Кіріспе
Тупуа (Tupua Tamasese) - Самоаның төрт басты атағының бірі және Тама а Айга немесе "Ұлы отбасылардың ұлдары" деп аталатын мемлекет династиясы. Бұл Самоаның екі ұлы патшалық отбасыларының бірі Сау Тупуаның титулдық басшысы, Саламасина патшайымның ұрпағы. "Тұпуа" Саламасинаның ұрпағы, патша Тупуа Фуявайлилиге қатысты, ол Саламасинаның екі ұрпағын біріктірген алғашқы адам болды және өзінің асырап алған әкесі, король Муагутутиа қайтыс болғаннан кейін 1550 жылы Самоаның патшалығына көтерілді. Тупуа Фуявайлилиді оның әпкесі Фенунуивао (Леутеленің қызы және король Муагутутианың әйелі) асырап алды және корольдің мұрагері деп аталды. Тупуаның көтерілуі сондай-ақ Леутулогега мен Луфилуфидің ораторлары "Тама а'айга" терминін алғаш рет пайдаланған, бұл оның Атуаның ұлы отбасыларымен көптеген генеалогиялық байланыстарына қатысты. "Тамасе" бөлігі оның ұрпағы Тупуа Тамасе Титимеяға қатысты, оның шайқастағы ерлігі мен жомарттығы көптеген ізбасарларының ықыласына ие болды және оның әрекеттері Саламасина сызығының беделін қалпына келтірді. Осыдан кейін барлық тупуа титулын иеленушілер екі атақты бірге алып жүрді. Самоа тарихының басым бөлігінде азаматтық тәртіпсіздіктің негізгі себебі бұл отбасылар арасындағы титулдық үстемдік үшін күрес болды. Екеуінің ағасы Са Тупуа 1500 жылдары титулярлық ата-бабасы, патшайым Саламасинаның кезінен бастап кеңсеге үстем болды. Са Малиэтоа 19-ғасырдың басында Манононың үстемдігінің құлдырауымен және британдық миссионерлердің келуімен сәйкес келді. Осы мұқият процесс арқылы Фуявайлилидің биологиялық әкесі Фуймаононың Фенунуиваоның туысы әрі Саламасина патшайымның екінші баласы Тапуманайяның (Табусателе деп те аталады) тікелей ұрпағы екені анықталды. Тупуа Фуявайли өзінің ата-бабалары мен асырап алу арқылы өзінің биологиялық ата-бабасы және Мұагутутия патшасының ата-бабасы Фуаиваозе, Саламасинаның тұңғыш баласы арқылы екі Саламасина ұрпағын біріктірді. Самоаның патшалық ұрпақтары мен асыл отбасыларымен тығыз байланыста болу талаптарын қанағаттандырған Фуявайли Тупуа деп аталып, алғашқы Тама а 'Аига (лат. "отбасылардың ұлы") Тумуа ораторлары, келесі патша ретінде асырап алған әкесі.
Tupua (known as Tupua Tamasese) is a state dynasty and one of the four paramount chiefly titles of Samoa, known as the Tama a Aiga or 'Sons of the Great Families'). It is the titular head of one of Samoa's two great royal families Sā Tupua, the lineage of Queen Salamasina. The 'Tupua' refers to Salamasina's descendant, King Tupua Fuiavailili, who was the first to unite both of Salamasina's descent lines in his personage and ascended to the Kingship of Samoa in c.1550, upon the death of his adoptive father, King Muagututi'a. Tupua Fuiavailili was adopted by his aunt, Fenunu'ivao (daughter of Leutele and wife of King Muagututi'a) and named as the King's successor. Tupua's rise also led to the first usage of the term "Tama a 'aiga" by the orator polity of Leulumoega and Lufilufi, in reference to his many genealogical connections to the great families of Ātua. The 'Tamasese' part refers to his descendant Tupua Tamasese Titimaea, whose prowess in battle and generosity won favour with many of his followers and whose actions restored the Salamasina line's prestige. All subsequent Tupua title holders have thus carried the two names together since then. Throughout most of Samoa's history, the root cause of civil unrest was the struggle for titular supremacy among these families. The senior of the two, Sa Tupua dominated the office since the time of its titular ancestor, Queen Salamasina, in the 1500s. Sa Malietoa rejoined at the beginning of the 19th century, coinciding with the collapse of Manono's dominance and the arrival of British missionaries. Through this careful process, it was revealed that Fuiavailili's biological father Fuimaono was both a relative of Fenunu'ivao and also a direct descendant of Queen Salamasina's second child, Tapumanaia (also known as Tapusatele). Through his ancestry and adoption, Tupua Fuiavailili united both Salamasina lineages through his biological ancestor and King Muagututi'a's ancestor Fofoaivao'ese, Salamasina's first child. Having satisfied the requirements of having strong linkages to Samoa's royal lineages and noble families, Fuiavailili was named Tupua and proclaimed as the first Tama a 'Āiga (lit. 'son of the families') by the orators of Tumua, succeeding his adoptive father as the next King.
Патшалық ұрпақтарды қайта біріктіру: Саламасинадан Тупуаға дейін
Тупуа Тамасе титулының атағы Самоаның төрт pāpā титулын иеленген алғашқы билеушісі - Саламасина патшайым болды. Ол Ваэтофаганың (Туи Тонга Кау'улуфонуа II немересі) және Туи А'ана Тамаалагидің қызы болды. Ол Түй Атуа Матаутияның әйелі Леваласи Сооаэмалалагидің қамқорлығына тапсырылды. Ол Савайдағы ықпалды Тонумайпеа фракциясымен саяси одақ құру үшін Тонумайпеа Тапуманайаға үйленуге уәде етілген. Оның орнына Саламасина өзінің сүйіктісі Алапепемен бірге қашып кетті. Бұл қарым-қатынастан Фуаайваоес деген қыз туады, ол Туиахана болып өсіп, Фонати мен Тупуаның ата-бабасы болды. Алайда Алапепеді ашулы Тонумайпеа кланы Тонага аралы Тонатапуға қуып жетіп, онда тапуларды "арамдағаны" үшін өлтірді. Саламасинаның Тапуманайдан туған ұлына әкесі Елазардың есімі берілді, кейіннен Фалеалилидегі Салани және Саласателе ауылдарының Лесателе атағын алды, кейіннен Тапусателе деп аталды. Барлық aloali'i титулын иеленушілер Tupua Tamasese титулын иеленуіне құқылы, бұл Aiga Sa Fenunuivao-ның мақұлдауына байланысты. Тупуа Тамасе Меаоле 1962 жылы тәуелсіздік алған кезде Самоаның мемлекет басшысы болып қызмет етті. Меа'оледен кейін оның немере інісі Тупуа Тамасе Леалофи IV, Туи Атуа Тупуа Тамасе Леалофи IV (1922-1983) болды. Тупуа Тамасе Меа'оле немересі және Самоаның 2-ші премьер-министрі болып сайланды. Кейіннен депутаттар кеңесіне көтерілді. Туи Атуа Тупуа Тамасе Эфи бұрын Самоаның 3-ші премьер-министрі болды. 1984 жылы Айга Са Фенунуивао оны өзінің тұңғыш туысы Тупуа Тамасесе Леалофи IV-тің орнына таңдады. 2007 жылдың 16 маусымында Самоаның Оле Ао оле Мало (мемлекет басшысы) ретінде 2017 жылға дейін ант берді. Қазір ол өнер, мәдениет және тарихтың қамқоршысы және Самоаның атақты ғалымы.
Tui Atua Tupua Tamasese Lealofi IV (1922–1983). The nephew of Tupua Tamasese Mea'ole and elected 2nd Prime Minister of Samoa. Later ascended to the Council of Deputies. Tui Atua Tupua Tamasese Efi formerly served as the 3rd Prime Minister of Samoa. He was selected by Aiga Sa Fenunu'ivao to succeed his first cousin, Tupua Tamasese Lealofi IV in 1984. He was sworn in as Samoa's O le Ao o le Malo (Head of State) on June 16, 2007, until 2017. He is now a patron of the arts, culture and history and a celebrated scholar of Samoa.