Кіріспе

Голландиялық жүк кемесі (құрылысы 1917 жылы, томылған 1944) +SS TjisalakSS Tjisalak - 1917 жылы Жава-Қытай-Жапония линияларына арналған 5 787 тонналық голландиялық жүк кемесі. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде одақтастар оны Үнді мұхиты арқылы Австралия мен Цейлон аралығында жүк тасымалдауға қолданған. 1944 жылы 26 наурызда оны япондық I 8 субмаринасы торпедалап, батырады. Кемедегі екіпаж дағы жаудың қазасына ұшырап, соғыс қылмысы ретінде танымал болды.

Суға бату

Тжисалак Мельбурндан Коломбоға ұн мен пошта жүгімен жүгіріп бара жатқан еді. 80 адамнан тұратын экипаж голландиялық, қытайлық және ағылшындық саудагерлер мен 10 Корольдік әскери-теңіз флотының артиллериялықтар кемедегі 4 дюймдік қаруға ие болды. Сондай-ақ, кемеде бес жолаушы (соның ішінде американдық Қызыл Крест медбикесі Верна Горден Бриттен) және кемеден айырылғаннан кейін Үндістанға оралған 22 Ласкар теңізшісі болды. "Тжисалак" 19 күн бойы жүзіп жүргенде, оның капитаны Перттен келген бейтаныс радиохабардан шатасып, бағытын өзгертіп, отын үнемдеу үшін "Арсенал" кемесіне қарай жүзіп кетті. 1944 жылы 26 наурызда таңғы сағат 5:45-те оны I 8 жапон субмаринасының торпедасы шақты. Бір жолаушы, австралиялық лейтенант Доусон, сол сәтте-ақ қаза тапты, ал кеме портқа қарай бұрылуға кірісті. Кемеден кету туралы бұйрық берілді. Екіпаждың көпшілігі кемедегі қайықтар мен құтқарушы қайықтарға жүгіріп, бағынды, бірақ британдық артиллериялықтар мен голландиялық артиллериялық командир, екінші офицер Ян Деккер, жапон субмаринасының пайда болуын күтіп, от ашты. I-8 кемеге өз палубалық пулеметін салып, артиллериялықтарды кемені тастап кетуге мәжбүр етті.

Қазалау

Суға түскен 105 тірі қалғанды жапондықтар жинап алып, I 8 палубасына орналастырды да, капитан Хенге жапон командирі Тацуносуке Ариидзумимен кеңесу үшін контур мұнарасына кіруді бұйырды. Тірі қалғандар Хеннің "Жоқ, жоқ, білмеймін" деп айқайлағанын айтады. Сол сәтте қытайлық теңізші суға түсіп, атып өлтірілді. Жапондықтар аман қалғандарды жұп-жұп етіп байлап, оларды контур мұнарасының айналасына алып барды, онда оларға әртүрлі қарулармен шабуыл жасалды. Бұл - бас офицер Фритс де Йонг, екінші офицер Ян Деккер, екінші сымсыз оператор Джеймс Блирс және үшінші инженер Сес Спуйбрук. Дханге есімді ласкар да қазадан аман қалды. Жапониялықтар 20 адамнан басқа тұтқындардың барлығын өлтіргеннен кейін, қалғандарын ұзын арқанға байлап, теңізге лақтырып жіберіп, суға батырып жіберді. Алып сүйрейтін арқандағы соңғы адам Дханге суға батып өлмес бұрын өздігінен құтылуға тырысты.

Тірі қалғандар

Тірі қалғандар бірнеше шақырым бойы ашық мұхит арқылы суға батып кеткен жерге қайтып келді, онда олар тастап кеткен құтқару палубасын тапты. Үш күннен кейін олар алыстан бір нәрсені көріп, жақындап келді. Ол америкалық "Либерти" кемесі еді, "СС Джеймс О. Уайлдер". Бірнеше минуттан кейін америкалықтар аман қалғандарды құтқарып, Коломбоға алып барды. Саудагер теңізшілері ретінде Тіжалактан аман қалғандар британдық әскери және азаматтық ауруханаларда емделуге жарамсыз болды және өз қаражаттарынан тұруды ұйымдастыруға мәжбүр болды.

Салдары

I 8 экипажы "СС Жан Николе" кемесі мен басқа кемелерге қатысты да осындай зұлымдықтарды жасады. Капитан Ариидзуми 1945 жылы тамызда Жапонияның берілуі кезінде өз-өзіне қол жұмсады, бірақ экипаждың үш мүшесі табылды және оларға қатысқаны үшін сотталды. Екеуі сотталып, 1955 жылы Жапония үкіметімен түрмеде отырды. Үшіншісіне бұрынғы кемедестеріне қарсы куәлік беру үшін иммунитет берілді.