Кіріспе
Сиднейде темір жол жоқ. Жалпы Сидней, Австралияның ең үлкен қаласы, жолаушылар мен жүк темір жолдарының кең желісі бар. Жолаушылар жүйесіне Сидней пойыздарымен басқарылатын кең қала маңы темір жол желісі, метро желісі және жеңіл темір жол желісі кіреді. Сонымен қатар жүк тасымалы желісі де бар. Жеңіл темір жол желісінің болашақ кеңейтіліміне Парамата Жеңіл темір жолы кіреді. Қазіргі жеңіл темір жол қызметтерінің бірі - ішкі батыс жеңіл темір жолы және КҚБ және оңтүстік-шығыс жеңіл темір жолы. Орталық станция Сидней пойыздарының қала маңындағы қызметтері үшін негізгі алмасу пункті болып табылады, ал Сидней терминалы (қазіргі Орталық станция деп те аталады) NSW TrainLink өңірлік және қалааралық қызметтерін көрсетеді. Сиднейдің жеңіл теміржол желісі де Орталық арқылы өтеді. Journey Beyond компаниясының Пертке дейінгі Үнді-Тынық мұхит пойызы да осы жерден жүреді. Сиднейдің қала маңындағы темір жол желісі Австралиядағы ең көп жүретін желі болып табылады, 2017-2018 қаржы жылында 359 миллионнан астам сапар жасалды.
railways in Sydney in general
Sydney, the largest city in Australia, has an extensive network of passenger and freight railways. The passenger system includes an extensive suburban railway network, operated by Sydney Trains, a metro network and a light rail network. A dedicated freight network also exists. Future expansion of the light rail network includes the Parramatta Light Rail. Existing light rail services are the Inner West Light Rail and the CBD & South East Light Rail. Central station is the major interchange for Sydney Trains suburban services, while Sydney Terminal (now also known as Central Station) serves NSW TrainLink regional and intercity services. Sydney's light rail network also passes through Central. Journey Beyond's Indian Pacific train service to Perth also departs from here. Sydney's suburban rail network is the busiest in Australia, with over 359 million journeys made in the 2017–18 financial year.
Жолаушылар қызметі
Сиднейдегі қала маңындағы теміржол қызметтерін 2013 жылдан бері Сидней пойыздары жүргізеді. 1 миллионнан астам жолаушы апта сайын 2,365 күнделікті қызметте 306 станса арқылы (соның ішінде қалааралық желілер) жүреді. Пойыздардың көпшілігі түн ортасы мен таңғы 4.30 аралығында жүрмейді. Қала маңындағы қызметтер Сиднейден солтүстікке, батысқа, оңтүстікке және оңтүстік-батысқа дейінгі негізгі желілердің бөліктері бойынша, сондай-ақ бірнеше арнайы қала маңындағы желілер бойынша жұмыс істейді. Бұл желілердің барлығы 1926 жылдан бастап 1500 В үстірттік токпен электрлендіріледі. Кейбір қала маңы станцияларына NSW TrainLink компаниясы басқаратын қалааралық және өңірлік пойыздар да қызмет көрсетеді. Көптеген қала маңындағы қызметтер Сиднейдің орталығы арқылы жер астындағы Сити Циркл арқылы (нағыз шеңбер сызығы емес, бірақ Орталық станциядан КҚК астына қарай созылған екі жақты бұрыш), Шығыс қала маңы сызығы немесе Харбор көпірі арқылы жұмыс істейді. Питт көшесінің астынан жаңа порт арқылы өтуіне дейінгі қосымша жер асты желісі үшін ұзақ мерзімді жоспарлар болды. Бұл қазіргі уақытта Сиднейдің метрополитені мен оңтүстік-батысының бөлігі ретінде салынып жатыр және 2024 жылы аяқталады деп күтілуде. Барлық желілердің кестелері жарияланады, ал көптеген желілер аптасына 7 күн сайын таңертеңнен түн ортасына дейін әр 15 минут сайын жұмыс істейді. Жиілік ең көп болатын кезеңдер мен ортақ маршруттар. Жиіліктер метро стилімен қала орталығында жұмыс істегенмен, Сиднейдің аз бөлігі метро желісін метро ретінде пайдаланады, көпшілігі қала маңындағы қаладан орталық қалаға дейінгі жолаушылар сапарлары болып табылады. Бұған ерекшелік ретінде 1979 жылы ашылған Шығыс қала маңындағы желісі жоғары тығыздықтағы ішкі шығыс қала маңындағы аудандарға қызмет көрсетеді.
Жылжымалы құрам
Сиднейдегі барлық қала маңы жолаушылар пойыздары электрлік көп бірлік болып табылады. 1920 жылдары Сиднейде электрлік желі пайда болғаннан кейін, бір палубалы бірнеше блок жұмыс істеді, бірақ олар 1960 жылдардан бастап 1993 жылы жойылғанға дейін біртіндеп шығарылды. Сиднейдің бір қабатты автоматты пойыздары 2019 жылдың мамыр айында Сиднейдің Солтүстік-Батыс метрополитенінің аяқталуымен қайтадан іске қосылды. Екі қабатты тіркеме вагондар 1960 жылдары NSW мемлекеттік темір жолдарына жеткізілді және бір қабатты электр вагондары бар жиынтықтарға қосылды. Екі қабатты тіркеме вагондармен біріктірілгенде, олар әлемдегі алғашқы екі қабатты электрлік көп бірлік пойыздарды құрады. Сиднейдегі жолаушылар пойыздарының көпшілігі екі қабатты бірнеше бірлік болып табылады.
Қоймалар
Электрлік көліктер солтүстік маңындағы Хорнсбиде, оңтүстік маңындағы Мортдейлде және батыс маңындағы Флемингтондағы қоймаларда сақталады. Оңтүстік-батыстағы Панчбоулдағы қойма 1994 жылы жабылды және кейіннен қиратылды. Бұл төрт қойма 1920 жылдары электрлі қызметтердің ашылуымен салыстыра салынып, ашылды. Жолаушылар автомобильдерін күшейту жұмыстары Чуллорадағы электрлік көлік цехтарында және Редферндегі қала маңы автомобиль цехтарында жүргізілді. Ауыр техникалық қызмет көрсетуді қазір UGL Rail еншілес компаниясы Maintrain-ке тапсырады, оның Клайдтағы шеберханалары бар.
Жүк тасымалы қызметтері
Сиднейдің қала маңындағы темір жол желілерінің көпшілігінде жүк тасымалы қызметтері жұмыс істейді, алайда жолаушылар тасымалының жиілігі жоғары және тек жүк тасымалы үшін жолдардың болмауы салдарынан, жүк тасымалы сағаттары кезінде коменданттық сағат орнатылған. Негізгі мемлекетаралық жүк жолдары - Main Southern және Main North желілері, Illawarra және Main Western желілері желідегі өнеркәсіптерге және мемлекетаралық маршруттар ретінде қызмет етеді. Қаланың ішкі аймағында Metropolitan Goods желілері ірі жүк терминалдарын негізгі жолаушылар желілеріне және Metropolitan Goods желілерінің батыс шетінен қала маңындағы қызметтердің соңына дейін Main South желісіне параллель жүретін Оңтүстік Сидней жүк желісіне жалғастырады. Солтүстік Сидней жүк дәлізін құру - Сидней мен Ньюкасл арасындағы негізгі солтүстік желідегі бірқатар жобалар. Олардың мақсаты жолаушылар мен жүк тасымалын бөліп, маршрут бойынша жүретін жүк пойыздарының санын көбейту. Негізгі тасымал контейнерлік жүк тасымалы болып табылады. Негізгі интермодальдық терминал Сиднейдің Чуллора жүк терминалында орналасқан. Лейтонфилд, Йеннора және Минто. Сидней терминалына баратын мемлекетаралық пойыздар ұзақ жүреді, ал терминалдан Порт-Ботени теңіз портына баратын қысқа қашықтықтағы контейнерлік пойыздар ұзақ жүреді.
Тарих
Сиднейдегі алғашқы темір жол 1855 жылы Сидней мен Гранвилл арасында ашылды, қазір Сиднейдің маңы, бірақ кейін ірі ауыл шаруашылығы орталығы болды. Темір жол Жаңа Оңтүстік Уэльс мемлекеттік темір жолдарының негізін құрады. Жолаушылар мен жүк тасымалы қызметі бастапқыда жүзеге асырылды. 1880 жылы Homebush-қа жарты сағаттық қызмет көрсетілді. 1884 жылы Strathfield-тен Hornsby-ге дейінгі темір жол ашылды. Солтүстік жағалау желісі 1893 жылы Милсон нүктесіндегі порттың жанындағы станциясына ашылды және бастапқыда парламенттің солтүстіктен Сидней портына ел өнімі үшін қысқа жол болады деп ойлағандықтан салынған (ол ешқашан орындалмаған рөл). Сиднейдің алғашқы қала маңындағы темір жолы 1896 жылы ашылған Белморға дейінгі желі болды және көп ұзамай Банкстаунға дейін ұзартылды. Сиднейдің қала маңындағы жолаушылар қызметі Девоншир көшесінің оңтүстігіндегі қала аялдамасының ыңғайсыз орналасуынан қатты кедергі болды. Сидней тұрғындарының көпшілігі трамвайлармен жақсы қызмет көрсетті, ал қала маңы темір жолдарының салыстырмалы түрде кішігірім бастапқы рөлі болды. Бұл 1920 жылдары өзгерді. Қазіргі кездегі темір жол жүйесі - Австралияның ең беделді және әйгілі инженерлерінің бірі Джон Брэдфилдтің көрегендігі мен көрегендігінің нәтижесі. Ол 1920-1930 жылдары Сиднейдің жер асты темір жолдарын жобалау мен салуға қатысқан, бірақ ол Сиднейдің порт көпірінің жобалау және құрылысымен танымал. Брэдфилдтің Сиднейдегі метро стиліне арналған көрінісі Париж, Лондон және Нью-Йорктегі метролардан әсер алды.
Электрмен жабдықтау
Жаңа Оңтүстік Уэльс 1500 вольт бірқалыпты токпен әуе электр жүйесіне ие. Қазіргі заманғы бір фазалы ауыспалы ток қондырғыларына қарағанда төмен және қымбат болса да, ол 1920 жылдары кең тараған, 1919 жылдан бері Мельбурнда қолданылып келеді және әдетте электрлі бірнеше бірлік пойыздарды пайдалану үшін жеткілікті. Алайда 1950 жылдары қуатты электр локомотивтері, содан кейін 2002 жылы мыңжылдық пойызы пайда болғанда, электрлендірудің бұл ескірген жүйесінің кемшіліктері ашылды. Кернеу салыстырмалы түрде төмен болғандықтан, берілген энергияны жеткізу үшін жоғары ток қажет, бұл өте ауыр жұмыс істейтін кабельдік және подстанция жабдықтарын пайдалануды қажет етеді. Электрлік локомотивтерді жүк тасымалы қызметінен 1990 жылдары шығаруға дейін, көп жағдайда қосалқы станциялар жүктемеден сақталуы үшін "қуаты шегін" сақтау қажет болды. Бұл жағдай The Milwaukee Road-тың 3000 VDC электрлендіруіне ұқсас болды. Хантер алқабын 25 кВ ауыспалы токпен электрлендіру жоспарлары 1990-шы жылдары тоқтатылды. Электрмен қамтамасыз ету Сиднейдің шеткі аудандарына 1926 жылы 9 желтоқсанда келді, алғашқы шеткі электр желісі Илаварра желісінде Орталық станция мен Оатли арасында жұмыс істеді. Сол жылы алғашқы жер асты темір жолы Солтүстікке қарай Орталық станциядан Сиднейдің орталық бизнес ауданындағы Сент-Джеймске дейін салынды. Бұрын Орталық станциясында тоқтаған электр пойыздары солтүстікке қарай жалғасты, Гулберн көшесіндегі туннель порталында жер астына түсіп, Музей станциясында тоқтап, содан кейін Сент-Джеймсте аяқталды. Көп ұзамай басқа желілер де электрлендірілді. Сонымен қатар, 1932 жылы ашылған Сидней порт көпірінің құрылысымен бірге Орталық станциядан Қалалық сарай мен Уайниардқа дейінгі қосымша төрт жолды жер асты желісі салынды. Екі жол Харбор көпірі арқылы Солтүстік жағалау желісіне жалғасты. Тек 1956 жылы Уайниардта аяқталатын екі жол Сэнт-Джеймсте аяқталатын желімен Круглы Кейн виадугы арқылы байланысқан. Бұл жаңа жүйе, "қалалық шеңбер" деп аталды, қала арқылы үздіксіз жүруге және қала маңындағы аймаққа тоқтамай-ақ оралуға мүмкіндік берді.
Ұйым
Сиднейдің метрополитендік аймағындағы темір жол желісі Жаңа Уэльс штатының мемлекеттік меншігіндегі корпорация Transport Asset Holding Entity компаниясына тиесілі, оны күтіп-ұстау және пайдалану. Басқа жүк тасымалдаушы операторлардың жолдарына үшінші тараптардың кіруіне ашық қолжетімділік бойынша рұқсат етіледі. Сиднейдің мегаполисі аумағынан тыс жерлерді Австралия темір жол корпорациясы басқарады. Сиднейдің ішкі шетіндегі жолаушылар пойыздарын Сидней пойыздары, ал Сидней арқылы жүретін алыс қашықтық пойыздарын NSW TrainLink басқарады. RailCorp 2004 жылғы 1 қаңтарда Мемлекеттік теміржол басқармасы (SRA) мен теміржол инфрақұрылымы корпорациясының (RIC) метрополитендік функцияларын біріктіру арқылы құрылды. 1972 жылға дейін NSW темір жолдарын Жаңа Оңтүстік Уэльстің темір жол департаменті басқаратын, бірақ бұл бөлімді қоғамдық көлік комиссиясы (PTC) алмастырған. 1980 жылы PTC темір жол қызметтерінен жауапты SRA және автобус пен паром қызметтерінен жауапты қалалық транзиттік орган (UTA) болып бөлінді. Кейіннен 1989 жылы UTA Мемлекеттік транзиттік орган болды. 2001 жылы SRA "жол үстіндегі" операцияларын жолдың меншік және техникалық қызмет операцияларынан бөлді. Жолды жөндеу жұмыстары мен жолдың меншік құқығы жаңа RIC-ке ауыстырылды. Алайда, бұл көлденең жұмыс істейтін темір жол жүйесіне бөлу темір жолдың кешігуі мен апаттары үшін кінәларды билік органдары арасында өткізу үшін сынға алынды. 2004 жылы Сиднейдегі темір жолдар қайтадан RailCorp құрылуымен тік жұмыс істейтін жүйеге айналды, бұл SRA және RIC қалалық бөлімдерінің бірігуі. 2013 жылдың шілдесінде RailCorp инфрақұрылым мен жылжымалы құрамның иесі болды, CityRail және CountryLink брендтерімен жұмыс істейтін қызмет көрсету Сидней пойыздары мен NSW TrainLink-ке берілді.
Өлшегіш
Сиднейдегі барлық пойыздар стандартты телімді пайдаланады, рельстер арасындағы қашықтық 1435 метр.
Терминология
Сиднейдегі темір жолдар әдетте британдық терминологияны қолданады. Пойнт дегеніміз американдық ағылшын тілінде темір жолдың ауыстырғышы немесе кроссовер деп аталады. Жоғары "Сиднейге қарай" бағытын білдіреді, мұнда "Сидней" жалпы Орталық станция ретінде анықталады. "Алдыға" дегеніміз "Сиднейден алыста", немесе "ауылға қарай" дегенді білдіреді. Сигналдық қорап - сигналды басқару қондырғысын (америкалық терминологияда мұнараны) білдіреді.
Жер асты учаскелері
Сиднейде төрт метро желісі бар. Бұл темір жол учаскелері қала маңындағы негізгі желілердің жалғасы болып табылады және толықтай бөлек metro жүйесі емес. Жер асты учаскелері, әсіресе Қалалық шеңберде, әдетте жиі қызмет көрсетіледі. Сидней метрополитені Сиднейдің жер асты темір жолдарының ең үлкен бөлігін және Австралия қаласындағы алғашқы метро жүйесін құрайды. Ең көнесі - негізгі қалалық шеңбер, ол Орталық, Ратуша, Уайниард, Сырды кэй, Сент-Джеймс станциясы және Музей станциялары арасында жүреді. Орталық және Дөңгелек Кей жер үстіне орналасқан станциялар (Дөңгелек Кей жоғары, тікелей Кахилл жылдам жолының астында), ал қалғандары жер астында. Сент-Джеймс станциясы мен мұражайына дейінгі желі 1926 жылы ашылды, бірақ Circular Quay 1956 жылға дейін "жоғалған буын" болды. Сидней порт көпірімен бірге 1932 жылы Сидней порты көпіріне дейін қалалық округтің "батыс буыны" қалалық зал мен Уайниард арқылы ашылды. Екіншісі - Шығыс қала маңы желісі 1979 жылы ашылды. Ол Redfern, Central, Town Hall, Martin Place, Kings Cross, Edgecliff, Woollahra (Қолданбаған платформалар) және Bondi Junction станциялары арасында жүреді. Олардың барлығы жер асты, бірақ жер үсті үш бөлім бар, екеуі виадукта және біреуі кесуде. Редферн және Орталық стансаларының платформаларының көпшілігі жер үстіне, соның ішінде Сити Циркл платформалары, бірақ Шығыс Сиббурбс желісі жер асты. Құрылыс кезінде желі Кингсфордта аяқталуы тиіс еді, бірақ саяси және қаржылық себептермен Бонди тоғысында қысқартылды. 1990 жылдардың соңында желіді Бонди жағажайға дейін кеңейту жоспарлары болды, бірақ олар кейіннен іске аспады. Үшінші метро желісі - 2000 жылы Сидней Олимпиадасынан бұрын ашылған Аэропорт желісі. Бұл орталық, Жасыл алаң, Маскот, Ішкі әуежай (Ішкі терминалдар астында), Халықаралық әуежай (Сидней әуежайының халықаралық терминалы астында) және Вулли Крикке қызмет көрсетеді. Волли-Криктен кейін ол Туррелладағы жер үстідегі Шығыс Хиллз желісіне қосылады. Төртінші метро желісі - Эппинг пен Чатсвуд арасындағы темір жол желісі, ол 2009 жылы ашылды. Ол Чатсвудты Эппингке, Эппингтегі жаңа жерасты платформаларымен және Маккуори университеті, Маккуори паркі мен Солтүстік Райдтегі жаңа жерасты станцияларымен байланыстырады. Желі Еппингтен Параматтаға дейін жалғастырылуы тиіс еді, бірақ бұл бөлім темір жол құрылысы кезінде қаржылық себептермен кейінге қалдырылды. Егер желідегі қалған жұмыстар қайта басталса, Эппинг станциясының солтүстік шетінде түйіршекті туннель салынды. 2019 жылы Эппинг-Чатсвуд темір жолы жаңа Солтүстік-Батыс метросына қосылды, бұл желідегі жолаушылар темір жолының конфигурациясын жылдам транзит жүйесіне ауыстыруды қамтиды. Бұл темір жолды Параматаға дейін жолаушылар темір жолы ретінде кеңейту мүмкіндігін жойды.
Пайдаланылмайтын туннельдер
Сиднейде бірнеше пайдаланылмайтын туннельдер бар. Олардың ең танымалдары - Сент-Джеймс станциясынан шығатын жолдар. Сондай-ақ, Шығыс қала маңындағы желіде бірнеше пайдаланылмайтын туннельдер мен платформалар бар, олар Сент-Джеймс станциясында сияқты, тек екеуі ғана қолданылып жүргенімен, төрт туннельдің мүмкіндігін қамтамасыз етті. 2-ші платформаның солтүстігінде, Солтүстік Сидней темір жол станциясында ешқашан салынбаған Манли мен Мона Вейл желісіне арналған тоннель бар. Солтүстік баспалдақтың жоғары жағынан Редферн станциясындағы 10-шы платформаға дейін төменгі деңгейдегі "жоғарыға" (Орталыққа қарай) Оңтүстік қала маңындағы платформалар үшін аяқталмаған құрылысты көруге болады. Бұған байланысты ешқашан пайдаланылмаған туннельдер өте күрделі. Сол жақта "түсінікте" Оңтүстік Шәуіптер жолының (жер бетіндегі деңгей) түйіршегі орналасқан. Бұл қысқа туннель Лоусон көшесіндегі көпірдің солтүстік жағында шығады. Редферн маңындағы кем дегенде тоғыз теміржол туннелі бар: кейбіреулері пайдаланылуда, кейбіреулері ешқашан пайдаланылмаған. Орталықтағы 26 және 27-ші платформалар Шығыс қала маңындағы теміржол платформаларының үстінде орналасқан және ешқашан пойыздар үшін пайдаланылмаған. Сент-Джеймс стансасы сияқты, бұл стансаларда да туннельдер бар, бірақ олар әлдеқайда қысқа. Жолаушылар темір жолының бөлігі емес, ескі Пирмонт жүк желісіне арналған үш туннель бар. Бірі Орталық станцияның теміржол ауласына жақын жердегі Теміржол алаңының астында өтеді. Бір кездері бұл желі электр стансасы мұражайына қызмет көрсетті. Түзектің жанындағы дәліз қазір жаяу жүргіншілерге арналған жол, түзектің өзі пайдаланылмайды. Екінші туннель Глейбтің астында өтеді және қазір Дулуич-Хилл жеңіл темір жолының Орталық станциясынан (Метрополитен тауарлар темір жолы) бөлігі болып табылады. Үшінші туннель 2000 жылы Лейхардт арқылы Сити Вест Линк Роудқа жалғастыру кезінде кесілген үстіңгі жағында салынған. Бұл қазір жеңіл рельсті де пайдаланады.