Кіріспе

Жапондықтар кезінде "Zuiho" деп аталатын тайваньдық қала, "Zuiho" класының жетекші кемесі болып табылады. "Zuihō" (瑞) - Жапон императорлық әскери-теңіз флоты үшін салынған екі жеңіл ұшақ тасымалдаушы кемесі. Бастапқыда су асты кемесі деп аталатын Такасаки (японша: 高崎, "Жоғары мыс") қайта аталып, содан кейін әуе кемесі болып қайта құрылды. Кеме Екінші дүниежүзілік соғыстың бірінші жылында салынып бітіріліп, 1942 жылдың ортасында Мидуэй шайқасында кішігірім рөл атқарды. 1942 жылдың қалған бөлігінде Гуадалканал жорығына қатысқан. Сол науқандағы Санта-Крус аралдары шайқасында елеулі зақымданған Зюйо жөндеуден кейін 1943 жылдың басында Гуадалканалдан жапон күштерінің эвакуациясын қамтыды. 1943 жылдың ортасынан аяғына дейін оның ұшақтары бірнеше рет жерге түсіріліп, Оңтүстік-Батыс Тынық мұхитындағы бірқатар шайқастарда құрлықтық базалардан пайдаланылды. 1944 жылдың ортасында Филиппин теңізі мен Лейте шығанағындағы шайқастарға қатысты. Соңғы рет ол негізгі соққы күштеріне айлакер ретінде қызмет етті және американдық ұшақтармен батты. Ұрыс аралығында кеме ұшақ паром және оқу кемесі ретінде қызмет етті.

Жобалау және қайта құру

Су асты кемелерін қолдаушы "Такасаки" кемесі 1935 жылы 20 маусымда Йокосука әскери-теңіз арсеналында суға қойылды. Ол қажеттілігіне қарай флоттың майлау кемесі немесе жеңіл авианосец ретінде қайта құруға арналған. 1936 жылы 19 маусымда кемеге қосылып, ұзын-ұзақ уақыт бойы кемеге қайта бейімделген. Кеме 1940 жылы 27 желтоқсанда пайдалануға берілгенге дейін аяқталмаған процесте Zuihō деп аталды. Оның экипажында 785 офицер мен сарбаз бар еді. Зюйо палубасының дизайны тұтас болғандықтан, арал үстінен жасалған конструкция жоқ. 30 ұшаққа арналған. Ангарда екі сегізбұрышты орталық желідегі әуе көтеруі бар. Ол алты кабельді ұстап тұру құрылғысымен жабдықталған, бірақ ұшақ катапультімен жабдықталмаған.

Қызмет

"Зюйо" 1941 жылдың соңына дейін Жапон суларында болды. Капитан Суэо Обаяши 20 қыркүйекте командалық міндетін атқарды, ал Зюйо он күннен кейін Үшінші тасымалдаушы дивизиясының флагманы болды. 13 қазанда Формозадағы 11-ші әуе флотына қысқа уақытқа тағайындалды және келесі күні Такаоға келді. Қарашаның басында кеме Жапонияға қайтып келді, үшінші авианосец дивизиясына қосылды және айдың соңында қысқа уақытқа қайта жөндеуден өтті. Жапондық авианосец "Хосо" және алты линкерлік кемемен бірге "Зюйо" 1-ші әуе флотының кемелерінің (Кидо Бутай) желтоқсанның ортасында Перл-Харборға шабуылдан қайтып келгенін қамтыды. 1942 жылдың ақпан айында кеме 11-ші әуе флотына арналған Мицубиси А6М "Zero" ұшақтарын Филиппиннің Давао қаласына жеткізді. 1 сәуірде үшінші авианосец дивизиясы таратылғаннан кейін бірінші флотқа ауыстырылған Зюйо маусым айына дейін жапон суларында болды, ол Мидуэй шайқасына қатысты. Шілде-тамыз айларында Сасебода қысқа уақытқа жөндеуден өткеннен кейін, кеме 12 тамызда "Шокаку" және "Зуикаку" әуе кемелерімен бірге Бірінші авианосец дивизиясына тағайындалды. Зыян шеккен "Шокаку" кемесімен бірге шайқастан шығып, екі күннен кейін Трукка жетті. Уақытша жөндеуден кейін екі кеме ноябрь айының басында Жапонияға оралды, ал 16 желтоқсанда Зюйо жөндеу жұмыстары аяқталды. Сол кезде команданы капитан Бунжиро Ямагучи өз мойнына алды. Зюйо Сасебоға 9 мамырда келіп, маусымның ортасында қысқа уақытқа қайта жөндеуден өтті. 15 шілдеде ол Трукка оралды және 5 қарашаға дейін сол жерде қалды. Осы уақытқа дейін Зюйо бірінші авианосец дивизиясына тағайындалды. Олар 18 қыркүйекте оқу үшін Эниветок атолына жөнелтілді. Екінші мақсат - Уэйк аралы мен Маршалл аралдары маңындағы американдық авианосецтердің кез келген шабуылдарын ұстап алу. Сол күні американдық авиакомпаниялар Гилберт аралдарына шабуыл жасады және жапондықтар 20 қыркүйекте Эниветокқа жеткен кезде кеткен болатын. Жапондық барлау қызметі қазан айының ортасында Маршалл аралдары аймағында тағы бір американдық шабуыл жасағанын және адмирал Минеичи Кога 17 қазанда Бірінші тасымалдаушы дивизиясын қоса алғанда, біріктірілген флотты шығарғанын хабарлады. Олар екі күннен кейін Эниветокке келіп, 23 қазанға дейін американдықтардың іс-әрекетінен хабар күтті. Содан кейін олар Уэйк аралына жөнелтілді, содан кейін 26 қазанда америкалық кемелермен кездеспей, Трукка оралды. Зюхоның әуе тобы қараша айының басында Рабаулға көшірілді, бірнеше күннен кейін Рабаулға шабуылға қатысуға уақытында. Ұшқыштар 25 американдық ұшақты түсіріп, 8 ұшқышты құртқанын мәлімдеді; аман қалғандар Труққа ұшып барып, жағада қалды. 1944 жылдың желтоқсаны мен мамыр аралығында Зюйо ұшақтар мен заттарды Трук пен Гуамға тасымалдайтын болды. 29 қаңтарда ол үшінші авиакомпания дивизиясына қайта тағайындалды. Кеме 11 мамырда Филиппиндегі Тави Тавиге жөнелтілді. Жаңа база Борнеодағы мұнай ұңғымаларына жақын болды, олар Әскери-теңіз флотына арқа сүйеді, сонымен қатар Палау мен Батыс Каролина аралдарына жақын болды, онда жапондықтар келесі американдық шабуылды күтті. Алайда, бұл жерде жасыл пилоттарды оқытатын әуеайлақ жоқ еді және америкалық су асты кемелері жақын маңдағы жерлерде өте белсенді болды, бұл кемелерді зәкірлеуге шектеуде.

Филиппин теңізіндегі шайқас

1-ші мобильді флот 13 маусымда Филиппиннің орталық бөлігіндегі Гимарес аралына бара жатқанда, олар субмариналардан жақсы қорғалған аймақта тасымалдаушы операцияларды жаттығуды жоспарлаған, онда вице-адмирал Джисабуро Озава өткен күні Мариана аралдарына американдық шабуыл туралы білді. Гвимареске жеткеннен кейін флота май құйып, Филиппин теңізіне қарай бет алды. Американдықтар Озаваның кемелерін сол күні таба алмады, ал жапондықтар оңтүстікке қарай бұрылды, өйткені Озава келесі күні таңертең әуе шабуылын бастауға шешім қабылдады. Ол өз күшін "Т" пішінді құралымда орналастырды, үшінші тасымалдаушы дивизиясы тұқымның соңында, "Т" өрісін құрайтын бірінші және екінші тасымалдаушы дивизиялардың алдында. Зюйо мен оның серіктері американдықтардың назарын аударуға арналған, ал басқа тасымалдаушылар әуе шабуылын кедергісіз жүргізді. Американдықтарды іздеу үшін 04:30-да жүк тасымалдаушыларды сүйемелдейтін ауыр крейсерлер 16 Айчи E13A флоттарын ұшырды; үш тасымалдаушы 05:20-де 13 B5N-дің жалғасу толқынын ұшырды. Бірінші толқын 7:54 -те 58-ші арнайы тобының төрт авианосегін байқайды, ал жапондық авианосектер бір сағаттан кейін ұшақтарын ұшырды. Бұл 43 Zero истребитель-бомбардировщиктерінен және 7 B6N-ден тұрады, оларды 14 A6M5 истребительдері сүйретеді; тасымалдаушылар тек 3 истребительді, 2 истребитель-бомбардировщикті, 2 B6N және 2 B5N-ді өзін-өзі қорғау және кейін іздеу үшін қалдырды. Әуе шабуылы әлі де жалғасып жатқанда іздеушілердің екінші толқыны 58-ші арнайы тобының соғыс кемелерін тапты және әуе шабуылы оларға шабуыл жасауға бағытталды. Американдықтар жапондық ұшақтарды 09:59 -де байқады және жапондық ұшақтар американдық кемелер қашықтығында болған кезде әуеде жалпы саны 199 Grumman F6F Hellcat истребительін болды. Жапондық ұшақтарды қорғаныс ұшақтары жойып, тек 21 адам аман қалды. Тек бір А6М2 бомбасы ғана соғылып, 50 адам жараланды, бірақ басқа зақымдар аз болды. Бұл оқиғада тек 3 Hellcat жоғалды, 1-і B6N-ге, бірақ жапондықтар төрт жеңіске жетті. Жапондық ұшақтардың кейбіреулері Гуамға қонып, қалғандары, соның ішінде 5 аман қалған B6N, өздерінің тасымалдаушыларына оралды, онда олар бір тасымалдаушыны мүлдем зақымдады және басқасы, мүмкін, соқты. Күн батқанда жапондықтар қайта топтасып, май құю үшін солтүстік-батысқа қарай бет алды, ал американдықтар қашықтықты қысқарту үшін батысқа қарай бет алды. Екі жақ та бір-бірін табу үшін келесі күні ұшақтарды ұшырды; Зюйо 12:00-де үш ұшақты флоттың шығысында іздеу үшін ұшырды, бірақ олар американдықтарды таппады. Америкалықтар жапондық флоттың кетіп бара жатқанын түстен кейін байқады және вице-адмирал Марк Митчер әуе шабуылына бұйрық берді. Олардың шабуылынан "Хиё" ұшақ тасымалдағыш кемесі суға батып, тағы екеуі зақымдалған, ал "Зюйо" аман-есен құтылып, сол күні кешке ұшақпен соғыстан шықты. Ұрыс аяқталғанда Озаваның 34 ұшағы ғана сақталған. 1 шілдеде Жапонияға жеткеннен кейін, кеме 10 қазаннан бастап американдықтар Филиппин, Формоза және Рюкю аралдарына шабуыл жасағаннан кейін, ол қазан айына дейін жапон суларында қалды. Бұл 653-ші әскери-әуе тобының көпшілігін Формозаға және Лузонға американдық күштерге шабуыл жасау үшін ауыстыруды талап етті, тек бірнеше ұшақ тасымалдау операциялары үшін қалдырылды. 653-ші авиация құрамының көпшілігі америкалықтар жапондық қорғанысты Филиппинде басып алған кезде, шынайы шабуылға дайындық кезінде, пайдасыз жойылған. 17 қазанда Тойода флотына Шо Го 1 жақын екенін ескертті және келесі күні Лейтеге қону туралы хабар алғаннан кейін жоспарды іске қосты. Жоспар бойынша, Зюйо мен Озаваның қалған тасымалдаушы күштері оңтүстік пен батыстан жақындаған екі басқа күштен аластату ретінде солтүстіктен Лейте шығанағына жақындауға тиіс болды. Үш күш 25 қазанда шығанаққа жиналды; Негізгі корпус 20 қазанда Жапониядан кетті. Ұшақ тасымалдағыштарға 116 ұшақ берілді: 52 A6M5 истребительдері, 28 A6M2 истребитель-бомбардировщиктері, 7 Йокосука D4Y "Джуди" шомылу бомбалаушылары, 26 B6N және 4 B5N. 24 қазанның таңертеңінде негізгі корпус 38-ші арнайы топтың ең солтүстік американдық тасымалдаушыларының қашықтығына жетті және Озава американдықтардың назарын аудару үшін әуе шабуылына бұйрық берді. Бұл жапон ұшақтары қорғаныс жасақтарының қасынан өтіп кетпегендіктен, басқа ештеңе жасамады; аман қалғандар Лусонның әуежайларына қонды. Жапондық әскери-теңіз күштері мен құрлықтағы әуе шабуылына алаңдаған америкалықтар жапондық әуе кемелерін іздеуге түстен кейін ғана ұшақ қоя алды. Олар 16:05 -те байқалды,...