоюға тағайындалды. Ол четниктерге қатты қарсы болды. 1947 жылы ол өзінің бірлігімен Кристо Зрнов Поповичті жасырындығына басып, өлтірді. 1967 жылы Черногория Социалистік Республикасының Халық Ассамблеясының президенті болып сайлануымен ірі саяси өмірге кірді. 1968 жылы ол Черногорияның партиялық парламенті құрылғанына 25 жыл толуын атап өтті. Мерекеге арнайы қонақ болып Хорватия Социалистік Парламентінің спикері Яков Блажевич болды. Вельконың сөйлеген сөзінде ол Черногория "өз тарихында 1916 және 1918 жылдары екі рет капитуляция жасады" деп мәлімдеді, бұл мерекеде үлкен дау тудырды, өйткені соғыс уақытындағы депутаттар 1918 жылғы Сербиямен бірігуді оккупация деп қарастыруға қарсы сөйледі. Милатович Черногорияда басымдықты кириллицадан гөрі латын қарпіне артықшылық бергені үшін жеке өзі болды. Ол бұл лауазымда 1969 жылға дейін қызмет етті. Велько Милатович Черногорияның ұлттық теледидары мен Белград теледидары арасындағы тығыз ынтымақтастықты тоқтатты және Загреб теледидарымен тығыз байланыс орнатты. Ол жаңа телеарнаның директивасын Момир Шлюкичке тапсырды. Бір байқалатын нәрсе - сөйлеудің хорватшалануы, ал Черногория әлеміне арналған жарнамалар бастапқыда Хорватияда жасалды. 1974 жылы Черногория президенті болып тағайындалды. Сол жылы ол Ньегош ескерткіші жөніндегі комиссияның негізгі адамдарының бірі болды, ол Данилоның құртуға тиіс болған шатырдың орнына салынуға тиісті Петар II Петрович Ньегош мұражайын жобалауға тағайындалды, Серб Православие шіркеуінің Черногория және Литорал митрополиясына берген жеке уәделеріне қарамастан, ол тірі кезде мұндай қадам жасалмауы керек. Бұл қадамды Черногориядағы сербтік элементтер әсіресе даулы деп тапты, өйткені Ньегош шіркеуі Черногорияның Серб мемлекеті үшін үлкен символ болды: ол серб-черногориялық достықты және ортақ этникалық шығу тегін білдірді және Черногорияның және Черногорияның жоғарғы ұлттық символы болды, ол коммунистік Черногорияның ресми эмблемасында (ордақ) бейнеленген. Алайда Милатович SOC-пен жаңа мұражайда еске алу рәсімін өткізуге келісім жасады. 1981 жылы 31 қаңтарда Черногория коммунистер одағының Орталық Комитеті төрағалығының комиссиясының арнайы отырысында ол өзінің ұзақ жұмыс, "стратегиялық бастама" өткізді. Черногориядағы коммунизмді басқарған оның алдыңғы адамы Блажо Йовановичтен айырмашылығы, Велйко Черногория халқын сербтер деп санамады. Өзінің диссертациясында ол соңғы 100 жылда Черногория тұрғындарын сербтер екендігі туралы үнемі ілімдейтінін, бірақ сербтер жақтас идеология Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін Отандағы Югослав армиясының жойылуымен жеңілгенін түсіндірді. Ол Черногория тарихы жалған наным-сенімге толы екенін және бұқаралық сыншыларды түзету қажет екенін анықтады. Ол тарихи ғылымды тазарту үшін серб емес көмек іздеуді болжады және Черногорияны сербтендіру шаралары үш тармақта: тарихнама, этнология және лингвистикада қабылдануы керек деп анықтады. Оның ұсынысының сынға алынатыны қатты сынға ұшырады, өйткені Партизандар екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Черногорияны сербтер деп санайды. Сол жылы Велько Милатович Черногорияның коммунистік лигасының марксистік орталығында Черногория халқының ерекшелігін айқындаған "Көктемгілердің этногенезі туралы" Шпиро Кулишичтің даулы еңбегі туралы талқылауға қатысты. Ол жұмысты қорғады және Орталықтың басшысы Ненад Бучинді талқылауды ұйымдастырғаны үшін шабуылдады, бұл жұмыстың дұрыстығына бірден күмән келтіретінін айтты. Шын мәнінде, Велько Шпироның жұмысына қатысты пікір білдіруден бас тартты, бірақ оның сыншыларын төзімсіз деп атап, қатты сынға алды. 1981 жылы 12 маусымда Велько Милатович 13 шілдедегі көтерілістің 40 жылдығын атап өту үшін Черногория ғылым және өнер академиясында өз баяндамасын ашып, Черногория мен Албания арасындағы ерекше бай...