Кіріспе

Пано Левкара (Πάνω Λεύκαρα) - Кипр аралындағы қала. Бұл қала өзінің қызыл түске арналған (грекше lefkaritika) және күміс қолөнер бұйымдарымен танымал. Ауыл өзінің атын кремний және әк тастың ақ түсіне байланысты алған: Лефкара грек тіліндегі "лефка" (λευκά, аударма: ақ) және "ори" (όρη, аударма: таулар, төбелер) сөздерінің бірігуінен алынған. Жапондық туристік агенттіктер қауымдастығы оны "Еуропадағы ең әдемі 30 қала" қатарына енгізді.

Орналасқан жері

Ауыл Кипрдің Ларнака округінің Троедос тауларының оңтүстік беткейінде, Никосия Лимассол магистраліне жақын орналасқан. Бұл қалада таспен қаланған көшелер мен әдемі сәулет өнері бар.

Күміс және қайыс

Көптеген әйелдер өздерінің әдемі кестелерін жасауда ғасырлар бойы ауылдың тар көшелерінде отырады. Бұл ауыл өзінің күміс шеберлерімен де танымал. Қаладағы фольклорлық мұражайда келушілерге Кипрдегі өмірдің жүз жыл бұрын қандай болғанын көрсетеді. Мұражай қалпына келтірілген үйде орналасқан және бай отбасының жиһаздары мен заттары, жергілікті киімдер мен Лефкара байлық үлгілері қойылған. Аңыз бойынша, Леонардо да Винчи 1481 жылы ауылға барып, Дуомо ди Миланоның бас құрбандық үстеліне тігілген қайыс сатып алған. 1889 жылы жергілікті қызылша жасау мектебі ашылып, Пано Лефкара қызылшасы өзінің ежелгі атағын қайтадан алды.

Антикалық кезеңнен Осман империясының соңына дейін

Ауылда табылған неолиттік археологиялық қалдықтар Пано Лефкара айналасындағы аймақта көптеген ғасырлар бойы үзіліссіз адам өмір сүргенін дәлелдейді. Пано Лефкараның қазіргі атауымен болған алғашқы тарихи куәлік Кипр Византия империясының бөлігі болған кезде Пано Лефкара маңындағы Като Дрис ауылында 1134 жылы туған Қасиетті Неофитостың өсиетінде кездеседі. Бір бөлмелі үйде, ол жерде Қасиетті Неофит қашып кетіп, монах болу алдындағы түнде әйелімен кездесті. Оның айналасына жаңа үй салынғанымен, ол қазір бос және Марица Каллу ханымның меншігінде. Франк және Венеция дәуірінде (1191-1571) Пано Лефкара феодалды болды. XVI ғасырда бұл Кипрдің ең үлкен қаласы болды. Кипрді 1571 жылдан 1878 жылға дейін түріктер басып алды. Қазіргі кезде ауылдағы сақталған үйлердің көпшілігі осы кезеңнен басталады. Кішкене ғана саңылаулары бар, ашық тасты қасбеттер, ішкі ауланың айналасындағы бөлмелердің орналасуы және жалпақ төбелер Пано Лефкараның 19-шы ғасырдың аяғына дейін архитектурасының типтік элементтері болып табылады.

Британдық кезең және тәуелсіздік

1878 жылы Кипр Кипр конвенциясы мен Берлин шартына сәйкес Ұлыбританияның басқаруына өтті. XX ғасырдың басында Пано Лефкара тұрғындары бүкіл Еуропаға сатылған жергілікті кестелерді коммерцияландыру үлкен өзгерістерге әкелді. Осы кезеңнен бастап жертөле қабаттарында дүкендері бар екі қабатты үйлер, керамикалық плиткалы шатырлар мен түстелген гипсте жасалған және неоклассикалық сәулет элементтерімен безендірілген басты қасбеттер бойымен ұзын балкондар бар. Жұмыс тапшылығы тұрғындарды жаппай көшіп кетуге мәжбүр етті және 1930 жылдары Пано Лефкара ауылының жартысы адам тұрмайтын болды. Тарихи тұрғыдан алғанда, қалада грек кипрліктердің көпшілігі және кішігірім түрік кипрліктері тұратын аралас халық болды. 1946 жылғы санақ бойынша Кипрдің грек халқының саны 2530 адам, ал түрік халқының саны 473 адам, барлығы 3003 адам. Пано Лефкараның бірқатар тұрғындары 1950 жылдары шетелге көшіп кетті, сондықтан 1960 жылға қарай жалпы халық саны 2075-ке дейін төмендеді, олардың ішінде 1714 грек кипрлік және 361 түрік кипрлік болды. Шамамен 400 түрік кипрлік ауылдан қашып кетті және 1963 жылдың желтоқсанында 1964 жылдың қаңтарында болған қауым аралық зорлық-зомбылық кезінде жақын маңдағы Кофинуға көшті. Олар 1974 жылы Түркияның Кипрге басып кіруінен кейін тағы да Солтүстік Кипрге көшірілді. Олар Агиос Теодорос ауылына (Чайрова) қоныстанды. Бұл жер аударылған тұрғындар Пано Лефкара мәдениетіне ие және Пано Лефкара үйінде Пано Лефкара түймешігін тоқу Агиос Теодороста үйретіледі. Туризм 1970-ші жылдары дамып, Пано Лефкараны экономикалық күйреуге ұшыратудан құтқарып қалды. Дәстүрлі сәулет өнері әлі де сақталғандықтан, кестелеу және қолөнер күміс бұйымдары туристерді тартымды етті.

Азаматтық кедергілер

Пано Лефкара халқының 1930-1970 жылдар аралығында көшіп кетуі ауылдағы көптеген тұрғын үйлерді тастауға әкелді. Туризмнің дамуы дәстүрлі сәулетке аз әсер етті. Қауіпсіздік пен сән үшін таңдалған жаңа материалдарды қолдану дәстүрлі тұрғын үйлердің фасадтары мен интерьерін аз өзгертті. Бірнеше үйлер әлі де жабық және ешкім тұрмайды. Пано Лефкараның дәстүрлі сәулет өнері негізінен сақталған.

Архитектуралық мұраны сақтау және сақтау

Көптеген дәстүрлі үйлер Ежелгі заттар департаменті мен Тұрғын үй және қала құрылысы департаментімен тізімге енгізілді. 1978 жылдан бастап Антикварлар департаменті бірнеше ғимаратты қалпына келтірді, әсіресе Пацалостың резиденциясы жергілікті кестелеу және дәстүрлі күміс бұйымдар мұражайына айналдырылды. Тұрғын үй департаменті шығарған қалпына келтіру туралы жарлықта тізімге енгізілген барлық дәстүрлі ғимараттар қамтылады. Пано Лефкарада 20-ғасырда шетелде тұратын, Пано Лефкарадан шыққан түрік кипрліктердің көмегімен салынған мешіт бар. Оның орнында бұрынғы Осман мешіті болған, бірақ 1890 жылдары қиратылған. Солтүстік-шығыс бұрышына минареті қосылған төртбұрышты мешіт Кипрдің дәстүрлі ауылдық архитектурасын көрсетеді.