Кіріспе
Скалат () - Украинаның батысындағы Тернополь облысындағы Тернополь ауданындағы шағын қала. Онда Украинаның бір қалалық округі - Скалат қалалық округі орналасқан. Халық саны:
Skalat (Скалат; Skałat; ) is a small city in Ternopil Raion, Ternopil Oblast, western Ukraine. It hosts the administration of Skalat urban hromada, one of the hromadas of Ukraine. Population:
Тарих
Скалат 1512 жылы алғаш рет жазба дереккөздерде аталған. Сол кезде ауыл Польша Корольдігінің Кіші Польша провинциясының Рус воеводствосындағы Халич жеріне тиесілі болған. 1600 жылы Скалаттың асыл Сиениенский отбасыға тиесілі болғанда, ол қамал салуды бастады. Люблин кастеланы Збигнев Сиениенский жаңа қала құрды, оны отбасы гербінің атымен Дьенбо деп атады. Алайда, бұл атау ұнаған жоқ, ал 1602 жылы Скалатты Ходкевичтер отбасы сатып алды. Он екі жылдан кейін ауыл Корецки отбасы қолына өтті, ал 1627 жылы оны Халицтің miecznik Krzysztof Wichrowski сатып алды. Вихровский қаланы кеңейтіп, 1632 жылы Рим-католик шіркеуін құрды. Оның қызы Вероника Фирледж отбасына тұрмысқа шықты, ал Скалаттың қалыңдығы болды. Қалдық Хмельницкий көтерілісі кезінде қиратылған, ал 1657 жылы 26 шілдеде Скалат шайқасында Польшамен одақтасқан Қырым татарлары бірнеше ай бұрын Польшаға шабуыл жасаған Георгий II Ракоцкийдің Трансильвания әскерін жойды. Татарлар 500 транссильвандықты өлтіріп, 11 мың адамды тұтқынға алады. Скалат 1675 жылы поляк-осман соғысы (1672-76) кезінде қайтадан жойылған. Бұрын қираған қала өте баяу қалпына келді. 1699 жылы Ян Фирлей қаланы қайта жаңғыртты, оны өзінің резиденциясы етіп, қабырғасының ішінде сарай тұрғызды. XVIII ғасырдың басында Скалат Калиновский отбасына тиесілі болды, ал 1766 жылы король Станислав Август Пониатовский 1600-де немесе 1634 жылы шығарылған қала жарғысын бекітті. Польшаның бірінші бөлінісінен кейін 1772 жылы Скалат Габсбург империясына қосылды және 1918 жылдың аяғына дейін Австрияның Галициясында қалды. Ол кезде қала Австрия монархиясының құрамында болды (Австрия 1867 жылғы келісімге қол қойды), 1900 жылы Австрияның Галисия провинциясындағы (Атамекен жері) 78 Bezirkshauptmannschaften-тің бірі. 1809 жылдың мамыр айының соңында Польша-Австрия соғысы кезінде шығыс Галисияның көп бөлігін Пётр Стржижевскийдің командасымен поляк әскері басып алды. Ресейлік әскерлер осы аймаққа кіргенде поляк әскерлері батысқа қарай кері шегінді. Шёнбрунн келісімінен кейін Австрия Тарнополь аймағын Скалатпен бірге ресейліктерге берді, олар оны 1815 жылғы Вена конгрессіне дейін бақылады. Ол кезде қала Пониатовский отбасыға тиесілі болған, олар 1821 жылы мұнда мектеп ашып, 1827 жылы кірпіштен салынған шіркеуді қаржыландырды. 1857 жылы Скалат қаласының халқы шамамен 2 мың адам болатын. 4000 теңге. Ежелгі қамал Розенстоктың еврей отбасына тиесілі болды, кейіннен ол өзінің атын фон Розстоцки деп өзгертті. XIX ғасырдың аяғында Скалат баяу өсіп, округтің орталығы болды. 1870 жылы оның халқы 4500 адам, оның 2600 -і яһудилер болды. 1897 жылы ол Тарнопольмен темір жол байланысын алды, бірақ келесі жылы үлкен өртте қала толығымен өртенді. 1914 жылы халықтың саны 6300-ге жетті. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Скалатты жергілікті украин белсенділері басып алды, олар қала Батыс Украина Халық Республикасының бөлігі деп жариялады. Польша-Украина арасындағы шиеленістер күшейіп, Польша-Украина соғысына ұласты. 1919 жылы 23 сәуірде украин белсенділері Скалат қаласынан шыққан Рим - католик шіркеуінің танымал дінбасысын, Рев. 1919 жылы 16 шілдеде қала Польша әскерімен басып алынды. 1923 жылы Скалац Тарнополь воеводиясының округ орталығы болды. Бұл жерде шекараны қорғау корпусының Скалац батальонының гарнизоны болды. 1939 жылы Мантиява, Ксизи-Кат және Тарговица қалаларының маңындағы Скалатта поляк, еврей және украин аралас халқының саны 7000-нан асады. Польшаға қарсы соғыс басталғанда, Қызыл Армия бөлімдері қаладан шығып, Тарнополға қарай бет алды. Кеңестер 1939 жылы 21 қыркүйекте, шабуылдан төрт күн өткен соң ғана Скалацқа кірді. Волындық қырғын кезінде Скалат поляк халқының баспанасы болды, оған украин ұлтшылдары шабуыл жасады. 1944 жылы 22 наурызда қала Қызыл Армияға қайтадан ие болды. Холокосттан кейін поляк тұрғындары қуылғаннан кейін Скалат халқының саны 2000 адамға дейін қысқарды, ал қала округтің (районның) астанасы мәртебесін жоғалтты. 1963 жылы жергілікті католик шіркеуін Кеңес өкіметі жарылқады. 2020 жылдың 18 шілдесіне дейін Скалат Пидволочиск ауданына қарады. Район 2020 жылдың шілдесінде Украинаның әкімшілік реформасының аясында жойылған, бұл Тернополь облысының Райондарының санын үшке дейін қысқартты. Пидволочиск ауданы Тернополь ауданына қосылды.