Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кицмань (Кіцмань, ; Coțmani, бұрынғы Коzmeni немесе Chițmani; ) - Украинаның батыс Буковина тарихи аймағындағы Черновцы ауданындағы Черновцы ауданында орналасқан қала. Украинаның бір қаласы Кицман қалалық округінің әкімшілігі орналасқан. Қала Черновцыдан солтүстік-батысқа қарай Залищыкиге баратын жолда орналасқан. Халық саны:
City in Chernivtsi Oblast, Ukraine
Kitsman (Кіцмань, ; Coțmani, older Cozmeni or Chițmani; ) is a city located in Chernivtsi Raion, Chernivtsi Oblast, in the historical region of Bukovina of western Ukraine. It hosts the administration of Kitsman urban hromada, one of the hromadas of Ukraine. The town is about northwest from Chernivtsi on the road to Zalishchyky. Population:
Атауы
Козмени атауы румындық / молдавандық фамилиядан алынған және "Козманың туыстары қонысы" деген мағынаны білдіреді. Румын тілінде сөйлейтін аймақта "ени" жұрнағын қосу арқылы бар атаудан ауыл атауын қалыптастыру кең таралған. Габсбургтер аннексиялағаннан кейін неміс тілді әкімшіліктің "манн" аяғын қолдануы оңай болды. Басқа түсініктер бойынша Кицман/Коцман есімінің (оның әртүрлі түрлері) шығу тегі еврей мәдениетінен бастау алған, ол Украинаның батыс бөлігінде біртіндеп кең таралған. Бұл есім еврейше "кохен Седек" ("әділдік діни қызметкері") деген сөздің қысқартылуы.
The original name Cozmeni is derived from the Romanian/Moldavian surname ”Cozma” and had the meaning of "Cozma's kin settlement". Forming a village name from an existing name by adding the " eni" suffix is widely spread in the Romanian speaking area. After the Habsburg annexation it was easier for the German speaking administration to use the " mann" ending. According other interpretations, the old surname Kitzman/Kotzman (and variations thereof) originated in Jewish culture, which had gradually become more common in parts of western Ukraine. The name was occupational and derivative of Hebrew roots; shortening the phrase kohen Tsedek ("priest of righteousness").
Тарих
Китсманның алғашқы тарихи аталуы 1413 жылы, ол қаланың гербінде де кездеседі. Кузьмин орманы (Codrii Cozminului), Сирет пен Прут аңғарлары арасында орналасқан ормандар қала маңындағы, өйткені олар Молдавия княздігінің ортағасырлық астанасы Сучаваны сол кездегі шекаралық Козьмин / Козьмин (қазіргі Черновцы ауданындағы Валия Кузьмина ауылы) қаласымен байланыстыратын жолдар арқылы өтетіндіктен аталған. Габсбургтер Молдавия княздігінің осы бөлігін аннексиялағанға дейін, екі румын княздіктеріне (Молдавия мен Валахия) (ол кезде Осман империясының вассалдары) патшалық Ресей әскері басып кірді. Ресейлік басқыншылық кезінде фельдмаршал граф Петр Александрович Румянцев осы екі княздікте халық санағын өткізуді бұйырды. Бұл санаққа сәйкес, Козмени / Кицман халқы 1774 жылы 105 румындық отбасынан, бір еврейден және 15 "орыстан" құралған. "Орыс" термині русиан/украин, москвалық орыс және липованды қамтиды, олар цитаталанған санақта бірге). Австрия кезеңінде (1774-1918), Кицман (неміс тілінде Коцман / Коцман деп аталады), Буковина герцогтігінің бөлігі ретінде, аудан әкімшілігінің жоспарлау бөлімінің орталығы болды және онда аудандық сот және "Moldavische Trivialschule" (неміс тілінде "Молдавия бастауыш мектебі") атауымен ашылған мемлекеттік мектеп болды, онда оқыту бастапқыда румын тілінде (1780-жылдар), содан кейін неміс тілінде (19 ғасырдың ортасы) және содан кейін рутян (украин) тілінде. Этникалық тұрғыдан алғанда, Австрия империясы рутизацияны қолдады жергілікті молдавандарды Молдавиядан (17741859) және Румыниядан (1859 жылы Молдавия мен Валахияның бірігуінен кейін қазіргі Румынияны құрудан кейін) алыс ұстау үшін; діни тұрғыдан алғанда, австриялықтар халықты басқа көршісінен Православ Ресейден алыс ұстау үшін грек-католик шіркеуін жайылтты. Айналадағы 13 ауылдың шаруалары өнімдерін Китсманның базарына әкелді. 1918 жылы қарашада Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Буковинаның Румыниямен бірігуі жарияланды. Румынияның билігі кезінде (1918-1944), румын билігі украиндықтарды (рутенелерді) рутенеленген румындар деп қарастырды және мұндай процесті румын тіліндегі білім беруді басымдыққа айналдыруға тырысты. 1939 жылдың тамызындағы Молотов-Риббентроп келісімінен кейін Кеңес Одағы 1940 жылдың маусым айында Бессарабия мен Солтүстік Буковинаны (Герца аймағын қоса алғанда) басып алды. 1941 жылдың маусым айында Румыния Екінші дүниежүзілік соғысқа Осі жағында кіріп, аймақты қайтадан өз бақылауына алды. 1940 жылғы процесс яһуди халқымен қате байланыстырылды; сондықтан, кейбір адамдар яһудилерді мемлекет жауы ретінде қарастырды, ал басқалары, мысалы, Чернауци қаласының мэрі Траян Попович, яһудилерді депортациядан құтқару үшін көп жұмыс істеді. 1941 жылдың 1 маусымынан бері бұл жерде жергілікті газет шығады. 1989 жылдың қаңтар айында халық саны 9500 адам болса, 2013 жылдың қаңтар айында халық саны 6762 адам болды. 2020 жылдың 18 шілдесіне дейін Кицман Кицман ауданының әкімшілік орталығы болды. Район 2020 жылдың шілдесінде Украинаның әкімшілік реформасының аясында жойылған, бұл Черновцы облысының Райондарының санын үшке дейін қысқартты. Кицман ауданы Черновцы ауданы мен Визница ауданы арасында бөлініп, Кицман Черновцы ауданына берілді.
The first historical mention of Kitsman is dated to 1413, which also appears on the city's crest. Kuzmyn Forest (Codrii Cozminului), woods are situated between Siret and Prut valleys next to the town are named so, because they are traversed by the roads that connect Suceava, the Middle Ages' capital of the Principality of Moldavia, with what was then its boundary town of Cozmin / Kozmyn (modern village Valia Kuzmyna in Chernivtsi Raion). Just before the Habsburg annexation of this part of the Principality of Moldavia, both Romanian principalities (Moldavia and Wallachia) (at the time, Ottoman vassals) were invaded by Czarist Russia's army as a stage of a Russo Turkish war. During the Russian occupation, Field Marshal Count Pyotr Alexandrovich Rumyantsev ordered a census in these two principalities. According this census, the population in Cozmeni/Kitsman in 1774 comprised 105 Romanian families, one Jewish, and 15 "Russian". The term "Russians" covered Ruthenians/Ukrainians, Muscovite Russians, and Lipovans all together in the quoted census). In the Austrian period (1774–1918), Kitsman (known as Kotzman/Kotzmann in German), as part of the Duchy of Bukovina, was the seat of the planning section of the district administration and it had a district court and a public school opened under the name of "Moldavische Trivialschule" (German for "Moldavian Elementary School"), where instruction was given in the Romanian language initially (1780s), then in German language (mid 19th century) and then Ruthenian (Ukrainian) language. From an ethnic perspective, the Austrian Empire supported Ruthenization – to keep the native Moldavians away from Moldavia (1774–1859) and away from Romania (after the Unification of Moldavia and Wallachia in 1859 to form modern Romania); while from an religious perspective, the Austrians promoted the Greek Catholic Church, to keep the population away from the other neighbor – Orthodox Russia. The farmers from the 13 surrounding villages brought their produce to the market in Kitsman. In November 1918, right after World War I, the union of Bukovina with Romania was declared. During the period of Romanian rule (1918–1944), the Romanian authorities viewed the Ukrainians (Ruthenes) as Ruthenized Romanians and attempted to reverse such a process by prioritizing schooling in Romanian. After the Molotov–Ribbentrop Pact of August 1939, the Soviet Union occupied Bessarabia and Northern Bukovina (including the Hertsa region) in June 1940. In June 1941, Romania entered World War II on the side of the Axis and re established control over the region. The 1940 process was wrongly associated with the Jewish population; thus, Jews were seen by some as enemies of the state whose suppression was one of the goals of the state, while others, such as the mayor of Cernăuți, Traian Popovici, worked hard to save the Jews from deportation. A local newspaper has been published here since June 1, 1941. In January 1989 the population was 9,500 people, while in January 2013 the population was 6,762 people. Until 18 July 2020, Kitsman served as an administrative center of Kitsman Raion. The raion was abolished in July 2020 as part of the administrative reform of Ukraine, which reduced the number of raions of Chernivtsi Oblast to three. The area of Kitsman Raion was split between Chernivtsi Raion and Vyzhnytsia Raion, with Kitsman being transferred to Chernivtsi Raion.
Яһуди қауымы
Кицманның 6000 тұрғынынан шамамен 700-і (11,6%) - 19 ғасырдың басында Галисияның жақын маңдағы аймақтарынан көшіп келген және негізінен ауыл шаруашылығы өнімдерінің саудасымен айналысатын яһудилер. Олар сонымен қатар қолөнершілер ретінде жұмыс істеді және олар ақыл-ойы мамандықтарының жалғыз өкілдері болды. Сотта да, бюрократияда да яһудилер болды. Олардың ішінде, Китсманның аудандық әкімшілігінің жоспарлау бөлімінде қызмет еткен Нейтан Сейдманның аты аталады. Ол 1921-1927 жылдары атқарушы комитет мүшесі болған кезінде және сионисттік ұйымның төрағасы болған кезде, айтарлықтай қызмет атқарды. 1914 жылға дейін қаладағы және айналадағы ауылдардағы еврейлер мен русиндер (украиндер) тату өмір сүрді.
Out of the population of 6,000 that Kitsman had, approximately 700 (11.6%) were Jews who had emigrated from nearby areas of Galicia at the beginning of the 19th century and who dealt mainly with commerce in agricultural products. They also were occupied as craftsmen and were practically the only representatives of the intellectual professions. There were Jews in the ranks of the judges and in the bureaucracy. To name a few, Nathan Seidmann, a clerk in the planning section of the district administration in Kitsman who in his time as a member of the executive committee 2 during the years 1921 to 1927 and intermittently as chairman of the Zionist organization, performed notable service. Before 1914, the Jews and the Ruthenian (Ukrainian) population of the town and the surrounding villages co existed in peace.