Кіріспе

Srpsko privredno društvo "Privrednik" (; ), әдетте Privrednik деп аталады, Хорватиядағы серб азшылығының ұйымы, оның мақсаты Хорватиядағы сербтердің көпшілігі тұратын ауылдық жерлерде экономикалық мүмкіндіктер жасау және арттыру, сондай-ақ жеке тұлғалардың кәсіби дағдыларын дамыту. Владимир Матиевич Привредникті Австрия-Мажарстанның билігі кезінде құрды, ал Ұлы соғыстан кейін Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігі құрылғаннан кейін ол өз ісін Загребтен Белградқа көшірді, онда 1923 жылы Zadruga Srba privrednika-ны құрды. Привредник - мемлекеттік емес, коммерциялық емес және партиялық емес ұйым.

Тарих

Әрине, Привредник қоғамы Матиевичтің мақсатының орындалуы болды, ол өзі айтқан идеалға негізделген: "Ең үлкен іс - адамға адал жұмыс және ақы төлеу". MatijeviĆ-тің түпкі мақсаты - Далмация, Лика, Кордун, Бания, Баранья, Славония, Босния, Герцеговина және Воеводинадағы кедей серб отбасыларынан талантты балаларды (жігіттер мен қыздарды) анықтау және олардың кәсіптер мен бизнестегі білімін және дайындығын қолдау үшін тиімді ұйымды құру. Матиевич олардың өздерінің дүкендері мен бизнесін ашады және осылайша өз халқының мәдени және әлеуметтік дамуына мүмкіндік береді деп үміттенді. Студенттер кедей отбасылардан болуы керек еді. Сонымен қатар, олар үйренуге қабілетті және дайын болуы керек. Привредниктің алғашқы президенті Дарвардан Исидор Добрович болды. Вице-президенттер Владимир Матиевич пен Никола Цук болды, ол табысты шарап сатушы еді. Хатшы Любомир П. Ристич болды. Олардың барлығы қоғамның мақсаттарына арналды және үлкен қайырымдылық жасады, ал бірінші жылы, 1897 жылы, олар 207 студентті тіркеп, орналастырды. Қоғам үлкен табысқа қол жеткізгенмен, 1897 және 1947 жылдар аралығында бірнеше ерекше дағдарысқа тап болды. Привредниктің жетістіктері биліктің күдігін оятты, өйткені Австрия мен Венгрия сербтерден қорқып кетті. 1902 жылы ашулы топ Привредниктің офицерлерінің үйлеріне және кейбір шәкірттер жұмыс істейтін дүкендерге шабуыл жасады. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Австрия-Мажарстан үкіметі қоғамды жауып, көптеген офицерлерді опасыздық үшін тұтқындады. Сол кезде елу жасқа таяп қалған Матиевич қалайда Швейцарияға қашып құтылуға тырысты. 1923 жылы Югославия Корольдігі құрылғаннан кейін, Привредник жаңа штаб-пәтерін ашып, Белградта, Загребтің Прерадович көшесіндегі кеңсесін сақтап қалды. Алты жылдан кейін Матиевич тұмаудан қайтыс болды. Ол 75 жаста еді. 1941 жылы сәуірде Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Привредникке Загребте үлкен қиындықтар туындады. Хорватияның фашистік партиясы - усташи үкіметінің тұсында Привредник жабылып, қоғамға тыйым салынды. Соғыстан кейін Югославияның коммунистік үкіметі тегін білім беру бағдарламасын бастады және бұрынғы жеке мектептерді (бірақ олар коммерциялық емес және бай саудагерлер қаржыландыратын болса да) жабыды, соның ішінде Привредник бағдарламасы. Қоғамның едәуір мүлкі - Matijević-тің бүкіл мүлкі, 1929 жылы 7 миллион долларға бағаланған - коммунистермен иелініп алынды. Қоғамның иелігінде Загребтегі үйлер мен жерлер, сондай-ақ басқа бірнеше қалалар - Сомбор, Славонски Брод, Дарувар, Риека, Госпич, Пакрак және Осиек болды. 1897 жылы алғашқы бастамасынан бастап 1947 жылы "үкімет иелігінен айырылғанға дейін" қоғам 40 000-ға жуық студенттің оқыту мен білім алуын ұйымдастырды және қолдады. Нәтижесінде, бағдарламаны аяқтағандар саудагерлер мен бизнесмендер болды, жаңа орта таптың мүшелері.