Кіріспе

Кицмань (Кіцмань, ; Coțmani, бұрынғы Коzmeni немесе Chițmani; ) - Украинаның батыс Буковина тарихи аймағындағы Черновцы ауданындағы Черновцы ауданында орналасқан қала. Украинаның бір қаласы Кицман қалалық округінің әкімшілігі орналасқан. Қала Черновцыдан солтүстік-батысқа қарай Залищыкиге баратын жолда орналасқан. Халық саны:

Атауы

Козмени атауы румындық / молдавандық фамилиядан алынған және "Козманың туыстары қонысы" деген мағынаны білдіреді. Румын тілінде сөйлейтін аймақта "ени" жұрнағын қосу арқылы бар атаудан ауыл атауын қалыптастыру кең таралған. Габсбургтер аннексиялағаннан кейін неміс тілді әкімшіліктің "манн" аяғын қолдануы оңай болды. Басқа түсініктер бойынша Кицман/Коцман есімінің (оның әртүрлі түрлері) шығу тегі еврей мәдениетінен бастау алған, ол Украинаның батыс бөлігінде біртіндеп кең таралған. Бұл есім еврейше "кохен Седек" ("әділдік діни қызметкері") деген сөздің қысқартылуы.

Тарих

Китсманның алғашқы тарихи аталуы 1413 жылы, ол қаланың гербінде де кездеседі. Кузьмин орманы (Codrii Cozminului), Сирет пен Прут аңғарлары арасында орналасқан ормандар қала маңындағы, өйткені олар Молдавия княздігінің ортағасырлық астанасы Сучаваны сол кездегі шекаралық Козьмин / Козьмин (қазіргі Черновцы ауданындағы Валия Кузьмина ауылы) қаласымен байланыстыратын жолдар арқылы өтетіндіктен аталған. Габсбургтер Молдавия княздігінің осы бөлігін аннексиялағанға дейін, екі румын княздіктеріне (Молдавия мен Валахия) (ол кезде Осман империясының вассалдары) патшалық Ресей әскері басып кірді. Ресейлік басқыншылық кезінде фельдмаршал граф Петр Александрович Румянцев осы екі княздікте халық санағын өткізуді бұйырды. Бұл санаққа сәйкес, Козмени / Кицман халқы 1774 жылы 105 румындық отбасынан, бір еврейден және 15 "орыстан" құралған. "Орыс" термині русиан/украин, москвалық орыс және липованды қамтиды, олар цитаталанған санақта бірге). Австрия кезеңінде (1774-1918), Кицман (неміс тілінде Коцман / Коцман деп аталады), Буковина герцогтігінің бөлігі ретінде, аудан әкімшілігінің жоспарлау бөлімінің орталығы болды және онда аудандық сот және "Moldavische Trivialschule" (неміс тілінде "Молдавия бастауыш мектебі") атауымен ашылған мемлекеттік мектеп болды, онда оқыту бастапқыда румын тілінде (1780-жылдар), содан кейін неміс тілінде (19 ғасырдың ортасы) және содан кейін рутян (украин) тілінде. Этникалық тұрғыдан алғанда, Австрия империясы рутизацияны қолдады жергілікті молдавандарды Молдавиядан (17741859) және Румыниядан (1859 жылы Молдавия мен Валахияның бірігуінен кейін қазіргі Румынияны құрудан кейін) алыс ұстау үшін; діни тұрғыдан алғанда, австриялықтар халықты басқа көршісінен Православ Ресейден алыс ұстау үшін грек-католик шіркеуін жайылтты. Айналадағы 13 ауылдың шаруалары өнімдерін Китсманның базарына әкелді. 1918 жылы қарашада Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Буковинаның Румыниямен бірігуі жарияланды. Румынияның билігі кезінде (1918-1944), румын билігі украиндықтарды (рутенелерді) рутенеленген румындар деп қарастырды және мұндай процесті румын тіліндегі білім беруді басымдыққа айналдыруға тырысты. 1939 жылдың тамызындағы Молотов-Риббентроп келісімінен кейін Кеңес Одағы 1940 жылдың маусым айында Бессарабия мен Солтүстік Буковинаны (Герца аймағын қоса алғанда) басып алды. 1941 жылдың маусым айында Румыния Екінші дүниежүзілік соғысқа Осі жағында кіріп, аймақты қайтадан өз бақылауына алды. 1940 жылғы процесс яһуди халқымен қате байланыстырылды; сондықтан, кейбір адамдар яһудилерді мемлекет жауы ретінде қарастырды, ал басқалары, мысалы, Чернауци қаласының мэрі Траян Попович, яһудилерді депортациядан құтқару үшін көп жұмыс істеді. 1941 жылдың 1 маусымынан бері бұл жерде жергілікті газет шығады. 1989 жылдың қаңтар айында халық саны 9500 адам болса, 2013 жылдың қаңтар айында халық саны 6762 адам болды. 2020 жылдың 18 шілдесіне дейін Кицман Кицман ауданының әкімшілік орталығы болды. Район 2020 жылдың шілдесінде Украинаның әкімшілік реформасының аясында жойылған, бұл Черновцы облысының Райондарының санын үшке дейін қысқартты. Кицман ауданы Черновцы ауданы мен Визница ауданы арасында бөлініп, Кицман Черновцы ауданына берілді.

Яһуди қауымы

Кицманның 6000 тұрғынынан шамамен 700-і (11,6%) - 19 ғасырдың басында Галисияның жақын маңдағы аймақтарынан көшіп келген және негізінен ауыл шаруашылығы өнімдерінің саудасымен айналысатын яһудилер. Олар сонымен қатар қолөнершілер ретінде жұмыс істеді және олар ақыл-ойы мамандықтарының жалғыз өкілдері болды. Сотта да, бюрократияда да яһудилер болды. Олардың ішінде, Китсманның аудандық әкімшілігінің жоспарлау бөлімінде қызмет еткен Нейтан Сейдманның аты аталады. Ол 1921-1927 жылдары атқарушы комитет мүшесі болған кезінде және сионисттік ұйымның төрағасы болған кезде, айтарлықтай қызмет атқарды. 1914 жылға дейін қаладағы және айналадағы ауылдардағы еврейлер мен русиндер (украиндер) тату өмір сүрді.