Кіріспе

Санаттық қатынас Операнттық кондиционирлеуде сәйкестік заңы - бұл реакцияның салыстырмалы жылдамдығы мен салыстырмалы күшейту жылдамдығы арасындағы бір мезгілде күшейту кестелерінде қолданылатын сандық қатынас. Мысалы, егер организмге A және B екі жауап нұсқасы ұсынылса, A және B жауаптарының арақатынасы әр жауаптан алынған күшейткіштердің арақатынасына тең болады. Бұл заң адам емес субъектілер бір мезгілдегі өзгермелі интервал кестелеріне (бірақ төменде қараңыз) ұшыраған кезде өте жақсы қолданылады; басқа жағдайларда оның қолданылуы жасалған болжамдарға және тәжірибелік жағдайдың егжей-тегжейіне байланысты түсінікті емес. Сәйкестікті қамтамасыз ету заңдарының жалпы қолданылуы қазіргі уақытта талқылануда. Бiрiншiлiк заңы бiр респонсiн бiр ғана күшейту кестесiмен ұстап тұруға қатысты жағдайларға қолданылуы мүмкiн, егер организмге әрдайым басқа респонстер қол жетімді, оларды бақылаусыз "шетелдік" күшейтушілер ұстап тұрады деп есептесек. Мысалы, тамақ іздеп, жегіштің артына басқан мал су ішу үшін үзіліп тұруы мүмкін. Сәйкестікті заңды алғаш рет Р. Дж. Хернштейн (1961) көгершіндермен бір мезгілдегі ауыспалы интервал кестелерінде жасаған экспериментінен кейін жасаған. Күгілдерге Скиннер қорапшасында екі түйме берілді, олардың әрқайсысы әртүрлі мөлшерде азық-түлік сыйлығын берді. Күгілдер басқаға қарағанда көбірек азық-түлік сыйлығын беретін түймені ұрады, ал олардың бағасының екі түймеге қатынасы олардың екі түймедегі сыйақы бағасының қатынасына сәйкес келді.

Жауаптардың таралуына негізделген процестер

Адамдар мен жануарлар күшейткішті қалай арттырады деген үш идея бар: молекулалық максимизация, молярлық максимизация және мелиорация. молекулалық максимизациялау: организмдер әрқашан сол кезде күшейтілуі мүмкін кез келген жауап нұсқасын таңдайды. Молярлық максимизация: организмдер ұзақ уақыт ішінде алатын күшейткіштің мөлшерін ұлғайту үшін өздерінің жауаптарын әртүрлі баламаларға бөліп береді. мелиорация: сөзбе-сөз "жақсырақ ету" дегенді білдіреді; организмдер жауап берудің баламалары үшін жергілікті күшейту деңгейін жақсарту үшін жауап береді. қатынас екі нұсқаның жақсысына қарай ауысып отырады, сонда қатынас тең болады, яғни сәйкес келеді.

Теориялық маңызы

Сәйкестікті анықтау заңы бірнеше себептерге байланысты теориялық тұрғыдан маңызды. Біріншіден, бұл көптеген жағдайларда қолданылатын мінез-құлықтың қарапайым өлшемін ұсынады. Екіншіден, заңға сай таңдау мүмкіндігі. Хернштейн (1970) айтқандай, оперативті талдау кезінде таңдау басқа мінез-құлықтың контекстіне қойылған мінез-құлықтан басқа ештеңе емес. Осылайша, Б. Ф. Скиннер және басқалар айтқандай, таңдау еркін ерік-жігердің алдын ала болжауға болмайтын нәтижесі деген ойға қарсылық білдіреді. Алайда бұл мәселе тек қана адамның мінез-құлқына, сондай-ақ көгершіндер мен басқа жануарлардың мінез-құлқына қатысты болса ғана маңызды болып табылады. Адамдар бір мезгілде күшейту кестесі бойынша жұмыс істегенде, кейбір тәжірибелерде сәйкестік байқалады, бірақ басқаларында сәйкестенуден үлкен ауытқулар кездеседі. Соңында, егер басқа ештеңе болмаса, сәйкес заң маңызды, өйткені ол оперативті бақылау туралы түсінігімізді кеңейткен көптеген зерттеулерді жасады.

Психопатологияға қатыстылығы

Сәйкестіктің заңдылығы және жалпыланған сәйкестіктің заңдылығы мінез-құлық аналитиктеріне кейбір күрделі адам мінез-құлықтарын, әсіресе белгілі бір жанжал жағдайларында балалардың мінез-құлқын түсінуге көмектесті. Джеймс Снайдер және оның әріптестері жауаптарды сәйкестендірудің балалар мен ата-аналардың жанжал кезінде қандай тактика қолданатынын болжап отырғанын анықтады. Бұл сәйкестік болашақтағы тұтқындауларды болжайды. Тіпті балалардың да бұзық сөйлеуі осыған ұқсас.