Кіріспе

"Эми Фостер" - Джозеф Конрадтың 1901 жылы жазылған, алғаш рет "Иллюстрациялы Лондон жаңалықтарында" (1901 жылдың желтоқсанында) жарияланған және "Тайфун және басқа да әңгімелер" (1903) жинағында жиналған әңгімесі.

Сюжет

Орталық Еуропадан Гамбургтен Америкаға кетіп бара жатқан кедей иммигрант Англия жағалауында кеме апатына ұшырайды. Алғашында су бату туралы және тірі қалғандардың болуы мүмкіндігін білмейтін жақын маңдағы ауылдардың тұрғындары оны қауіпті босқындар мен ақылсыз деп санайды. Ол ағылшынша сөйлей алмайды, оның бөтен тілі оларды қорқытады, сондықтан олар оған көмек көрсетпейді. Ақырында "Янко Гураллға" (ағылшын тілінде жазылғандай) жергілікті егде жастағы эксцентрик мистер Сваффер баспана және жұмыс береді. Янко ағылшын тілін аздап үйреніп жатыр. Ол өзінің есімі Янко "кішкентай Джон" дегенді білдіретінін және тау жотасы болғанын (тау аймағының тұрғыны) түсіндіреді. Бұл әңгіменің баяндауышы Янко Карпат тауларынан шыққан деп айтады. Янко өзіне мейірімділік танытқан қызметші қыз Эми Фостерді жақсы көреді. Олар үйленіп, қоғамның наразылығын туғызады. Ерлі-зайыптылар немерелерінің өмірін құтқарғаны үшін Сваффер Янкоға берген коттеджде тұрады. Янко мен Эмидің ұлы бар. Бір қарапайым әйел Емми Янконың мінез-құлқына, әсіресе ұлына "қатысқан" тілде дұға етуді үйретуге тырысқанына қатты ренжіді. Бірнеше айдан кейін Янко қатты ауырып, қызуы көтерілгендіктен, ана тілінде айқайлай бастайды. Емми қорқып, баласын алып, қашып кетеді. Ертеңіне Янко жүрек қатқырынан қайтыс болады. Ол тек ана тілінде су сұрап отырған сияқты.

Интерпретация

Янко Гураллдың Конрадпен ұқсастығы бар. Янко сияқты Конрад та туған жерінен алыс Англияда тұратын шетелдік; Амайдың қызбалы Янкодан қорқып қалуының басты көрінісі Конрадтың 1896 жылы Францияда өткен бал айларында болған оқиғаға негізделген. Здзислав Найдер мен Фордтың өзі атап өткендей, "Эми Фостер" Форд Мадокс Фордтың "The Cinque Ports" (1900) романындағы анекдотынан әсер алды, онда неміс сауда кемесінен кеме апатына ұшыраған теңізші ағылшын тілінде сөйлесе алмай, жергілікті ауыл тұрғындарымен алыстап кетті, ақырында шошқа қорасында баспана тапты. "Эми Фостер" Конрадтың ағылшын қоғамындағы әлеуметтік шеттелуін көрсетеді деп есептеледі. Эдвард Саид: "Эми Фостерді" оқығанда, Конрадтың осындай өлімнен қорқып, ешкім түсінбейтін тілде сөйлейтінін ойламау қиын" деп атап өтті. 1997 жылы "Эми Фостер" "Теңізден сүрінді" атты фильмге түсірілді.