Кіріспе

Арианиттер - 11-16 ғасырларда Албания мен оның маңындағы үлкен аумақтарды билеген албандық ақсүйектер. Олардың иеліктері Шкумбин аңғары мен ескі Виа-Эгнатия жолынан өтіп, шығысқа қарай бүгінгі Битолаға дейін жетті.

Аттар

Отбасының әртүрлі формадағы алғашқы куәландырылған тегі - Арнайы, ол жеке есім ретінде де қолданылған. Құжаттарда оның мүшелеріне замандас Аранити ең таралған форма болып табылады, содан олардың есімдері алынған олардың домендерінің барлық жер атаулары. Арианити, XIII ғасырдың аяғы мен XIV ғасырдың басында отбасының алғашқы нақты құжаттамаларынан бастап, XVI ғасырдың ортасында оның еркек желісінің жойылуына дейінгі сирек кездесетін түрі, ерте заманғы дәуірдің жұмыстарында көрнекті болды және ақыр соңында тарихи дискурста жалпы тегі мәртебесіне жетті. Тегінің этимологиясы белгісіз; бұл сөз түпкілікті индоевропалық сөзден алынған болуы мүмкін. Ария (асыл), оның туындылары Батыс Еуропадан Иранға және Солтүстік Үндістанға дейінгі көптеген аймақтарда жергілікті атаулар, демонимдер немесе этнонимдер ретінде кездеседі (сағ. Ареян, шығыс Иранның грек атауы) немесе албанша сөз arë (аудан). Егер Албаниядағы арияға ұқсас жер атаулары Арианити отбасымен байланысты болса және сол аймақтардағы отбасылық билікінен туындамаса, олардың клан ретінде болуы 9 ғасырдың аяғына дейін Диррахиум тақырыбында, бірақ оның мүшелері 13 ғасырдың аяғына дейін даулы, өйткені тегі бір-бірімен байланысты емес адамдар билік басына келгеннен кейін қабылдаған көрінеді. Бір теория бойынша, бұл фамилия Геллен және Рим дәуірінде Диррахиумның айналасында өмір сүрген Аринстае/Армистае атты иллириялық тайпамен байланысты. Шпата тегі 14 ғасырдың аяғы мен 15 ғасырдың басында шыққан латын тіліндегі дереккөздерде кездеседі. Бұл Комин Шпатаға қатысты. Ол, мүмкін, Гердж Арианиттің әкесі Комен Арианити болуы мүмкін. Арианиттер оны орталық Албанияның Шпата отбасымен аралас неке арқылы қабылдады ма, әлде орта ғасырларда олар ұстаған Шпат аймағынан шыққан топоним ретінде қабылдады ма - белгісіз. Егер аралас неке теориясы дұрыс болса, онда фамилияны қабылдау 14 ғасырда болған болуы керек. Големи Арианити отбасының кейбір мүшелері үшін атау ретінде қолданылған. Ол алғаш рет 1452 жылы Арагон Альфонсо V канцлерлігінің құжатында кездеседі, онда Гердж Арианити Аранит Колем де Албания деп аталады, ал Марин Барлети оны Ариандық Топия Големус деп атайды. Сөздің өзі славян тіліндегі golem (үлкен) сөзінен шыққан болуы мүмкін немесе Gulielm (Вильямның албан нұсқасы) есімінің бұрмалануы ретінде пайда болған. Оны Кружаның Големіне немесе Гулилем Арианити есімді тұлғаларға байланыстыруға тырысу нәтижесіз, өйткені мұрағаттық дәлелдер жоқ.

Тарих

Дәуіт Арианиттер жалпы алғанда тарихи құжаттарда расталған Арианиттер кланының алғашқы мүшесі деп саналады, бірақ 13-ші ғасырдың аяғындағы Арианиттер отбасына байланысты көздер жетіспеушілігіне байланысты тексеруге болмайды. Георгий Кедренос еңбектерінде 1001-1018 жылдары Византия императоры Василий II-ге Салониканың, кейіннен Скопьедің стратегі ретінде қызмет еткен. Давид Ариандықтар Струмицада, Скопьеде және Скрапар ауданында болгарлармен шайқасты. Константин Арианның ұлы немесе жақын туысы 1049-1050 жылдары Византия империясының печенегтерге қарсы әскери қызметте болған деп аталады. Арианити тегі басқа да 14 ғасырлық құжаттарда айтылған: 1304 жылы екі құжат, бірі Филипп I, Тарантоның ханзадасы, ал екіншісі Неапольдің Карл II-нен бірнеше албандық асыл отбасыларының есімдері арасында, оларға бұрын берілген артықшылықтар танылған, Арианити отбасының есімі бар. 1319 жылы Папа Иоанн XXII кейбір албандық дворяндарға жіберген хатында протолегатор Гулиелм Арианитидің (Guillermo Aranite protholegaturo) есімі келтірілген. 1373 жылы кестеленген Главеницаның эпитафигінде Георгий Арианитидің есімі жазылған. 1451 жылы сәуірде Скандербег Гердж Арианитидің қызы Доника (Андроника) Арианитиге үйленіп, Арианити отбасын өзіне жақын ұстауға сәттілікпен қол жеткізген көрінеді.