Ашық Қоғам: Құпиялылық пен Азаматтық Бақылаудың Келешегі
The Transparent Society
Дэвид Бриннің «Ашық қоғам» кітабында жеке өмірдің жоғалуы, бақылау технологиялары мен ақпараттық қоғам туралы болжамдар қарастырылады. Құпиялылықты сақтау жолдары да ұсынылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ашық қоғам (1998) – ғылыми фантастика авторы Дэвид Бриннің ғылыми-танымдық кітабы. Онда ол әлеуметтік ашықтық пен жеке өмірдің белгілі бір деңгейде жойылуын болжайды, себебі осы құбылыс төмен құнды қадағалау, байланыс және деректер базасы технологияларының дамуымен ықпалдасқан. Сонымен қатар, ол жеке өмірдің жоғалғанына өтеу беруге болатын пайда әкелетін жаңа институттар мен тәжірибелерді ұсынады. Бұл еңбек алғаш рет 1996 жылдың соңында «Wired» журналында Дэвид Бриннің мақаласы ретінде жарияланған. 2008 жылы қауіпсіздік сарапшысы Брюс Шнайер ашық қоғам тұжырымдамасын «аңыз» деп атап, ақпаратқа қол жеткізуге мүмкіндігі бар адамдардың арасындағы күштің айырмашылығын ескермейтінін айтты.
The Transparency Society
The Transparent Society (1998) is a non fiction book by the science fiction author David Brin in which he forecasts social transparency and some degree of erosion of privacy, as it is overtaken by low cost surveillance, communication and database technology, and proposes new institutions and practices that he believes would provide benefits that would more than compensate for lost privacy. The work first appeared as a magazine article by Brin in Wired in late 1996. In 2008, security expert Bruce Schneier called the transparent society concept a "myth" claiming it ignores wide differences in the relative power of those who access information.
Қысқаша мазмұны
Бриннің пікірінше, құпиялылықтың ең маңызды деңгейі – ең жақын қарым-қатынастарымызды қорғау – Мур заңынан да жылдам түрғысынан кішірейіп, арзандап, көбейіп бара жатқан камералардың кең таралуына қарамастан сақталуы мүмкін. Оның ойынша, адамдардың терең қажеттігі мен құштарлығы осы құпиялылықты сақтауға мүмкіндік береді. Сондықтан Брин: «Азаматтардың осы терең адамдық қалауын қамтамасыз етуге жеткілікті күш-қуат, тәуелсіздік және білім болуы – басты сұрақ» дейді. Яғни, олардың құқықтары ғана емес, сонымен қатар оларды пайдалану күші және олардың бұзылуын анықтау қабілеті болуы керек. Бұл тек ашық қоғамда ғана мүмкін, онда көптеген азаматтар көптеген нәрселерден хабардар болады. Азаматтардың өз бостандықтары мен жеке өмірін бұзушыларды ұстап алуының жалғыз шарты осы. Жеке өмірдің құпиялылығы тек бостандық қорғалғанда ғана мүмкін болады (білу бостандығы да осыған кіреді). Брин жеке өмірдің «шартты құқық» екенін, ол білу және сөйлеу сияқты негізгі құқықтардан туындайтынын айтады. Ол мұндай ашық қоғамның көбіне жалықтыратын және талаптарды күшейтетінін мойындайды; адамдар білу мен құпиялылық арасындағы тепе-теңдікті үнемі іздеуге тиіс. Бұл билікті шектеу үшін қадағалауға қатысты заңдар қабылдауға, оларға біздің құпиялылығымызды қорғауды тапсыруға немесе құпиялылықтың алдамшы иллюзиясына сенуге әкелуі мүмкін. Ал ашық қоғам осы иллюзияны жояды, өйткені ол барлық ақпараттың көп бөлігіне қол жеткізуге мүмкіндік береді. Брин қадағалау билігін азаматтармен бөлісудің қоғам үшін пайдалы боларын, «төменнен бақылау» немесе «қараушыларды қарау» мүмкіндігін беретінін айтады, бұл жұртшылыққа бақылаушыларды бақылауға мүмкіндік береді. Бриннің пікірінше, бұл Адам Смит, Джон Локк, АҚШ Конституциясын жақтаушылар және Батыс ағартушылығы тарапынан қолдау тапқан дәстүрді жалғастыруда, олар кез келген элитаның (коммерциялық, үкіметтік немесе аристократиялық) билігіне шектеулер қоюы керек деп санайтын. Ал білімнен артық теңестіруші күш жоқ.
Brin argues that a core level of privacy—protecting our most intimate interactions—may be preserved, despite the rapid proliferation of cameras that become ever smaller, cheaper and more numerous faster than Moore's law. He feels that this core privacy can be saved simply because that is what humans deeply need and want. Hence, Brin explains that " the key question is whether citizens will be potent, sovereign and knowing enough to enforce this deeply human want." This means they must not only have rights, but also the power to use them and the ability to detect when they are being abused. That will only happen in a world that is mostly open, in which most citizens know most of what is going on, most of the time. It is the only condition under which citizens may have some chance of catching the violators of their freedom and privacy. Privacy is only possible if freedom (including the freedom to know) is protected first. Brin thus maintains that privacy is a "contingent right," one that grows out of the more primary rights, e. g. to know and to speak. He admits that such a mostly open world will seem more irksome and demanding; people will be expected to keep negotiating the tradeoffs between knowing and privacy. It will be tempting to pass laws that restrict the power of surveillance to authorities, entrusting them to protect our privacy—or a comforting illusion of privacy. By contrast, a transparent society destroys that illusion by offering everyone access to the vast majority of information out there. Brin argues that it will be good for society if the powers of surveillance are shared with the citizenry, allowing "sousveillance" or "viewing from below," enabling the public to watch the watchers. According to Brin, this only continues the same trend promoted by Adam Smith, John Locke, the US Constitutionalists and the western enlightenment, who held that any elite (whether commercial, governmental, or aristocratic) should experience constraints upon its power. And there is no power equalizer greater than knowledge.
Тұжырымдамалық байланысты жұмыстар
Брин бұл тұжырымның нұсқаларын өзінің көркем әдебиеттеріне енгізді. "Жер" романында болашақ тарихта Жердің көп бөлігі Швейцарияға қарсы соғысқа қатысады, себебі швейцариялықтардың ұрпақ бойы жемқорларды елдің құпия банктерінде ұрланған байлықтарын жасыруға рұқсат бергеніне наразылық туды. Соғыс құпия банктік жүйенің жойылуымен және Швейцарияның мемлекет ретінде құлауымен аяқталады. Романның қазіргі уақытында, танымал желілік камера көзілдірігін киген егде жастағы зейнеткерлердің бақылауы кең таралған. Оның "Килн адамдар" романы болашақта камералардың барлық жерде болуы және кез келген адамның қоғамдық, ал ақы төлеген жағдайда жеке камераларға қол жеткізе алуы туралы айтады.
Brin has introduced versions of the concept into his fiction. In Earth, the setting's future history includes a war pitting most of the Earth against Switzerland, fueled by outrage over the Swiss allowing generations of kleptocrats to hide their stolen wealth in the country's secretive banks. The war results in the end of secret banking and the destruction of Switzerland as a nation. In the setting's present, surveillance by elderly retirees wearing recognizable networked camera glasses is common. His novel Kiln People is set in a future where cameras are everywhere and anyone can access the public ones and, for a fee, the private ones.