Кіріспе

Мексика-Америка соғысындағы оқиға Темекула қырғыны 1846 жылдың желтоқсан айында қазіргі Темекуланың шығысында, Калифорния, АҚШ-та болды. Бұл Мексика-Америка соғысындағы оқиғалар сериясының бір бөлігі болды. Калифорниялық отаршылдар мен кахуилла индейлерінің біріккен күші 33-40 Луисено индейлеріне шабуыл жасап, өлтірді. Мексика билігі Калифорнияда әскери іс-қимылға кірісті. Бұл соғыс Паума қырғыны деп аталатын 11 калифорниялық атты өлтірген индейлерге қарсы жасалған жаза.

Өмірбаян

Мексика-америкалық соғыстың бір бөлігі болған қақтығыста, 1846 жылы 6 желтоқсанда Сан-Паскаль шайқасында Андрес Пико Калифорнияның күшін АҚШ-қа қарсы басқарды. Көп ұзамай мексикалық/Калифорниялық аттылардың шағын тобы соғысқа арналған Паума тобының жылқыларын талап етті. Луисено үндістері Пиконың 11 калифорниялықтарын жаза ретінде өлтірді, бұл Паума қырғыны деп аталды. Мексиканың Лос-Анджелестегі генерал Хосе Мария Флорес Мексика билігіне қарсы шыққан бұл жағдай туралы білгенде, ол Сан-Бернардинодан Хосе дель Кармен Лугоны ер адамдармен бірге кінәлі тайпа басшыларын тұтқындап, өлтіру үшін жіберді.

Оқиғалар

Темекула аңғарына бара жатқанда Луго Кахуилла индейлері тобының басшысы Хуан Антониомен кездесті, ол оның күштеріне қосылды. Екі топ Санта-Гертруди өзенінің бойында қоныстанды. Луго Лос-Анджелестен келген күшейткіштерді күту керек еді. Жозе Рамон Каррилло мен бір топ адам Сан-Луис-Рей-де-Франция миссиясында екенін білгенде, Луго одан көмек сұраған. Карилло мен оның адамдары Луго мен Антониоға қосылды. Темекула ауылына Лос-Анджелестен Калифорниялықтар аңғарға келіпті деген хабар жетті. Луисенолар шығысқа қарай, каньонға қарай барып, жасырынды. Луго Луисено жауынгерлерін іздеуге бірнеше адамды жіберді. Олар Луисеньолардың жасырынғанын айтып, хабарласты. Луго өз адамдарының каньонға кірсе, тұтқынға түсетінін білген, сондықтан Луисеньоны жасырынған жерінен шығарып, өз тұзағына түсіруді шешті. Қаңтардың батысында екі жағында да дөңес таулар орналасқан шағын дала бар еді. Кахуилла бір төбеде, ал Луго өз адамдарын екінші төбеде орналастырды. Карилло мен оның адамдары каньонға барып, шаршауды ойлап көрсетті. Жас үнді жауынгерлері Калифорнияны басып алудың мүмкіндігін көріп отыр. Басшылар оларды тыныштандырмақ болды, бірақ сарбаздар калифорниялықтарға шабуыл жасады. Карилло мен оның адамдары арыстаннан далаға қашып, жауынгерлерді қуып жетіпті. Соғыс тобы далаға жеткенде, Кахуилья мен Лугоның адамдары Луисеноларға шабуыл жасады, ал Кариллоның адамдары бұрылып, шабуыл жасады. Көптеген жауынгерлер қаза тапты, басқалары берілді. Бірнеше жауынгер қашып, Агуангаға қарай бет алды. Луга тұтқындарды олардың дәстүрлі жауы кахуиллаға тапсырды. Луго бірнеше адаммен бірге қашып кеткен үндістерді қуып шықты. Луго қайтып келгенде, Антонио барлық тұтқындарды өлтірген болатын. Калифорниялықтар мен кахуиллалар лагерьге жиналды. Диего Сепульведа бастаған басқа бір топ сарбаздар Луга лагерьге қосылды. Сепульведаның адамдары Лугоға кіруді кешіктірді. Қаза болғаннан кейін Мормон батальоны Темекуладан өтті. Мормондар одан әрі қантөгіске жол бермеу үшін күзетте тұрды, ал Луисеньо халқы өлгендерін жалпы қабірге жинады.